droga pozajelitowa

Droga pozajelitowa (łac. parenteralis) to sposób podawania leków lub składników odżywczych z ominięciem przewodu pokarmowego. W przeciwieństwie do podawania doustnego, leki wprowadzane są bezpośrednio do organizmu, najczęściej przez iniekcje lub infuzje.

Wyróżnia się kilka głównych dróg podania pozajelitowego: dożylną (i.v.), domięśniową (i.m.), podskórną (s.c.), śródskórną, dotętniczą, dokanałową, dostawową, dootrzewnową oraz wziewną. Każda z tych dróg charakteryzuje się odmienną farmakokinetyką, szybkością wchłaniania oraz biodostępnością podawanych substancji.

Droga pozajelitowa jest niezbędna w sytuacjach, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie (np. z powodu zaburzeń świadomości, wymiotów), gdy potrzebne jest szybkie działanie leku (np. w stanach nagłych), gdy lek ulega inaktywacji w przewodzie pokarmowym lub ma niską biodostępność po podaniu doustnym, a także w przypadku żywienia pozajelitowego u pacjentów z dysfunkcją przewodu pokarmowego.

Podawanie leków drogą pozajelitową wymaga przestrzegania ścisłych zasad aseptyki i antyseptyki, znajomości technik iniekcji oraz świadomości potencjalnych powikłań, takich jak reakcje alergiczne, zakażenia, uszkodzenia tkanek czy zatory. Jest to metoda obciążona większym ryzykiem niż podawanie doustne, ale często niezbędna w nowoczesnej praktyce klinicznej.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Węgiel leczniczy VP

Węgiel leczniczy VP, 200 mg w kapsułkach twardych, ze względu na swoje właściwości adsorpcyjne, wymaga stosowania z zachowaniem środków ostrożności. Nie należy podawać go jednocześnie z innymi lekami doustnymi, aby uniknąć osłabienia ich działania terapeutycznego; w przypadku konieczności stosowania innych leków podczas leczenia ostrych zatruć zaleca się podawanie ich drogą pozajelitową. Wymioty indukowane doustnie (np. ipekakuana) powinny być wykonane przed podaniem węgla, który należy podać 30-60 minut po ustaniu wymiotów. Przeciwwskazaniem jest konieczność doustnego podania specyficznego antidotum, np. metioniny. U pacjentów nieprzytomnych lub zatrutych substancjami hamującymi OUN istnieje ryzyko aspiracji, dlatego przed płukaniem żołądka konieczna jest intubacja.
adsorpcja substancji, droga pozajelitowa, intubacja, ipekakuana, metionina, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, ostre zatrucie, perystaltyka jelit, płukanie żołądka, środek przeciwcholinergiczny, środek przeczyszczający, węgiel aktywny, węgiel leczniczy, wywoływanie wymiotów, zaburzenia wodno-elektrolitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sugammadex Orion 100 mg/ml

Przedkliniczne badania Sugammadex Orion (roztwór do wstrzykiwań, 100 mg/ml) wykazały korzystny profil bezpieczeństwa, obejmujący farmakologię bezpieczeństwa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, genotoksyczność, toksyczny wpływ na rozród, tolerancję miejscową oraz zgodność z krwią. Substancja charakteryzuje się szybką eliminacją z organizmu, co ogranicza czas ekspozycji tkanek na jej działanie. W badaniach na młodych szczurach zaobserwowano jednak obecność pozostałości sugammadeksu w tkankach kostnych i zębach, co wskazuje na powinowactwo do tkanek zmineralizowanych. Szczegółowe analizy wykazały brak negatywnego wpływu na kolor zębów, jakość, strukturę i metabolizm kości, a także na procesy naprawcze i przebudowę tkanki kostnej, co jest kluczowe dla prawidłowego gojenia złamań i utrzymania homeostazy kostnej.
bezpieczeństwo farmakologiczne, droga pozajelitowa, działanie genotoksyczne, genotoksyczność, homeostaza kostna, jakość kości, metabolizm kości, naprawa złamań, proces naprawczy tkanki kostnej, remodeling kości, roztwór do wstrzykiwań, struktura kości, sugammadeks, szybka eliminacja, tkanka kostna, tkanka zmineralizowana, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, tolerancja miejscowa, zgodność z krwią
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eloprine 500 mg

Inozyna pranobeks, substancja czynna leku Eloprine, wykazuje niski profil toksyczności potwierdzony szeroko zakrojonymi badaniami przedklinicznymi na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy, koty, małpy). Dawki stosowane w badaniach sięgały 1500 mg/kg mc./dobę, co stanowi 15-krotność maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi (100 mg/kg mc./dobę). Dawka śmiertelna LD50 była 50-krotnie wyższa niż dawka terapeutyczna, co wskazuje na wysokie bezpieczeństwo stosowania. Długoterminowe badania na myszach i szczurach nie wykazały właściwości rakotwórczych, a testy mutagenności, przeprowadzone zarówno in vivo, jak i in vitro na ludzkich limfocytach, potwierdziły brak potencjału mutagennego inozyny pranobeksu.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, dawka LD50, dawka terapeutyczna, droga pozajelitowa, embriotoksyczność, inozyna pranobeks, limfocyt krwi obwodowej, profil bezpieczeństwa, teratogenność, test mutagenności, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, właściwość mutagenna, właściwość rakotwórcza, zaburzenie czynności reprodukcyjnej
Leksykon substancji czynnych
Manganu chlorek – Właściwości farmakokinetyczne

Mangan podawany dożylnie w preparatach do żywienia pozajelitowego, takich jak Pediaven NN1 (5,4 µg manganu chlorku czterowodnego na 250 ml, co odpowiada 1,5 µg manganu) oraz Peditrace (1 µg manganu/ml), wykazuje farmakokinetykę zbliżoną do podania doustnego, z kluczowym udziałem albumin jako białek transportujących w osoczu. Dystrybucja manganu jest tkankowo specyficzna i zależy od metabolicznych potrzeb organizmu, a jego magazynowanie odbywa się głównie w formie kompleksów z metalotioneinami, które chronią komórki przed toksycznością nadmiaru tego pierwiastka. Eliminacja manganu odbywa się przede wszystkim drogą żółciową, co odróżnia go od innych pierwiastków śladowych, takich jak cynk czy selen, które są wydalane głównie przez nerki.
albumina, białko bogate w grupy tiolowe, długotrwałe żywienie pozajelitowe, droga pozajelitowa, droga wątrobowo-żółciowa, droga żółciowa, drogi żółciowe, dysfunkcja narządów, działanie niepożądane, mangan chlorek, mangan chlorek czterowodny, metalotioneina, Pediaven NN1, Peditrace, pierwiastek śladowy, podanie doustne, podanie dożylne, proces farmakokinetyczny, wydalanie z żółcią, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe

droga pozajelitowa

Powiązane wpisy

Specjalne ostrzeżenia – Węgiel leczniczy VP

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sugammadex Orion 100 mg/ml

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eloprine 500 mg

Manganu chlorek – Właściwości farmakokinetyczne