zakażenie wirusem Varicella zoster
Wskazanie

Zakażenie wirusem Varicella zoster (VZV) jest chorobą zakaźną, która może manifestować się w dwóch postaciach klinicznych. Pierwotne zakażenie objawia się jako ospa wietrzna (varicella), charakteryzująca się występowaniem swędzących wykwitów pęcherzykowych na skórze i błonach śluzowych. Po wyleczeniu ostrej infekcji wirus pozostaje w zwojach nerwowych w stanie latentnym. Reaktywacja wirusa, zazwyczaj w późniejszym okresie życia, prowadzi do półpaśca (herpes zoster) – bolesnej wysypki pęcherzykowej ograniczonej do obszaru unerwianego przez zainfekowany zwój nerwowy.

W leczeniu zakażeń VZV stosuje się przede wszystkim leki przeciwwirusowe. W Polsce dostępne są preparaty zawierające acyklowir (Heviran, Zovirax, Acix), walacyklowir (Valtrex, Vaciclor, Valherpes) oraz famcyklowir (Famvir). W przypadku ospy wietrznej leczenie przeciwwirusowe zaleca się głównie u pacjentów z grup ryzyka ciężkiego przebiegu: dorosłych, kobiet ciężarnych, noworodków oraz osób z niedoborami odporności. W półpaścu terapia przeciwwirusowa jest najbardziej skuteczna, gdy zostanie włączona w ciągu 72 godzin od pojawienia się wysypki.

W profilaktyce zakażeń VZV stosuje się szczepionki. W Polsce dostępne są preparaty Varilrix i Varilix, które mogą być stosowane zarówno w profilaktyce pierwotnej ospy wietrznej, jak i w zapobieganiu półpaścowi u osób starszych (Zostavax, Shingrix). Immunoglobulina przeciw wirusowi ospy wietrznej i półpaśca (VZIG) może być stosowana w profilaktyce poekspozycyjnej u osób z grup wysokiego ryzyka.

Największe trudności w leczeniu zakażeń VZV dotyczą powikłań, szczególnie w przypadku półpaśca. Neuralgia popółpaścowa, utrzymująca się ból w obszarze zajętym przez infekcję, może trwać miesiącami lub latami po ustąpieniu zmian skórnych. W jej leczeniu stosuje się leki przeciwbólowe, w tym opioidy, leki przeciwdepresyjne (amitryptylina), przeciwpadaczkowe (gabapentyna, pregabalina) oraz miejscowe środki znieczulające. Inne poważne powikłania obejmują zajęcie nerwu wzrokowego z ryzykiem utraty wzroku oraz zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, które wymaga hospitalizacji i intensywnego leczenia przeciwwirusowego dożylnego.

Wyzwaniem pozostaje również leczenie pacjentów z niedoborami odporności, u których infekcje VZV mogą mieć ciężki, uogólniony przebieg, oporny na standardowe dawki leków przeciwwirusowych. W takich przypadkach konieczne może być stosowanie wyższych dawek leków, dłuższych kursów terapii oraz czasem kombinacji leków przeciwwirusowych.