Wskazania do stosowania
Wyciąg alergenowy

Wskazania do stosowania wyciągów alergenowych

Wyciągi alergenowe stosowane są w leczeniu chorób alergicznych, których mechanizm patofizjologiczny związany jest z nadprodukcją swoistych immunoglobulin E (IgE). Preparaty te stanowią podstawę immunoterapii swoistej (odczulania), będącej jedyną metodą przyczynowego leczenia alergii IgE-zależnych. Leczenie to zmierza do modyfikacji mechanizmów immunologicznych odpowiedzialnych za rozwój reakcji alergicznej.^{1 2}

Jednostki chorobowe kwalifikujące do immunoterapii

Immunoterapia swoista z zastosowaniem wyciągów alergenowych jest wskazana w następujących schorzeniach alergicznych:

• Alergiczny nieżyt nosa (katar sienny) – zarówno w postaci sezonowej, jak i całorocznej
• Alergiczne zapalenie spojówek – często współwystępujące z alergicznym nieżytem nosa
• Alergiczna astma oskrzelowa – szczególnie w przypadkach o umiarkowanym nasileniu i w połączeniu z innymi metodami leczenia

³

Charakterystyka alergenów dostępnych w preparatach

Na rynku farmaceutycznym dostępne są preparaty zawierające różnorodne wyciągi alergenowe, które odpowiadają najczęstszym przyczynom alergii IgE-zależnych:

Alergeny pochodzenia zwierzęcego

W przypadku preparatu Alutard SQ dostępne są wyciągi alergenowe pochodzenia zwierzęcego takie jak:⁴

• Sierść konia (552)
• Sierść psa (553)
• Sierść kota (555)

Z kolei Novo-Helisen Depot oferuje szerszy asortyment wyciągów alergenowych pochodzenia zwierzęcego, obejmujący:⁵

• Sierść różnych zwierząt
• Nabłonki zwierzęce
• Pierze

Inne rodzaje alergenów

Preparat Novo-Helisen Depot zawiera również:⁶

• Wyciągi alergenowe roztoczy kurzu domowego – będące jedną z najczęstszych przyczyn alergii całorocznej
• Wyciągi alergenowe grzybów pleśniowych – stosowane u pacjentów z nadwrażliwością na alergeny grzybów

Uwarunkowania stosowania immunoterapii

Istotnym kryterium kwalifikacji do immunoterapii swoistej jest niemożność skutecznego wyeliminowania alergenu ze środowiska pacjenta. Dotyczy to szczególnie alergenów powszechnie występujących lub takich, których unikanie znacząco obniżałoby jakość życia pacjenta.⁷

Schematy dawkowania i rodzaje terapii

Immunoterapia swoista z zastosowaniem wyciągów alergenowych jest procesem długotrwałym, składającym się z dwóch głównych faz: leczenia podstawowego (początkowego) i leczenia podtrzymującego.

Leczenie podstawowe

Faza leczenia podstawowego polega na stopniowym zwiększaniu dawki podawanego alergenu, rozpoczynając od stężeń najniższych, aż do osiągnięcia dawki maksymalnej tolerowanej przez pacjenta. W przypadku preparatu Alutard SQ stosuje się następujące stężenia:⁸

• Fiolka 1 (szara) – 100 SQ-U/ml
• Fiolka 2 (zielona) – 1000 SQ-U/ml
• Fiolka 3 (złota) – 10 000 SQ-U/ml
• Fiolka 4 (czerwona) – 100 000 SQ-U/ml

W przypadku preparatu Novo-Helisen Depot dostępne są trzy stężenia, które różnią się w zależności od rodzaju alergenu:⁹

Stężenia są odpowiednio rozcieńczane – stężenie 2 jest rozcieńczeniem stężenia 3 w stosunku 1:10, a stężenie 1 jest rozcieńczeniem stężenia 2 w stosunku 1:10.¹⁰

Leczenie podtrzymujące

Po osiągnięciu dawki maksymalnej tolerowanej przez pacjenta, przechodzi się do fazy leczenia podtrzymującego, w którym stosuje się maksymalne stężenie preparatu. W przypadku Alutard SQ do leczenia podtrzymującego stosuje się roztwór o stężeniu 100 000 SQ-U/ml.¹¹

Dobór preparatu i indywidualizacja terapii

Skuteczność immunoterapii swoistej zależy od prawidłowego doboru preparatu do profilu uczuleniowego pacjenta oraz od przestrzegania protokołu leczenia.

Indywidualizacja składników preparatu

W przypadku Novo-Helisen Depot, skład preparatu jest dobierany indywidualnie w zależności od spektrum uczulenia konkretnego pacjenta. Nazwy poszczególnych alergenów i ich udział procentowy są podawane na opakowaniu.¹²

Standaryzacja wyciągu alergenowego

Standaryzacja wyciągów alergenowych jest kluczowa dla bezpieczeństwa i skuteczności immunoterapii. W przypadku preparatów dostępnych na rynku stosowane są różne systemy standaryzacji:

• ALUTARD SQ – aktywność biologiczna wyrażana w jednostkach SQ-U/ml¹³
• Novo-Helisen Depot – standaryzacja prowadzona w:
  • TU (jednostkach terapeutycznych)
  • PNU (jednostkach azotu białkowego)¹⁴

Forma farmaceutyczna

Dostępne na rynku wyciągi alergenowe występują w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. ALUTARD SQ jest produktem leczniczym typu depot zawierającym pojedyncze wyciągi alergenowe pochodzenia zwierzęcego, adsorbowane na wodorotlenku glinu.¹⁵ Podobnie Novo-Helisen Depot jest zawiesiną do wstrzykiwań, która po wstrząśnięciu wykazuje wyraźne zmętnienie i może być różnorodnie zabarwiona w zależności od materiału wyjściowego i stężenia.¹⁶

Zalecenia kliniczne dotyczące stosowania immunoterapii

Immunoterapię swoistą należy rozważyć u pacjentów, u których standardowe leczenie farmakologiczne i środki unikania alergenów nie przynoszą zadowalającej kontroli objawów. Jest ona szczególnie zalecana w przypadkach:

• Potwierdzenia mechanizmu IgE-zależnego choroby alergicznej¹⁷
• Udokumentowania związku między ekspozycją na alergen a wystąpieniem objawów chorobowych
• Braku możliwości skutecznej eliminacji alergenu ze środowiska pacjenta¹⁸
• Niezadowalającej odpowiedzi na standardowe leczenie farmakologiczne

Immunoterapia swoista stanowi jedyną metodę leczenia przyczynowego chorób alergicznych, mogącą prowadzić do długotrwałej modyfikacji naturalnego przebiegu choroby i zapobiegać rozwojowi nowych uczuleń, szczególnie w przypadku alergii wziewnych, takich jak uczulenie na alergeny zwierząt czy roztoczy kurzu domowego.¹⁹