zaawansowany rak jajnika pochodzenia nabłonkowego
Wskazanie

Zaawansowany rak jajnika pochodzenia nabłonkowego stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne w ginekologii onkologicznej. Jest to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek nabłonkowych jajnika, który w momencie rozpoznania często znajduje się już w stadium zaawansowanym (III lub IV według klasyfikacji FIGO), co znacząco pogarsza rokowanie. Charakteryzuje się szybkim wzrostem i wczesnym rozsiewem do otrzewnej, węzłów chłonnych oraz narządów odległych.

Podstawową metodą leczenia jest zabieg operacyjny cytoredukcyjny, mający na celu maksymalne zmniejszenie masy nowotworu, a następnie chemioterapia. Standardem leczenia pierwszej linii jest schemat oparty na pochodnych platyny (karboplatyna) w połączeniu z taksanami (paklitaksel). W Polsce stosowane są preparaty takie jak Carboplatin-Ebewe, Carboplatin Accord, Paclitaxel Kabi, Paclitaxel-Ebewe czy Sindaxel.

W przypadku nawrotu choroby, zależnie od czasu, jaki upłynął od zakończenia leczenia pierwszego rzutu, stosuje się ponownie związki platyny lub inne cytostatyki. W leczeniu nawrotów wykorzystuje się takie leki jak topotekan (Hycamtin), doksorubicyna liposomalna (Caelyx), gemcytabina (Gemcit, Gembin) czy trabektedyna (Yondelis). Coraz większą rolę odgrywają także leki ukierunkowane molekularnie – inhibitory PARP, takie jak olaparyb (Lynparza), niraparyb (Zejula) i rukaparyb (Rubraca), szczególnie u pacjentek z mutacjami BRCA1/2.

Przeciwciała anty-VEGF, jak bewacyzumab (Avastin), są stosowane w terapii podtrzymującej po chemioterapii pierwszej linii oraz w leczeniu nawrotów. W Polsce coraz częściej wykorzystuje się także immunoterapię, szczególnie w przypadku guzów z niestabilnością mikrosatelitarną (MSI-high).

Największe trudności w leczeniu zaawansowanego raka jajnika obejmują jego późne wykrycie (zwykle w stadium rozsiewu), wysoki odsetek nawrotów (około 70-80% przypadków) oraz rozwój oporności na związki platyny. Wyzwaniem jest również toksyczność stosowanych terapii, co często prowadzi do pogorszenia jakości życia pacjentek. Dodatkowo trudności związane z wykonaniem optymalnej operacji cytoredukcyjnej oraz indywidualizacją leczenia zależnie od podtypu histologicznego i profilu molekularnego guza pozostają istotnymi problemami klinicznymi.

Poprawa wyników leczenia zaawansowanego raka jajnika wymaga multidyscyplinarnego podejścia, indywidualizacji terapii oraz dostępu do nowoczesnych leków. Kluczowe znaczenie ma także kwalifikacja pacjentek do badań klinicznych z nowymi cząsteczkami, które mogą przełamać oporność na dotychczasowe schematy leczenia.