Przeciwwskazania stosowania
Szczaw zwyczajny

Przeciwwskazania do stosowania szczawu zwyczajnego

Szczaw zwyczajny (Rumex acetosa) stanowi jeden z komponentów mieszanki alergenów stosowanych w immunoterapii swoistej na alergię na pyłki chwastów. Występuje w preparatach takich jak Catalet C oraz Perosall C, które są stosowane w formie iniekcyjnej (Catalet C) lub podjęzykowej (Perosall C). Przeciwwskazania do stosowania produktów zawierających szczaw zwyczajny są ściśle związane z ogólnymi przeciwwskazaniami do immunoterapii alergenowej i wymagają szczegółowej oceny stanu klinicznego pacjenta przed rozpoczęciem leczenia.^{1 2}

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania szczawu zwyczajnego

Szczaw zwyczajny jako składnik preparatów do immunoterapii swoistej nie powinien być podawany w następujących przypadkach:

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparatach Catalet C lub Perosall C stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tych produktów leczniczych zawierających szczaw zwyczajny.^{3 4}

Choroby nowotworowe

Pacjenci z chorobami nowotworowymi nie powinni być leczeni preparatami zawierającymi szczaw zwyczajny. Immunoterapia alergenowa może wpływać na układ immunologiczny, co jest niepożądane u osób z chorobami nowotworowymi.^{5 6}

Ciężkie choroby układu immunologicznego

Przeciwwskazaniem do stosowania szczawu zwyczajnego w immunoterapii są ciężkie choroby immunologiczne lub niedobory immunologiczne. W przypadku preparatu Catalet C wyjątek stanowią choroby autoimmunologiczne takie jak cukrzyca typu I i stwardnienie rozsiane, gdzie immunoterapia może wywierać korzystne działanie poprzez swoiste zahamowanie lub przerwanie patologicznej odpowiedzi immunologicznej przez wytworzenie stanu tolerancji.⁷ Natomiast w przypadku preparatu Perosall C, choroby autoimmunologiczne stanowią bezwzględne przeciwwskazanie, podobnie jak klinicznie jawne ciężkie niedobory immunologiczne.⁸

Brak współpracy pacjenta

Niezbędnym warunkiem rozpoczęcia i prowadzenia immunoterapii zawierającej szczaw zwyczajny jest odpowiednia współpraca ze strony pacjenta. W przypadku braku takiej współpracy, leczenie jest przeciwwskazane.^{9 10}

Ciężka astma i zaburzenia oddechowe

Pacjenci z ciężką astmą oporną na leczenie farmakologiczne i/lub chorzy z nieodwracalną obturacją oskrzeli (FEV1 poniżej 70% wartości należnej przy odpowiednim leczeniu farmakologicznym) nie powinni być leczeni preparatami zawierającymi szczaw zwyczajny.¹¹ Podobnie w przypadku preparatu Perosall C, astma ciężka, niestabilna – z pomiarami w spirometrii – FEV1 poniżej 70% wartości należnej stanowi przeciwwskazanie do stosowania tej terapii.¹²

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Preparaty zawierające szczaw zwyczajny nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 5. roku życia. W przypadku preparatu Catalet C dopuszcza się wyjątki przy określonych wskazaniach, natomiast dla Perosall C ograniczenie wiekowe jest bezwzględne.^{13 14}

Przeciwwskazania związane z chorobą podstawową

Stany zapalne i infekcje

Ostre i przewlekłe stany zapalne stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet C zawierającego szczaw zwyczajny.¹⁵ W przypadku Perosall C przeciwwskazane jest stosowanie preparatu w trakcie ostrych chorób infekcyjnych przebiegających z gorączką (odczulanie można wznowić po 5-7 dniach po ustąpieniu infekcji) oraz zaostrzenia przewlekłych zakażeń (odczulanie można wznowić po 5-7 dniach od ustąpienia zaostrzenia).¹⁶ Dodatkowo czynna gruźlica stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatu Perosall C.¹⁷

Schorzenia dermatologiczne

W przypadku preparatu Perosall C, ciężkie atopowe zapalenie skóry w zaostrzeniu stanowi przeciwwskazanie do stosowania immunoterapii zawierającej szczaw zwyczajny.¹⁸

Przeciwwskazania związane z układem sercowo-naczyniowym

Pacjenci z ciężkimi chorobami układu sercowo-naczyniowego, które zwiększają ryzyko działań niepożądanych w razie konieczności zastosowania adrenaliny, nie powinni być leczeni preparatem Catalet C zawierającym szczaw zwyczajny.¹⁹ Podobnie, niestabilne choroby układu krążenia (wymagające okresowego stosowania beta-adrenolityków lub inhibitorów ACE) stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatu Perosall C.²⁰

Leki beta-adrenolityczne

Stosowanie beta-blokerów (nawet miejscowo) stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet C zawierającego szczaw zwyczajny.²¹ W przypadku preparatu Perosall C, stałe leczenie beta-adrenolitykami (np. w przypadku choroby wieńcowej, wysokiego nadciśnienia tętniczego) stanowi przeciwwskazanie do stosowania tego preparatu.²²

Przeciwwskazania związane z innymi schorzeniami

Niewydolność narządów wewnętrznych stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet C zawierającego szczaw zwyczajny. Dotyczy to niewydolności wątroby, śledziony, nerek i tarczycy.²³

Choroby psychiczne

Ciężkie choroby psychiczne stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet C zawierającego szczaw zwyczajny.²⁴

Różnice w przeciwwskazaniach między preparatami

Warto zauważyć, że istnieją pewne różnice w przeciwwskazaniach między preparatami Catalet C i Perosall C, pomimo że oba zawierają szczaw zwyczajny jako jeden ze składników mieszanki alergenowej. Najważniejsze różnice dotyczą:

• Chorób autoimmunologicznych – dla Catalet C niektóre choroby autoimmunologiczne (np. cukrzyca typu I, stwardnienie rozsiane) nie stanowią przeciwwskazania, a nawet mogą być wskazaniem do immunoterapii, podczas gdy dla Perosall C wszystkie choroby autoimmunologiczne są przeciwwskazaniem^{25 26}
• Stanów zapalnych – dla Perosall C dokładnie określono czas, po którym można wznowić immunoterapię po ustąpieniu infekcji (5-7 dni)²⁷
• Stosowania beta-blokerów – dla Catalet C nawet miejscowe stosowanie beta-blokerów jest przeciwwskazaniem, podczas gdy dla Perosall C przeciwwskazaniem jest stałe leczenie beta-adrenolitykami^{28 29}

Wnioski dla lekarzy

Podejmując decyzję o zastosowaniu immunoterapii zawierającej szczaw zwyczajny, lekarz powinien dokładnie rozważyć wszystkie przeciwwskazania, biorąc pod uwagę zarówno postać farmaceutyczną preparatu (iniekcyjna – Catalet C lub podjęzykowa – Perosall C), jak i stan kliniczny pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Stan układu immunologicznego pacjenta^{30 31}
• Funkcjonowanie układu oddechowego, zwłaszcza u pacjentów z astmą^{32 33}
• Stan układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza u pacjentów stosujących beta-adrenolityki^{34 35}
• Obecność aktywnych procesów zapalnych lub infekcyjnych^{36 37}
• Wydolność narządów wewnętrznych, szczególnie wątroby, śledziony, nerek i tarczycy³⁸
• Wiek pacjenta – dzieciom poniżej 5. roku życia generalnie nie zaleca się stosowania immunoterapii zawierającej szczaw zwyczajny, chyba że istnieją szczególne wskazania (w przypadku Catalet C)^{39 40}

Ważne jest, aby przed rozpoczęciem immunoterapii zawierającej szczaw zwyczajny przeprowadzić dokładny wywiad, badanie fizykalne i badania diagnostyczne, które pozwolą wykluczyć przeciwwskazania do stosowania tego typu leczenia. Należy również pamiętać o konieczności oceny współpracy pacjenta, gdyż jest to kluczowy czynnik warunkujący bezpieczeństwo i skuteczność immunoterapii alergenowej.^{41 42}