Przeciwwskazania stosowania
Sód diwodorofosforan jednowodny

Przeciwwskazania stosowania sodu diwodorofosforanu jednowodnego. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Sód diwodorofosforan jednowodny jest związkiem chemicznym stosowanym w produktach leczniczych przeznaczonych do przygotowania jelita do procedur diagnostycznych. Występuje m.in. w preparacie Coloclear w połączeniu z disodu fosforanem bezwodnym (1102 mg sodu diwodorofosforanu jednowodnego oraz 398 mg disodu fosforanu bezwodnego w każdej tabletce). Ze względu na swój mechanizm działania oraz potencjalne działania niepożądane, istnieje szereg przeciwwskazań, które należy wziąć pod uwagę przed zaleceniem pacjentowi stosowania preparatów zawierających tę substancję.¹

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Stosowanie preparatów zawierających sód diwodorofosforan jednowodny jest przeciwwskazane u pacjentów pediatrycznych – dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Podobnie, pacjenci geriatryczni w wieku powyżej 75 lat nie powinni otrzymywać produktów zawierających tę substancję ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych w tej grupie wiekowej.²

Przeciwwskazania związane ze schorzeniami nerek

Preparaty zawierające sód diwodorofosforan jednowodny są przeciwwskazane u pacjentów z:

• Istotną klinicznie niewydolnością nerek – ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji wydalniczej
• Potwierdzoną wynikiem biopsji nerki ostrą nefropatią fosforanową – ze względu na ryzyko nasilenia choroby

³

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej

Nie należy zalecać preparatów zawierających sód diwodorofosforan jednowodny pacjentom z pierwotną nadczynnością przytarczyc z towarzyszącą hiperkalcemią. W tej grupie chorych istnieje podwyższone ryzyko zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia stanu klinicznego.⁴

Przeciwwskazania związane z chorobami układu krążenia

Preparaty zawierające sód diwodorofosforan jednowodny są przeciwwskazane u pacjentów z następującymi schorzeniami kardiologicznymi:

• Zastoinowa niewydolność serca – ze względu na ryzyko nasilenia zastoju i pogorszenia funkcji serca
• Niewyrównana niewydolność serca – z powodu ryzyka dekompensacji
• Niestabilna dławica piersiowa – ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów wieńcowych

⁵

Przeciwwskazania związane z patologiami przewodu pokarmowego

Szeroka grupa przeciwwskazań do stosowania preparatów zawierających sód diwodorofosforan jednowodny obejmuje różne schorzenia przewodu pokarmowego:

• Wodobrzusze – z powodu ryzyka zaburzeń wodno-elektrolitowych i pogorszenia stanu klinicznego
• Niedrożność jelit (mechaniczna lub czynnościowa)
• Ostre zablokowanie lub rzekome zablokowanie jelita
• Przewlekłe zaparcie o ciężkim nasileniu
• Zespół wolnej perystaltyki jelit (np. w przebiegu niedoczynności tarczycy lub twardziny)
• Okrężnica olbrzymia (wrodzona lub nabyta)
• Stan po chirurgicznym wytworzeniu pomostu omijającego żołądek
• Perforacja jelita
• Aktywna postać zapalnej choroby jelit

⁶

Interakcje z innymi produktami leczniczymi

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie sodu diwodorofosforanu jednowodnego z innymi środkami przeczyszczającymi zawierającymi fosforan sodu. Takie połączenie zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz wystąpienia działań niepożądanych.⁷

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Preparaty zawierające sód diwodorofosforan jednowodny są przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub którąkolwiek substancję pomocniczą. W przypadku produktu Coloclear, należy zwrócić uwagę na pełen skład preparatu, który oprócz 1102 mg sodu diwodorofosforanu jednowodnego zawiera również 398 mg disodu fosforanu bezwodnego w każdej tabletce.^{8 9}