zespół nadpobudliwości psychoruchowej
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder) to zaburzenie neurorozwojowe, charakteryzujące się utrzymującymi się objawami zaburzeń uwagi, nadmiernej aktywności ruchowej i impulsywności, które są nieadekwatne do wieku rozwojowego pacjenta.
Etiologia ADHD ma charakter złożony, obejmując czynniki genetyczne, neurobiologiczne i środowiskowe. Badania neuroobrazowe wykazują różnice strukturalne i funkcjonalne w obrębie kory przedczołowej, jąder podkorowych oraz połączeń między tymi obszarami. W patofizjologii istotną rolę odgrywa dysfunkcja układów dopaminergicznego i noradrenergicznego.
Diagnoza ADHD opiera się na kryteriach klasyfikacji DSM-5 lub ICD-11, wymagając obecności objawów w co najmniej dwóch środowiskach (np. szkoła i dom) przez minimum 6 miesięcy. Objawy muszą powodować klinicznie istotne upośledzenie funkcjonowania społecznego, szkolnego lub zawodowego. Wyróżnia się trzy podtypy: z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi, z przewagą nadpobudliwości i impulsywności oraz typ mieszany.
Leczenie ADHD ma charakter multimodalny i obejmuje farmakoterapię (stymulantami, takimi jak metylofenidat, atomoksetyną lub guanfacyną), psychoedukację, interwencje behawioralne oraz psychoterapię. Wczesne rozpoznanie i kompleksowe leczenie znacząco poprawia rokowanie, zmniejszając ryzyko niepowodzeń szkolnych, problemów społecznych oraz współwystępujących zaburzeń psychicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit ODT
Podczas terapii arypiprazolem (Aribit ODT) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, ze względu na ryzyko wystąpienia zachowań samobójczych, szczególnie u osób z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze) oraz u osób z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Arypiprazol może powodować wydłużenie odstępu QT, dlatego wskazana jest ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. W trakcie leczenia obserwowano rzadkie przypadki późnych dyskinez, akatyzji, parkinsonizmu oraz potencjalnie śmiertelnego Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), którego objawy obejmują wysoką gorączkę, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczną. W przypadku podejrzenia NMS należy natychmiast przerwać leczenie. Ponadto, u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie zaleca się ostrożność ze względu na ryzyko zaostrzenia napadów.
akatyzja, arypiprazol, brak laktazy, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, działanie niepożądane krążenia mózgowego, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, parkinsonizm, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienia, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 1 – Objawy
Neurofibromatoza typu 1 (NF1) to genetyczna choroba o zmiennym przebiegu klinicznym, manifestująca się głównie w dzieciństwie. Charakterystyczne objawy to liczne plamy café-au-lait (>6), piegi w dołach pachowych i pachwinach, nerwiakowłókniaki skórne i podskórne oraz nerwiakowłókniaki splotowate (występujące u 25-50% pacjentów), które mogą powodować ból, deficyty neurologiczne i transformację nowotworową (MPNST w 10-15% przypadków). Występują także zmiany oczne, takie jak guzki Lischa i glejaki nerwu wzrokowego, oraz problemy neurologiczne (trudności w uczeniu się, ADHD, napady padaczkowe) i kostne (skolioza, deformacje kości długich, obniżona gęstość mineralna kości). Tempo wzrostu guzów jest największe we wczesnym dzieciństwie (20-240% rocznie), a w dorosłości spada poniżej 5% rocznie.
ADHD, ból przewlekły, choroba moyamoya, dojrzewanie płciowe, glejak nerwu wzrokowego, guz chromochłonny nadnerczy, guz nadnercza, guzki Lischa, MPNST, nadciśnienie tętnicze, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, osteoporoza, padaczka, pheochromocytoma, plamy café-au-lait, rak piersi, skolioza, transformacja nowotworowa, trudności w uczeniu się, wodogłowie, wrodzona wada serca, wytrzeszcz gałki ocznej, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zez