czerniak złośliwy przerzutowy
Wskazanie

Czerniak złośliwy przerzutowy (ang. metastatic melanoma) to zaawansowane stadium czerniaka, w którym komórki nowotworowe rozprzestrzeniają się poza pierwotne miejsce wystąpienia do innych narządów ciała. Najczęściej przerzuty obejmują węzły chłonne, płuca, wątrobę, kości, mózg oraz skórę. Stadium to charakteryzuje się bardzo wysoką złośliwością biologiczną i agresywnym przebiegiem klinicznym.

Wskazanie to występuje, gdy po pierwotnym wycięciu zmiany lub w momencie diagnozy stwierdza się obecność przerzutów odległych (stadium IV według klasyfikacji TNM). Kluczowymi czynnikami determinującymi rokowanie są: lokalizacja przerzutów, stężenie dehydrogenazy mleczanowej (LDH) w surowicy oraz obecność specyficznych mutacji genetycznych, zwłaszcza w genie BRAF (występuje u około 40-60% pacjentów).

W leczeniu czerniaka przerzutowego stosuje się obecnie kilka strategii terapeutycznych. W Polsce dostępne są inhibitory BRAF (Zelboraf – wemurafenib, Tafinlar – dabrafenib) stosowane w skojarzeniu z inhibitorami MEK (Mekinist – trametynib, Cotellic – kobimetynib). Dla pacjentów bez mutacji BRAF lub po niepowodzeniu terapii celowanej standardem są leki immunokompetentne: inhibitory punktów kontrolnych układu immunologicznego, takie jak przeciwciała anty-PD-1 (Keytruda – pembrolizumab, Opdivo – niwolumab) oraz anty-CTLA-4 (Yervoy – ipilimumab). W wybranych przypadkach stosuje się również klasyczną chemioterapię (Dakarbazyna, Paklitaksel).

Największe trudności w leczeniu czerniaka przerzutowego obejmują szybkie nabywanie oporności na leki celowane molekularnie (średnio po 6-8 miesiącach terapii), występowanie poważnych działań niepożądanych immunoterapii (zapalenia narządów wewnętrznych o podłożu autoimmunologicznym), heterogenność genetyczna nowotworu oraz tropizm do tworzenia przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego, które są trudno dostępne dla większości leków. Problemem pozostaje również wysoki koszt nowoczesnych terapii oraz zarządzanie powikłaniami, które mogą wymagać hospitalizacji i intensywnego leczenia wspomagającego.

Mimo znaczącego postępu w leczeniu w ostatniej dekadzie, czerniak przerzutowy pozostaje chorobą o złym rokowaniu, a 5-letnie przeżycie osiąga około 20-30% pacjentów. Optymalnym podejściem jest leczenie w ramach multidyscyplinarnych zespołów w ośrodkach z doświadczeniem w onkologii i immunoterapii, a także rozważenie włączenia pacjenta do badań klinicznych testujących nowe strategie terapeutyczne.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 22.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl