Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg alergenowy

Przeciwwskazania stosowania wyciągu alergenowego

Wyciągi alergenowe to substancje stosowane w immunoterapii swoistej, będącej metodą leczenia przyczynowego chorób alergicznych. Podczas kwalifikacji pacjenta do takiej terapii należy uwzględnić szereg przeciwwskazań, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub zmniejszać skuteczność leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółowe przeciwwskazania do stosowania wyciągów alergenowych na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję czynną.^{1 2}

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

U pacjentów wykazujących nadwrażliwość na którykolwiek ze składników pomocniczych zawartych w preparatach z wyciągami alergenowymi stosowanie tych produktów jest przeciwwskazane. Dotyczy to takich substancji jak: sodu chlorek, sodu wodorowęglan w preparacie Alutard SQ oraz glinu wodorotlenek i fenol w preparacie Novo-Helisen Depot.^{3 4}

Choroby układu immunologicznego

Wyciągu alergenowego nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami immunologicznymi:^{5 6}

• Czynne układowe choroby autoimmunologiczne nieodpowiadające na leczenie
• Zaburzenia układu immunologicznego lub niedobory odporności
• Choroby kompleksów immunologicznych
• Defekty immunologiczne
• Stwardnienie rozsiane

^{7 8}

Choroby nowotworowe

Przeciwwskazaniem do stosowania wyciągów alergenowych są choroby nowotworowe wpływające na przebieg choroby zasadniczej. W przypadku preparatu Novo-Helisen Depot przeciwwskazaniem są schorzenia nowotworowe zarówno ostre, jak i przewlekłe.^{9 10}

Zaburzenia funkcji układu oddechowego

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania wyciągów alergenowych są zaburzenia funkcji układu oddechowego, szczególnie:<sup data-drug="Alutard SQ" data-section="Przeciwwskazania" title="Pacjenci dorośli z natężoną objętością wydechową pierwszosekundową (FEV1) <70% przewidywanej wartości (po odpowiednim leczeniu farmakologicznym), dzieci i młodzież z FEV111 <sup data-drug="Novo-Helisen Depot" data-section="Przeciwwskazania" title="niedostatecznie kontrolowana bądź lekko ciężka do ciężkiej astma (GINA III/IV) – pomimo odpowiedniej terapii FEV1 12

• U pacjentów dorosłych wartość natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 70% wartości należnej pomimo odpowiedniego leczenia farmakologicznego
• U dzieci i młodzieży wartość FEV1 poniżej 80% wartości należnej pomimo odpowiedniego leczenia farmakologicznego
• Niedostatecznie kontrolowana lub umiarkowana do ciężkiej astma (GINA III/IV)
• Nieodwracalne zmiany narządu, w którym zachodzi reakcja alergiczna (np. rozedma płuc, rozstrzenie oskrzeli)
• Ciężkie zaostrzenie astmy oskrzelowej w ciągu ostatnich 3 miesięcy
• Czynna gruźlica płuc

<sup data-drug="Alutard SQ" data-section="Przeciwwskazania" title="Pacjenci dorośli z natężoną objętością wydechową pierwszosekundową (FEV1) <70% przewidywanej wartości (po odpowiednim leczeniu farmakologicznym), dzieci i młodzież z FEV113 <sup data-drug="Novo-Helisen Depot" data-section="Przeciwwskazania" title="niedostatecznie kontrolowana bądź lekko ciężka do ciężkiej astma (GINA III/IV) – pomimo odpowiedniej terapii FEV1 14

Choroby układu krążenia

Stosowanie wyciągów alergenowych jest przeciwwskazane u pacjentów z istotną klinicznie niewydolnością serca lub niewydolnością krążenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zwiększone ryzyko działań niepożądanych po podaniu adrenaliny, która jest lekiem stosowanym w przypadku reakcji anafilaktycznej.¹⁵

Leczenie beta-blokerami

Jednoczesne stosowanie leków blokujących receptory beta-adrenergiczne (beta-blokerów), zarówno w formie miejscowej, jak i ogólnoustrojowej, stanowi przeciwwskazanie do stosowania wyciągów alergenowych. Wynika to z potencjalnego osłabienia działania adrenaliny, która jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu reakcji anafilaktycznej.¹⁶

Inne przeciwwskazania

Do innych istotnych przeciwwskazań stosowania wyciągów alergenowych należą:¹⁷

• Schorzenia zapalne/związane z gorączkowaniem
• Schorzenia ciężkie – ostre lub przewlekłe
• Ciężkie zaburzenia psychiczne

¹⁸

Szczególne grupy pacjentów wymagające uwagi

W przypadku kwalifikacji pacjenta do immunoterapii z zastosowaniem wyciągów alergenowych należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z chorobami współistniejącymi, które mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych. Do takich chorób należą choroby układu oddechowego, krążenia oraz układu immunologicznego. Ważne jest przeprowadzenie szczegółowej oceny funkcji układu oddechowego, w tym badania spirometrycznego, oraz stabilizacja ewentualnych chorób współistniejących przed rozpoczęciem immunoterapii.<sup data-drug="Alutard SQ" data-section="Przeciwwskazania" title="Pacjenci dorośli z natężoną objętością wydechową pierwszosekundową (FEV1) <70% przewidywanej wartości (po odpowiednim leczeniu farmakologicznym), dzieci i młodzież z FEV119 <sup data-drug="Novo-Helisen Depot" data-section="Przeciwwskazania" title="niedostatecznie kontrolowana bądź lekko ciężka do ciężkiej astma (GINA III/IV) – pomimo odpowiedniej terapii FEV1 20

Tabela przeciwwskazań do stosowania wyciągów alergenowych

Postępowanie w przypadku wystąpienia przeciwwskazań

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań, lekarz powinien odradzić pacjentowi stosowanie immunoterapii alergenowej z wykorzystaniem wyciągów alergenowych. W niektórych przypadkach, gdy przeciwwskazanie ma charakter czasowy (np. zaostrzenie astmy, infekcja), można rozważyć rozpoczęcie immunoterapii po ustąpieniu przeciwwskazania i stabilizacji stanu pacjenta.²¹

W przypadku pacjentów ze schorzeniami układu oddechowego przed kwalifikacją do immunoterapii konieczne jest przeprowadzenie pełnej diagnostyki, w tym badania spirometrycznego, oraz optymalizacja leczenia farmakologicznego. Tylko u pacjentów z prawidłową funkcją układu oddechowego (FEV1 ≥70% u dorosłych, ≥80% u dzieci i młodzieży) można rozważyć rozpoczęcie immunoterapii alergenowej.<sup data-drug="Alutard SQ" data-section="Przeciwwskazania" title="Pacjenci dorośli z natężoną objętością wydechową pierwszosekundową (FEV1) <70% przewidywanej wartości (po odpowiednim leczeniu farmakologicznym), dzieci i młodzież z FEV122 <sup data-drug="Novo-Helisen Depot" data-section="Przeciwwskazania" title="niedostatecznie kontrolowana bądź lekko ciężka do ciężkiej astma (GINA III/IV) – pomimo odpowiedniej terapii FEV1 23

U pacjentów leczonych beta-blokerami należy rozważyć możliwość czasowego odstawienia tych leków lub zmiany leczenia pod kontrolą odpowiedniego specjalisty przed rozpoczęciem immunoterapii alergenowej. Wynika to z faktu, że beta-blokery mogą zmniejszać skuteczność adrenaliny stosowanej w leczeniu reakcji anafilaktycznej, co zwiększa ryzyko powikłań.²⁴

Wnioski i zalecenia praktyczne

Immunoterapia alergenowa z zastosowaniem wyciągów alergenowych jest skuteczną metodą leczenia chorób alergicznych, jednak wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznej. Z tego powodu kwalifikacja pacjenta do tego rodzaju leczenia powinna być przeprowadzona przez doświadczonego specjalistę alergologa, z uwzględnieniem wszystkich przeciwwskazań wymienionych w charakterystykach produktów leczniczych.²⁵ <sup data-drug="Novo-Helisen Depot" data-section="Przeciwwskazania" title="nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji pomocniczych wymienionych w punkcie 6.1. niedostatecznie kontrolowana bądź lekko ciężka do ciężkiej astma (GINA III/IV) – pomimo odpowiedniej terapii FEV1 26

Przed rozpoczęciem immunoterapii alergenowej należy przeprowadzić szczegółową diagnostykę chorób współistniejących, szczególnie chorób układu oddechowego, immunologicznego i krążenia. W przypadku stwierdzenia przeciwwskazań należy odradzić pacjentowi stosowanie immunoterapii alergenowej lub odroczyć jej rozpoczęcie do czasu ustąpienia przeciwwskazań czasowych.²⁷

Stosowanie wyciągów alergenowych powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem lekarza mającego doświadczenie w leczeniu chorób alergicznych i w placówkach medycznych posiadających odpowiednie zabezpieczenie na wypadek wystąpienia reakcji niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznej.<sup data-drug="Alutard SQ" data-section="Przeciwwskazania" title="Pacjenci dorośli z natężoną objętością wydechową pierwszosekundową (FEV1) <70% przewidywanej wartości (po odpowiednim leczeniu farmakologicznym), dzieci i młodzież z FEV128 <sup data-drug="Novo-Helisen Depot" data-section="Przeciwwskazania" title="niedostatecznie kontrolowana bądź lekko ciężka do ciężkiej astma (GINA III/IV) – pomimo odpowiedniej terapii FEV1 29