opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Wskazanie

Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to poważne schorzenie neurologiczne wywoływane przez wirusa opryszczki pospolitej (HSV), najczęściej typu 1 (HSV-1) lub rzadziej typu 2 (HSV-2). Jest to jedna z najgroźniejszych postaci zakażeń herpeswirusami, charakteryzująca się stanem zapalnym opon mózgowych i często samej tkanki mózgowej (wówczas mówimy o opryszczkowym zapaleniu mózgu). Choroba może wystąpić jako pierwotne zakażenie HSV lub jako reaktywacja wirusa pozostającego w stanie latencji w zwojach nerwowych.

Objawy opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych obejmują wysoką gorączkę, silne bóle głowy, sztywność karku, światłowstręt, nudności, wymioty oraz zmiany stanu świadomości – od splątania do śpiączki. U części pacjentów mogą pojawić się napady padaczkowe, zaburzenia mowy, niedowłady czy porażenia nerwów czaszkowych. Bez szybkiego leczenia choroba ma wysoką śmiertelność (około 70%) i często prowadzi do trwałych powikłań neurologicznych u osób, które przeżyją.

W leczeniu opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie terapii przeciwwirusowej. Lekiem pierwszego wyboru jest acyklowir podawany dożylnie w wysokich dawkach (najczęściej 10 mg/kg masy ciała co 8 godzin) przez 14-21 dni. W Polsce stosuje się preparaty takie jak Acix, Hascovir, Zovirax czy Acyklovir. W przypadku oporności na acyklowir można zastosować foskarnet (Foscavir) lub cidofovir. Leczenie wspomagające obejmuje kontrolę obrzęku mózgu, leczenie drgawek oraz intensywną opiekę medyczną.

Największą trudnością w leczeniu opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest szybka diagnostyka i wczesne rozpoczęcie terapii, co ma kluczowe znaczenie dla rokowania. Opóźnienie leczenia nawet o kilka dni znacząco zwiększa ryzyko zgonu lub trwałych powikłań neurologicznych. Wyzwaniem jest również różnicowanie z innymi przyczynami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, gdyż objawy kliniczne mogą być podobne. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego z wykorzystaniem technik PCR pozwala na szybkie wykrycie materiału genetycznego wirusa, co umożliwia potwierdzenie diagnozy. Mimo właściwego leczenia, u wielu pacjentów pozostają trwałe deficyty neurologiczne, takie jak zaburzenia poznawcze, padaczka, niedowłady czy zaburzenia osobowości.