Leki w grupie
„anestetyki ogólne”

Anestetyki ogólne to grupa leków wywołujących stan znieczulenia ogólnego, charakteryzujący się utratą świadomości, brakiem odczuwania bólu, zniesieniem odruchów oraz amnezją. Działają one poprzez wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, hamując przekaźnictwo synaptyczne i modyfikując funkcje błon neuronalnych.

W zależności od drogi podania, anestetyki ogólne dzielą się na wziewne i dożylne. Anestetyki wziewne obejmują: sewofluran (Sevorane), desfluran (Suprane), izofluran (Forane) oraz gaz medyczny podtlenek azotu (Entonox). Anestetyki dożylne to m.in. propofol (Propofol, Diprivan), etomidat (Etomidate), ketamina (Ketalar), tiopental (Thiopental) oraz midazolam (Dormicum, Midanium).

Najczęściej stosowane anestetyki w praktyce klinicznej to propofol, sewofluran i fentanyl (jako uzupełnienie znieczulenia). Nowoczesne znieczulenie ogólne ma zwykle charakter zrównoważony, łączący różne leki w celu uzyskania optymalnego efektu przy minimalizacji działań niepożądanych.

Główne zalety anestetyków ogólnych to możliwość przeprowadzania rozległych i długotrwałych zabiegów operacyjnych, pełna kontrola nad głębokością znieczulenia, możliwość szybkiej modyfikacji poziomu znieczulenia oraz ochrona pacjenta przed stresem operacyjnym. Nowoczesne anestetyki charakteryzują się szybkim początkiem i końcem działania oraz dobrym profilem bezpieczeństwa.

Najważniejsze niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem anestetyków ogólnych obejmują depresję oddechową, spadki ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca oraz rzadkie, ale groźne powikłania jak hipertermia złośliwa (szczególnie po anestetyku wziewnym) czy wstrząs anafilaktyczny. Propofol może wywołać zespół PRIS (Propofol Infusion Syndrome) przy długotrwałym stosowaniu. Niektóre anestetyki mogą wykazywać potencjał neurotoksyczny, szczególnie u pacjentów pediatrycznych i geriatrycznych.

Anestetyki ogólne dzielą się na podgrupy: anestetyki wziewne (halogenowe – sewofluran, desfluran, izofluran oraz gazowe – podtlenek azotu), anestetyki dożylne (hipnotyki – propofol, etomidat, tiopental, midazolam oraz dysocjacyjne – ketamina), opioidy stosowane w anestezji (fentanyl, remifentanyl, sufentanyl) oraz leki adjuwantowe wspomagające znieczulenie ogólne (deksmedetomidyna, lidokaina). Współczesne znieczulenie ogólne opiera się na koncepcji anestezji multimodalnej, łączącej leki o różnych mechanizmach działania.