zespół Mendelsona
Wskazanie

Zespół Mendelsona, znany również jako chemiczne zapalenie płuc, to poważne powikłanie związane z aspiracją treści żołądkowej do dróg oddechowych, szczególnie gdy treść ta ma niskie pH (poniżej 2,5). Najczęściej występuje w sytuacjach, gdy dochodzi do upośledzenia odruchów obronnych górnych dróg oddechowych, np. podczas znieczulenia ogólnego, po urazach, u pacjentów nieprzytomnych lub z zaburzeniami połykania.

Kontakt kwaśnej treści żołądkowej z nabłonkiem dróg oddechowych powoduje natychmiastowe uszkodzenie chemiczne, prowadząc do ostrego stanu zapalnego, obrzęku, skurczu oskrzeli i zaburzeń wymiany gazowej. Klinicznie zespół Mendelsona manifestuje się dusznością, sinicą, tachykardią, hipoksemią oraz charakterystycznymi zmianami osłuchowymi nad płucami. W ciężkich przypadkach może rozwinąć się ostry zespół niewydolności oddechowej (ARDS).

W leczeniu zespołu Mendelsona stosuje się przede wszystkim tlenoterapię oraz leki rozszerzające oskrzela, takie jak salbutamol (Ventolin, Salbutamol Hasco) czy fenoterol (Berotec). W przypadku skurczu oskrzeli podaje się również glikokortykosteroidy systemowe, np. hydrokortyzon (Hydrocortisonum WZF), metyloprednizolon (Meprelon, Metypred, Solu-Medrol) czy deksametazon (Dexaven, Dexamethasone KRKA). Antybiotykoterapia empiryczna (np. Augmentin, Tazocin, Taromentin) jest zalecana przy podejrzeniu wtórnego zakażenia bakteryjnego.

Największe trudności w leczeniu zespołu Mendelsona dotyczą szybkiej progresji do niewydolności oddechowej wymagającej wentylacji mechanicznej. Wyzwaniem jest również różnicowanie z innymi przyczynami ostrej niewydolności oddechowej oraz odpowiednie zbilansowanie płynoterapii, by nie pogłębić obrzęku płuc. Kolejnym problemem jest właściwe rozpoznanie czasu wystąpienia aspiracji, co może być trudne u pacjentów nieprzytomnych, oraz zapobieganie wtórnym powikłaniom infekcyjnym. Kluczowe znaczenie ma profilaktyka, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka, obejmująca stosowanie leków zmniejszających wydzielanie i zwiększających pH treści żołądkowej (inhibitory pompy protonowej jak Controloc, IPP, Helicid lub H2-blokery jak Ranigast).