Leki w grupie
„glikokortykosteroidy stosowane miejscowo”
Glikokortykosteroidy stosowane miejscowo to grupa leków o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i immunosupresyjnym, wykorzystywanych w terapii różnych chorób skóry. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu się ze specyficznymi receptorami komórkowymi, co prowadzi do hamowania syntezy cytokin prozapalnych, zmniejszenia przepuszczalności naczyń krwionośnych oraz hamowania migracji komórek zapalnych.
Do najczęściej stosowanych glikokortykosteroidów miejscowych należą: hydrokortyzon (Hydrocortisonum, Laticort), prednizolon (Mecortolon), triamcynolon (Polcortolon), flumetazon (Lorinden), fluocynolon (Flucinar), fludroksykortyd (Drenison), budezonid (Pulmicort, Benodil), flutikazon (Cutivate, Flixotide), mometazon (Elocom, Nasonex), betametazon (Diprosone, Beloderm) oraz klobetazol (Dermovate, Clobederm).
Glikokortykosteroidy miejscowe dzieli się na grupy według siły działania: grupa I – o słabym działaniu (hydrokortyzon), grupa II – o umiarkowanym działaniu (flumetazon), grupa III – o silnym działaniu (betametazon, mometazon) oraz grupa IV – o bardzo silnym działaniu (klobetazol). Wybór preparatu zależy od nasilenia zmian chorobowych, lokalizacji oraz wieku pacjenta.
Największą zaletą miejscowych glikokortykosteroidów jest szybkość działania i wysoka skuteczność w leczeniu wielu dermatoz zapalnych, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, wyprysk kontaktowy czy liszaj płaski. Ponadto, miejscowa aplikacja pozwala uniknąć ogólnoustrojowych działań niepożądanych charakterystycznych dla steroidów podawanych doustnie.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem miejscowych glikokortykosteroidów obejmują: zanik skóry (atrofia), rozszerzenie naczyń krwionośnych (teleangiektazje), rozstępy skórne, nadmierne owłosienie, trądzik posteroidowy oraz tachyfilaksję (zmniejszenie skuteczności przy długotrwałym stosowaniu). Przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym może dojść do wchłaniania systemowego i wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych, jak supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.
Glikokortykosteroidy miejscowe dostępne są w różnych postaciach: maści (zalecane na suchą skórę), kremy (na zmiany sączące), żele i płyny (na owłosioną skórę głowy), pianki oraz aerozole. Wybór odpowiedniej postaci leku zależy od lokalizacji zmian oraz preferencji pacjenta, co może zwiększyć compliance i skuteczność terapii.