Działania niepożądane
Sód diwodorofosforan jednowodny

Sód diwodorofosforan jednowodny, obecny w dawce 1102 mg na tabletkę preparatu Coloclear, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi objawami ze strony układu pokarmowego, takimi jak wzdęcia, bóle brzucha i nudności (bardzo często ≥1/10), a także wymioty (często ≥1/100 do <1/10). Endoskopowo obserwuje się często owrzodzenia aftowe w esicy i odbytnicy oraz zmiany rumieniowate i owrzodzenia żołądka, które zwykle ustępują samoistnie. Rzadkie, ale istotne powikłania obejmują zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak zawał mięśnia sercowego (<1/10 000) i łagodne wydłużenie odstępu QT (≥1/10 000 do <1/1 000), a także niedociśnienie (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na bardzo rzadkie, ale poważne uszkodzenia nerek, w tym ostrą i przewlekłą niewydolność nerek, ostrą nefropatię fosforanową, martwicę cewek nerkowych oraz zwapnienie nerek (<1/10 000). Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe, takie jak odwodnienie (≥1/1000 do <1/100), hipomagnezemia (≥1/10 000 do <1/1 000), dysnatremia, hipokalcemia, hipokaliemia, hiperfosfatemia, kwasica metaboliczna i tężyczka (<1/10 000), mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi.

  1. Działania niepożądane sodu diwodorofosforanu jednowodnego
    1. Zaburzenia układu pokarmowego
    2. Zaburzenia sercowo-naczyniowe
    3. Zaburzenia nerkowe
    4. Zaburzenia metaboliczne
    5. Zaburzenia neurologiczne
    6. Reakcje nadwrażliwości
    7. Inne działania niepożądane
  2. Tabela działań niepożądanych związanych z sodem diwodorofosforanem jednowodnym
  3. Szczegółowe zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi
    1. Zagrożenia sercowo-naczyniowe
    2. Zagrożenia nerkowe
    3. Zagrożenia metaboliczne i elektrolitowe
    4. Zagrożenia neurologiczne
    5. Zagrożenia immunologiczne
    6. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane sodu diwodorofosforanu jednowodnego

Sód diwodorofosforan jednowodny, będący jedną z głównych substancji czynnych produktu leczniczego Coloclear (1102 mg sodu diwodorofosforanu jednowodnego w każdej tabletce), może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Substancja ta, stosowana w połączeniu z disodu fosforanem bezwodnym, może powodować działania niepożądane obejmujące wiele układów organizmu.1

Zaburzenia układu pokarmowego

Najczęściej raportowane działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego. Do bardzo często (≥1/10) występujących należą: wzdęcia, bóle brzucha i nudności. Z częstością określaną jako często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się wymioty.2

Istotne są również nieprawidłowości stwierdzane podczas badań endoskopowych u pacjentów przyjmujących preparaty zawierające sód diwodorofosforan jednowodny. W trakcie kolonoskopii często obserwuje się pojedyncze lub mnogie owrzodzenia aftowe zlokalizowane w esicy i odbytnicy. Warto podkreślić, że zmiany te zwykle nie mają znaczenia klinicznego i ustępują samoistnie bez konieczności wdrażania leczenia.3

Podobnie często występują nieprawidłowości w obrazie gastroskopowym, takie jak zmiany przypominające rumieniowate zapalenie żołądka i/lub płytkie owrzodzenia żołądka z martwiczą podstawą. Te zmiany również zazwyczaj są bezobjawowe i ustępują samoistnie.4

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Stosowanie sodu diwodorofosforanu jednowodnego może wiązać się również z działaniami niepożądanymi dotyczącymi układu sercowo-naczyniowego. Bardzo rzadko (<1/10 000) raportowano przypadki zawału mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. Z częstością określaną jako rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) stwierdzano łagodne wydłużenie odstępu QT.5

W zakresie zaburzeń naczyniowych bardzo rzadko obserwowano występowanie niedociśnienia, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z chorobami układu krążenia.6

Zaburzenia nerkowe

Szczególnie istotne są działania niepożądane dotyczące nerek, które choć występują bardzo rzadko, mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne. Wśród nich wymienia się: zwiększenie stężenia azotu mocznikowego (BUN) we krwi, zwiększenie stężenia kreatyniny, ostrą niewydolność nerek, przewlekłą niewydolność nerek, zwapnienie nerek, ostrą nefropatię fosforanową oraz martwicę cewek nerkowych.7

Zaburzenia metaboliczne

Sód diwodorofosforan jednowodny może powodować szereg zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych o różnej częstości występowania. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się odwodnienie, natomiast rzadko występuje hipomagnezemia.8

Do bardzo rzadko występujących zaburzeń metabolicznych zaliczamy: dysnatremię, hipokalcemię, hipokaliemię, hiperfosfatemię, kwasicę metaboliczną oraz tężyczkę. Te zaburzenia elektrolitowe, mimo rzadkiego występowania, mogą mieć poważne następstwa kliniczne, szczególnie u pacjentów z współistniejącymi chorobami lub przyjmujących leki wpływające na gospodarkę wodno-elektrolitową.9

Zaburzenia neurologiczne

W zakresie układu nerwowego często występującymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy i zawroty głowy.10 Bardzo rzadko obserwuje się poważniejsze reakcje neurologiczne, takie jak uogólnione toniczno-kloniczne napady drgawkowe i/lub utrata przytomności, a także parestezje.11

Reakcje nadwrażliwości

Rzadko występują reakcje uczuleniowe związane z podawaniem sodu diwodorofosforanu jednowodnego, które mogą manifestować się jako: wysypka, świąd, pokrzywka, uczucie ucisku w gardle, skurcz oskrzeli, duszność, obrzęk gardła, zaburzenia połykania, parestezje, obrzęk warg i języka, obrzęk twarzy, a w najcięższych przypadkach anafilaksja.12

Bardzo rzadko obserwuje się alergiczne zapalenie skóry jako manifestację nadwrażliwości na substancję czynną.13

Inne działania niepożądane

W zakresie zaburzeń ogólnych i stanów w miejscu podania bardzo często występują dreszcze i osłabienie, a często ból w klatce piersiowej.14

Do bardzo rzadkich działań niepożądanych zalicza się również skurcze mięśni w zakresie układu mięśniowo-szkieletowego.15

Tabela działań niepożądanych związanych z sodem diwodorofosforanem jednowodnym

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia żołądka i jelit Wzdęcia, bóle brzucha, nudności Bardzo często (≥1/10) Najczęściej występujące objawy ze strony przewodu pokarmowego
Wymioty Często (≥1/100 do <1/10) Częsty objaw dyspepsji w trakcie stosowania preparatu
Nieprawidłowości stwierdzane podczas kolonoskopii Często (≥1/100 do <1/10) Pojedyncze lub mnogie owrzodzenia aftowe w esicy i odbytnicy, bez znaczenia klinicznego, ustępujące samoistnie
Nieprawidłowości stwierdzane podczas gastroskopii Często (≥1/100 do <1/10) Zmiany przypominające rumieniowate zapalenie żołądka i/lub płytkie owrzodzenia żołądka z martwiczą podstawą, najczęściej bezobjawowe i samoistnie ustępujące
Zaburzenia serca Zawał mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca Bardzo rzadko (<1/10 000) Poważne powikłania kardiologiczne wymagające natychmiastowej interwencji
Łagodne wydłużenie odstępu QT Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Zaburzenie przewodzenia elektrycznego w sercu, zazwyczaj niewymagające interwencji
Zaburzenia naczyniowe Niedociśnienie Bardzo rzadko (<1/10 000) Obniżone ciśnienie tętnicze krwi, może prowadzić do objawów ogólnych
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zwiększenie BUN Bardzo rzadko (<1/10 000) Podwyższony poziom azotu mocznikowego we krwi wskazujący na upośledzenie funkcji nerek
Zwiększenie stężenia kreatyniny Bardzo rzadko (<1/10 000) Marker uszkodzenia nerek
Ostra niewydolność nerek Bardzo rzadko (<1/10 000) Nagłe pogorszenie funkcji nerek zagrażające życiu
Przewlekła niewydolność nerek Bardzo rzadko (<1/10 000) Trwałe upośledzenie funkcji nerek
Zwapnienie nerek Bardzo rzadko (<1/10 000) Odkładanie się złogów wapniowych w tkance nerkowej
Ostra nefropatia fosforanowa Bardzo rzadko (<1/10 000) Uszkodzenie nerek związane z wysokim stężeniem fosforanów
Martwica cewek nerkowych Bardzo rzadko (<1/10 000) Poważne uszkodzenie struktury nerek
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Odwodnienie Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Niedobór wody w organizmie
Hipomagnezemia Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Obniżone stężenie magnezu we krwi
Dysnatremia Bardzo rzadko (<1/10 000) Zaburzenia stężenia sodu we krwi (hipo- lub hipernatremia)
Hipokalcemia Bardzo rzadko (<1/10 000) Obniżone stężenie wapnia we krwi
Hipokaliemia Bardzo rzadko (<1/10 000) Obniżone stężenie potasu we krwi
Hiperfosfatemia Bardzo rzadko (<1/10 000) Podwyższone stężenie fosforanów we krwi
Kwasica metaboliczna, tężyczka Bardzo rzadko (<1/10 000) Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej; bolesne skurcze mięśni związane z zaburzeniami elektrolitowymi
Zaburzenia układu nerwowego Bóle głowy i zawroty głowy Często (≥1/100 do <1/10) Częste objawy neurologiczne o umiarkowanym nasileniu
Uogólnione toniczno-kloniczne napady drgawkowe, utrata przytomności, parestezje Bardzo rzadko (<1/10 000) Poważne zaburzenia neurologiczne wymagające natychmiastowej pomocy medycznej
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje uczuleniowe (wysypka, świąd, pokrzywka, uczucie ucisku w gardle, skurcz oskrzeli, duszność, obrzęk gardła, zaburzenia połykania, parestezje, obrzęk warg i języka, obrzęk twarzy, anafilaksja) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Spektrum objawów nadwrażliwości o różnym nasileniu, od łagodnych do zagrażających życiu
Alergiczne zapalenie skóry Bardzo rzadko (<1/10 000) Skórna reakcja zapalna na podłożu alergicznym
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Dreszcze, osłabienie Bardzo często (≥1/10) Objawy ogólnoustrojowe często towarzyszące stosowaniu preparatu
Ból w klatce piersiowej Często (≥1/100 do <1/10) Dyskomfort w obrębie klatki piersiowej, wymaga różnicowania z objawami kardiologicznymi
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Skurcze mięśni Bardzo rzadko (<1/10 000) Mimowolne, bolesne skurcze grup mięśniowych

Szczegółowe zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia sercowo-naczyniowe

Choć bardzo rzadko występujące, działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia pacjenta. Zawał mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.16 Wydłużenie odstępu QT, choć zazwyczaj łagodne, może predysponować do wystąpienia groźnych arytmii, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami genetycznymi lub przyjmujących inne leki wpływające na przewodzenie w sercu.17

Zagrożenia nerkowe

Szczególnie istotne są powikłania nerkowe związane ze stosowaniem sodu diwodorofosforanu jednowodnego. Ostra nefropatia fosforanowa jest specyficznym powikłaniem wynikającym z działania dużych dawek fosforanów na nerki. Może prowadzić do ostrej niewydolności nerek, a w niektórych przypadkach nawet do przewlekłej niewydolności nerek.18

Martwica cewek nerkowych stanowi nieodwracalne uszkodzenie struktury nerek i może wymagać leczenia nerkozastępczego. Zwapnienie nerek jest długotrwałym powikłaniem, które może skutkować postępującym upośledzeniem funkcji narządu.19

Zagrożenia metaboliczne i elektrolitowe

Zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokalcemia, hipokaliemia i hipomagnezemia, mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, szczególnie u pacjentów z chorobami serca. Hipokalcemia w połączeniu z hipomagnezemią zwiększa ryzyko arytmii i może wywoływać tężyczkę.20

Hiperfosfatemia może przyczyniać się do powstawania zwapnień w tkankach miękkich, w tym w nerkach i naczyniach krwionośnych. Kwasica metaboliczna wynikająca z zaburzeń elektrolitowych wymaga monitorowania i korekty, gdyż może prowadzić do dalszych zaburzeń homeostazy organizmu.21

Zagrożenia neurologiczne

Najpoważniejszymi powikłaniami neurologicznymi są uogólnione toniczno-kloniczne napady drgawkowe oraz utrata przytomności, które, choć występują bardzo rzadko, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla pacjenta.22 Napady drgawkowe mogą być konsekwencją zaburzeń elektrolitowych, szczególnie hiponatremii, hipokalcemii lub hipomagnezemii.

Zagrożenia immunologiczne

Reakcje nadwrażliwości, choć rzadkie, mogą mieć postać od łagodnej (wysypka, świąd) do zagrażającej życiu (anafilaksja).23 Szczególnie niebezpieczne są reakcje obejmujące układ oddechowy (skurcz oskrzeli, duszność, obrzęk gardła), które mogą prowadzić do niewydolności oddechowej. Obrzęk warg i języka oraz obrzęk twarzy mogą narastać szybko i prowadzić do niedrożności dróg oddechowych.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl