Przedawkowanie
Rezorcynol

Przedawkowanie rezorcynolu

Rezorcynol (inaczej rezorcyna) jest substancją czynną o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i keratolitycznym stosowaną w lecznictwie dermatologicznym. Mimo że w charakterystyce produktu leczniczego Afronis (płyn do stosowania na skórę zawierający 2% rezorcynolu) nie zgłoszono przypadku przedawkowania¹, przedawkowanie rezorcynolu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, które zostały udokumentowane w literaturze medycznej.

Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem rezorcynolu

Rezorcynol stosowany miejscowo w nadmiernych ilościach lub na dużą powierzchnię skóry może ulegać absorpcji systemowej, co prowadzi do objawów toksycznych. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie wysokich stężeń rezorcynolu na uszkodzoną skórę, błony śluzowe, rany lub okolice z cienką warstwą naskórka, gdzie absorpcja jest zwiększona. Przedawkowanie może wystąpić zarówno przy jednorazowej aplikacji zbyt dużej ilości preparatu, jak i przy długotrwałym stosowaniu na rozległe powierzchnie ciała.

Wchłanianie systemowe rezorcynolu może prowadzić do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu, obejmujących układ nerwowy, sercowo-naczyniowy, oddechowy, a także zaburzenia metaboliczne, zwłaszcza methemoglobinemię. W przypadku preparatu Afronis, który zawiera 2% rezorcynolu, ryzyko to może być zwiększone przy stosowaniu produktu niezgodnie z zaleceniami.

Objawy przedawkowania rezorcynolu

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego Afronis nie opisano szczegółowo objawów przedawkowania², na podstawie danych z literatury medycznej można wskazać typowe objawy toksyczności rezorcynolu po absorpcji systemowej:

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania rezorcynolu należy podjąć następujące działania:

1. Przerwanie ekspozycji – natychmiastowe usunięcie preparatu ze skóry poprzez dokładne przemycie dużą ilością letniej wody
2. Monitorowanie funkcji życiowych – kontrola ciśnienia tętniczego, tętna, częstości oddechów, saturacji
3. Badania laboratoryjne – oznaczenie poziomu methemoglobiny, gazometria, funkcja nerek i wątroby, elektrolity
4. Leczenie objawowe – w zależności od występujących objawów
5. W przypadku methemoglobinemii – podanie błękitu metylenowego (1-2 mg/kg m.c.) dożylnie powoli, w ciężkich przypadkach transfuzja wymienna
6. W przypadku drgawek – podanie benzodiazepin
7. W zaburzeniach krążenia – typowe leczenie objawowe hipotensji, tachykardii

Grupy zwiększonego ryzyka przy przedawkowaniu

Szczególnie narażone na toksyczne działanie rezorcynolu są:

• Dzieci – ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy ciała oraz cieńszą barierę naskórkową, co zwiększa absorpcję
• Osoby z uszkodzeniami skóry – zwiększona absorpcja przez uszkodzoną skórę
• Pacjenci z chorobami nerek lub wątroby – zaburzona eliminacja substancji
• Osoby z wrodzonymi niedoborami enzymatycznymi – szczególnie z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD), co zwiększa ryzyko hemolizy i methemoglobinemii

Zapobieganie przedawkowaniu

Aby zapobiec przedawkowaniu rezorcynolu zawartego w preparacie Afronis, należy:

• Stosować lek ściśle według zaleceń lekarza lub informacji zawartych w charakterystyce produktu leczniczego
• Nie przekraczać zalecanej dawki i częstotliwości aplikacji
• Unikać stosowania na dużych powierzchniach skóry, szczególnie uszkodzonej
• Nie stosować okluzji (opatrunków zamkniętych) na miejsca aplikacji, co mogłoby zwiększyć wchłanianie
• Przerwać stosowanie w przypadku wystąpienia niepokojących objawów
• Przechowywać lek w miejscu niedostępnym dla dzieci

W przypadku preparatu Afronis, który zawiera 2% rezorcynolu, należy pamiętać, że jest to stężenie stosunkowo niskie w porównaniu z preparatami terapeutycznymi zawierającymi do 20% tej substancji. Niemniej jednak, nawet przy tym stężeniu, długotrwałe stosowanie na dużą powierzchnię skóry może prowadzić do absorpcji systemowej i potencjalnych działań niepożądanych.