ból u pacjenta onkologicznego
Wskazanie

Ból u pacjenta onkologicznego to jeden z najczęstszych objawów towarzyszących chorobie nowotworowej, który występuje u około 50-70% pacjentów w trakcie aktywnego leczenia oraz u 60-90% pacjentów z zaawansowaną chorobą. Może być spowodowany bezpośrednio przez guz (ucisk, naciekanie tkanek), leczenie przeciwnowotworowe (neuropatia po chemioterapii, ból po radioterapii), lub inne czynniki związane z chorobą (np. ból związany z unieruchomieniem).

Leczenie bólu nowotworowego opiera się na drabinie analgetycznej WHO. W pierwszym stopniu stosuje się nieopioidowe leki przeciwbólowe jak paracetamol (Apap, Panadol) i niesteroidowe leki przeciwzapalne: ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), diklofenak (Diclac, Voltaren), ketoprofen (Ketonal, Profenid). W drugim stopniu dołącza się słabe opioidy: tramadol (Poltram, Tramal), kodeina (Codeine), dihydrokodeina (DHC Continus). Trzeci stopień obejmuje silne opioidy: morfina (Morphini Sulfas, Sevredol), oksykodon (OxyContin, Reltebon), fentanyl (Durogesic, Fentanyl), buprenorfina (Transtec, Buprenorphine) oraz metadon (Methadone).

W terapii bólu nowotworowego często stosuje się również leki wspomagające (koanalgetyki): gabapentynę (Neurontin, Gabapentin), pregabalinę (Lyrica, Pregabalin) w bólu neuropatycznym, bisfosfoniany (Zometa, Bondronat) w bólu kostnym, kortykosteroidy (Dexaven, Pabi-Dexamethason) w bólu spowodowanym obrzękiem oraz leki przeciwdepresyjne jak amitryptylina (Amitriptylinum) czy duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia).

Największe trudności w leczeniu bólu u pacjentów onkologicznych obejmują: rozwój tolerancji na opioidy wymagający zwiększania dawek, występowanie bólu przebijającego (nagłe nasilenie bólu pomimo stosowania regularnej terapii przeciwbólowej), bólu neuropatycznego opornego na standardowe leczenie oraz działania niepożądane opioidów (zaparcia, nudności, sedacja). Dodatkowym wyzwaniem jest konieczność indywidualizacji terapii, uwzględniającej stan ogólny pacjenta, towarzyszące choroby, interakcje lekowe oraz preferencje chorego.

Kompleksowe podejście do leczenia bólu nowotworowego wymaga też rozważenia metod niefarmakologicznych (fizjoterapia, techniki relaksacyjne) oraz zabiegowych (blokady nerwów, neurolizy, radioterapia paliatywna). W zaawansowanych przypadkach konieczna jest konsultacja w poradni leczenia bólu i/lub opieki paliatywnej w celu zapewnienia optymalnego leczenia przeciwbólowego.