kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia
Wskazanie

Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (Irritant Contact Dermatitis – ICD) to niezapalna reakcja skórna wywołana bezpośrednim uszkodzeniem skóry przez czynniki chemiczne, fizyczne lub biologiczne. W przeciwieństwie do alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, nie wymaga wcześniejszej sensytyzacji i może wystąpić u każdej osoby poddanej wystarczająco silnemu działaniu czynnika drażniącego. Najczęstszymi czynnikami wywołującymi są: detergenty, rozpuszczalniki, kwasy, zasady, kosmetyki, niektóre rośliny oraz przedłużony kontakt z wodą.

Objawy obejmują zaczerwienienie, obrzęk, pęcherze, pękanie i suchość skóry, a także świąd i pieczenie. Zmiany są zwykle ograniczone do miejsca kontaktu z czynnikiem drażniącym. Najczęściej dotknięte obszary to dłonie, twarz i szyja, chociaż może wystąpić na każdej części ciała narażonej na działanie substancji drażniącej.

W leczeniu farmakologicznym stosuje się głównie miejscowe glikokortykosteroidy o różnej sile działania, w zależności od nasilenia zmian. Popularne preparaty dostępne w Polsce to: Hydrocortison (hydrokortyzon), Elocom (mometazon), Dermovate (klobetazol), Cutivate (flutikazon) czy Advantan (metyloprednizolon). W przypadkach silnego świądu pomocne są leki przeciwhistaminowe, takie jak Zyrtec (cetyryzyna), Claritine (loratadyna) czy Rupafin (rupatadyna). Przy wtórnych infekcjach bakteryjnych stosuje się antybiotyki miejscowe jak Bactroban (mupirocyna) lub Fucidin (kwas fusydowy).

Podstawą terapii są emolienty, które nawilżają i odbudowują barierę skórną, np. Emolium, Cetaphil, Bioderma Atoderm, Linum, La Roche Posay Lipikar czy Physiogel. W cięższych przypadkach lub przy rozległych zmianach mogą być potrzebne doustne glikokortykosteroidy (Encorton, Metypred) lub leki immunosupresyjne.

Największe trudności w leczeniu kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia obejmują identyfikację i eliminację czynnika wywołującego, szczególnie gdy pacjent ma kontakt z wieloma potencjalnymi alergenami w pracy czy domu. Problematyczne jest również zapobieganie nawrotom, zwłaszcza u osób wykonujących zawody wymagające częstego mycia rąk (służba zdrowia, gastronomia) lub kontaktu z substancjami drażniącymi (fryzjerzy, mechanicy, pracownicy budowlani). Wyzwaniem bywa też leczenie przewlekłych przypadków, gdzie dochodzi do lichenifikacji (pogrubienia) skóry i wtórnych infekcji. Istotne jest edukowanie pacjentów o odpowiedniej ochronie skóry i modyfikacji nawyków, co może być trudne do wdrożenia w codziennym życiu.