receptor naskórkowego czynnika wzrostu
Receptor naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR – Epidermal Growth Factor Receptor) to białko transbłonowe należące do rodziny receptorów kinaz tyrozynowych. Odgrywa kluczową rolę w regulacji wzrostu, proliferacji i różnicowania komórek poprzez aktywację wewnątrzkomórkowych szlaków sygnałowych.
EGFR składa się z zewnątrzkomórkowej domeny wiążącej ligand, hydrofobowej domeny transbłonowej oraz wewnątrzkomórkowej domeny kinazy tyrozynowej. Aktywacja receptora następuje po związaniu ligandów, takich jak naskórkowy czynnik wzrostu (EGF), transformujący czynnik wzrostu alfa (TGF-α) czy amfiregulina, co prowadzi do dimeryzacji receptora i autofosforylacji reszt tyrozynowych.
Nadekspresja lub mutacje aktywujące EGFR są często obserwowane w wielu typach nowotworów, w tym raku płuca, głowy i szyi, jelita grubego oraz glejaku wielopostaciowym. Zaburzenia te prowadzą do nieprawidłowej aktywacji szlaków sygnałowych, promując wzrost guza, angiogenezę, inwazję i tworzenie przerzutów.
Terapie celowane ukierunkowane na EGFR, takie jak inhibitory kinazy tyrozynowej (erlotynib, gefitynib, afatynib) oraz przeciwciała monoklonalne (cetuksymab, panitumumab), stanowią ważną strategię leczenia nowotworów z nadekspresją lub mutacjami EGFR. Oznaczenie statusu EGFR jest rutynowym badaniem diagnostycznym wykonywanym w celu kwalifikacji pacjentów do terapii celowanej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych – Etiologia i przyczyny
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych (MPNST) to agresywne mięsakowe guzy tkanek miękkich, stanowiące 5-10% wszystkich mięsaków, charakteryzujące się wysokim potencjałem przerzutowym. Etiologia MPNST opiera się na złożonych mutacjach genetycznych, w tym inaktywacji genów supresorowych NF1, TP53, CDKN2A oraz komponentów kompleksu PRC2 (SUZ12, EED), co prowadzi do nadaktywacji szlaków sygnałowych RAS/MAPK, PI3K/AKT/mTOR i zaburzeń regulacji cyklu komórkowego. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest neurofibromatoza typu 1 (NF1), z ryzykiem rozwoju MPNST u pacjentów NF1 na poziomie 8-13% (w porównaniu do 0,001% w populacji ogólnej), szczególnie w obecności nerwiakowłókniaków splotowatych. Drugim istotnym czynnikiem jest wcześniejsza ekspozycja na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza po radioterapii nowotworów, z okresem latencji 10-20 lat i gorszym rokowaniem. MPNST mogą powstawać de novo lub poprzez złośliwą transformację łagodnych nerwiakowłókniaków, a ich genetyczna heterogenność i niestabilność genomowa stanowią wyzwanie terapeutyczne.
aneuploidia, białko supresorowe nowotworu, biopsja płynna, choroba von Recklinghausena, ekspozycja na promieniowanie jonizujące, krążące DNA nowotworowe, mięsak tkanek miękkich, mutacja genu supresorowego, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, neurofibromina, niestabilność genomowa, radioterapia adjuwantowa, radykalna resekcja chirurgiczna, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, schwannomatoza, szlak EGFR, transformacja złośliwa, zespół Li-Fraumeni, złośliwy nowotwór osłonek nerwowych obwodowych