Dawkowanie i sposób podawania
Szczaw zwyczajny

Dawkowanie i sposób podawania szczawu zwyczajnego w immunoterapii alergenowej

Szczaw zwyczajny (Rumex acetosa) stanowi jeden z komponentów mieszanek alergenowych stosowanych w immunoterapii swoistej pacjentów uczulonych na pyłki chwastów. Dawkowanie preparatów zawierających alergeny szczawu zwyczajnego powinno być prowadzone wyłącznie przez lekarza specjalistę alergologa, który kwalifikuje pacjentów do odpowiedniej kategorii na podstawie wywiadu, objawów alergicznych, skórnych testów diagnostycznych i/lub poziomu swoistych przeciwciał IgE.¹

Formy podania preparatów ze szczawem zwyczajnym

Preparaty zawierające szczaw zwyczajny mogą być podawane drogą iniekcji lub podjęzykowo, w zależności od wybranego produktu leczniczego. Dostępne są dwie główne formy:^{2 3}

• Zawiesina do wstrzykiwań (Catalet C) – podawana głęboko podskórnie
• Roztwór do stosowania podjęzykowego (Perosall C) – aplikowany pod język

^{4 5}

Dostępne stężenia preparatów z alergoidami szczawu zwyczajnego

Preparaty ze szczawem zwyczajnym są dostępne w różnych stężeniach, które stosuje się podczas leczenia podstawowego i podtrzymującego:^{6 7}

Catalet C (zawiesina do wstrzykiwań):

• Zestaw do leczenia podstawowego:
  • Stężenie 1 – 25 JS/ml
  • Stężenie 2 – 250 JS/ml
  • Stężenie 3 – 2500 JS/ml
• Zestaw do leczenia podtrzymującego:
  • Stężenie 4 – 5000 JS/ml

Perosall C (roztwór do stosowania podjęzykowego):

• Zestaw do leczenia podstawowego:
  • Stężenie 1 – 10 JS/ml
  • Stężenie 2 – 100 JS/ml
  • Stężenie 3 – 1000 JS/ml
  • Stężenie 4 – 5000 JS/ml
• Zestaw do leczenia podtrzymującego:
  • Stężenie 4 – 5000 JS/ml
• Zestaw na indywidualne zamówienia:
  • Stężenie 0 – 1 JS/ml

Schematy dawkowania iniekcyjnego

Podczas stosowania preparatu Catalet C zawierającego szczaw zwyczajny, możliwe jest zastosowanie dwóch głównych schematów immunoterapii:⁸

Schemat przedsezonowy

Immunoterapię z użyciem szczawu zwyczajnego należy rozpocząć przed sezonem pylenia chwastów, w okresie bezobjawowym. W zależności od regionu kraju, zaleca się rozpoczęcie leczenia w takim terminie, aby osiągnąć dawkę podtrzymującą na co najmniej dwa tygodnie przed zakwitnięciem chwastów.⁹

Leczenie rozpoczyna się od najniższych dawek, zazwyczaj od dawki stężenia 1 zawierającej 2,5-12,5 JS (0,1 ml lub 0,5 ml). Następnie poprzez stopniowe zwiększanie dawki (stężenia 2, 3 i 4) dąży się do osiągnięcia dawki maksymalnej, dobrze tolerowanej przez pacjenta, wynoszącej 5000 JS (1 ml stężenia 4). W przypadku osiągnięcia dobrej tolerancji dawki podtrzymującej dużo wcześniej niż 2 tygodnie przed okresem pylenia chwastów, wskazane jest powtarzanie tej dawki w odstępach dwutygodniowych.¹⁰

¹¹

Schemat całoroczny

W pierwszym roku leczenia należy rozpocząć terapię według schematu odczulania przedsezonowego. W każdym roku immunoterapii w okresie pylenia należy zmniejszyć dawkę w stosunku do ostatnio podanej, dobrze tolerowanej przed sezonem pylenia, według następującego schematu:¹²

• W I roku immunoterapii – do 20% objętości
• W II roku immunoterapii – do 30% objętości
• W III roku immunoterapii – do 40% objętości

W okresie pylenia stosuje się 4-tygodniowe odstępy między dawkami. Po sezonie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach jednotygodniowych, aż do osiągnięcia pełnej dawki podtrzymującej (1 ml) lub najwyższej dobrze tolerowanej dawki i kontynuować immunoterapię co 4 tygodnie do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu pylenia.¹³

Przykład dawkowania w schemacie całorocznym

Jeżeli ostatnia podana dawka przed sezonem pylenia wynosiła 1 ml, to:¹⁴

W I roku immunoterapii:

• W okresie pylenia podawać 0,2 ml co 4 tygodnie
• Po okresie pylenia stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia: 0,4 ml → 0,6 ml → 0,8 ml → 1 ml

W II roku immunoterapii:

• W okresie pylenia podawać 0,3 ml co 4 tygodnie
• Po okresie pylenia stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia: 0,6 ml → 0,8 ml → 1 ml

W III roku immunoterapii:

• W okresie pylenia podawać 0,4 ml co 4 tygodnie
• Po okresie pylenia stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia: 0,8 ml → 1 ml

Pełną dawkę podtrzymującą (1 ml) lub niższą (najwyższą dobrze tolerowaną przez pacjenta) należy podawać co 4 tygodnie do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu pylenia.¹⁵

Dawkowanie podjęzykowe

W przypadku preparatu Perosall C zawierającego szczaw zwyczajny, immunoterapię podjęzykową należy stosować przed sezonem pylenia roślin, w okresie bezobjawowym. Leczenie dzieli się na dwa etapy:¹⁶

• Leczenie podstawowe – stopniowe zwiększanie dawki
• Leczenie podtrzymujące – stała dawka

Leczenie podstawowe

Preparat Perosall C stosuje się codziennie, zwiększając każdego dnia dawkę o jedną kroplę aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej. Poniżej przedstawiono szczegółowy schemat dawkowania:¹⁷

¹⁸

Powyższy schemat dawkowania należy traktować jako wskazówkę i przykład leczenia. Leczenie można zmodyfikować w zależności od stanu pacjenta i jego reakcji na leczenie.¹⁹

Postępowanie przy wystąpieniu objawów niepożądanych

W przypadku wystąpienia objawów alergicznych podczas stosowania preparatu podjęzykowego należy zmniejszyć dawkę, stosując mniej kropli lub mniejsze stężenie, przez co najmniej 3 dni. Następnie codziennie zwiększać dawkę o jedną kroplę zgodnie ze schematem leczenia podstawowego.²⁰

Postępowanie po przerwaniu leczenia

Jeżeli przerwano leczenie na dłużej niż 2 tygodnie, należy je wznowić stosując połowę ostatnio podawanej i dobrze tolerowanej dawki. W przypadku dłuższej przerwy niż 4 tygodnie, leczenie należy rozpocząć od stężenia 1.²¹

Leczenie podtrzymujące podjęzykowe

Maksymalną, dobrze tolerowaną dawkę należy stosować 2 razy w tygodniu. Leczenie należy zakończyć 2-3 tygodnie przed okresem pylenia chwastów.²²

Zalecenia ogólne dotyczące immunoterapii szczawem zwyczajnym

Czas trwania leczenia

Immunoterapię z wykorzystaniem preparatów zawierających szczaw zwyczajny należy prowadzić przez okres 3-5 lat. W przypadku odczulania tylko w schemacie przedsezonowym, w kolejnych latach można rozpocząć leczenie od nieco wyższych dawek niż w roku poprzednim.²³

Dostosowanie dawki

Zwiększanie dawek podczas cyklu odczulania jest możliwe tylko wtedy, jeżeli ostatnia dawka była dobrze tolerowana. Nie należy przekraczać dawki 1 ml w przypadku preparatu Catalet C.²⁴

Pacjenci szczególnie nadwrażliwi

W przypadku pacjentów szczególnie nadwrażliwych na alergeny pyłków, w tym szczaw zwyczajny, immunoterapię podjęzykową można rozpocząć od stężenia 0 – 1 JS/ml, które przygotowuje się na indywidualne zamówienie.²⁵

Szczegółowe instrukcje podania podjęzykowego

Preparat Perosall C należy stosować na czczo, pod język, co najmniej 15 minut przed posiłkiem.²⁶

Indywidualizacja leczenia

Podane schematy odczulania stanowią tylko ogólne wskazówki. Lekarz, jeżeli jest to konieczne, powinien je modyfikować w zależności od reakcji pacjenta.²⁷