Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Prednizon

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania prednizonu

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania prednizonu opierają się na wynikach konwencjonalnych badań farmakologicznych bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, toksycznego wpływu na reprodukcję, genotoksyczności i potencjalnego działania rakotwórczego. Z danych tych nie wynika żadne szczególne ryzyko dla ludzi przy stosowaniu prednizonu w dawkach terapeutycznych.¹²³

Toksyczność ostra

W badaniach toksyczności ostrej przeprowadzonych na szczurach, wartość LD50 (śmierć w ciągu 7 dni) określono po jednorazowym podaniu prednizolonu w dawce 240 mg/kg masy ciała. Ta wartość wskazuje na stosunkowo niską toksyczność ostrą prednizonu w porównaniu z innymi substancjami leczniczymi.⁴⁵

Toksyczność podostra i przewlekła

W badaniach toksyczności podostreje i przewlekłej zaobserwowano szereg zmian w narządach wewnętrznych zwierząt doświadczalnych. Zmiany w komórkach wysp trzustkowych Langerhansa u szczurów obserwowano po codziennym dootrzewnowym podawaniu dawki 33 mg/kg masy ciała przez 7 do 14 dni. Zmiany te były widoczne zarówno w mikroskopie świetlnym, jak i elektronowym.⁶⁷⁸

U królików eksperymentalne uszkodzenie wątroby można było wywołać przez podawanie od 2 do 3 mg/kg masy ciała na dobę przez 2 do 4 tygodni. Wskazuje to na wrażliwość hepatocytów króliczych na działanie przewlekłej ekspozycji na glikokortykosteroidy.⁹¹⁰¹¹

Działanie histotoksyczne manifestujące się przede wszystkim jako martwica mięśni zgłaszano po kilku tygodniach podawania od 0,5 do 5 mg/kg masy ciała u świnek morskich i 4 mg/kg masy ciała u psów. Efekty te świadczą o potencjalnej miotoksyczności prednizonu przy długotrwałej ekspozycji, nawet w relatywnie niskich dawkach.¹²¹³¹⁴

Mutagenność i karcynogenność

Dostępne wyniki badań dotyczących glikokortykosteroidów, w tym prednizonu, nie wskazują na klinicznie istotne właściwości genotoksyczne. Nie zidentyfikowano znaczącego potencjału mutagennego ani karcynogennego, co jest istotną informacją w kontekście długotrwałej terapii tymi lekami.¹⁵¹⁶¹⁷

Wpływ na funkcje rozrodcze

Toksyczny wpływ na rozwój płodu

W badaniach na zwierzętach doświadczalnych zaobserwowano wyraźny teratogenny wpływ prednizonu na rozwój płodu. W doświadczeniach przeprowadzonych na myszach, chomikach i królikach prednizolon powodował rozszczep wargi i/lub podniebienia. Są to poważne wady rozwojowe, które mogą wymagać interwencji chirurgicznej po urodzeniu.¹⁸¹⁹²⁰

Podawanie pozajelitowe prednizonu szczurom wykazało również występowanie anomalii czaszki, szczęki i języka, choć należy podkreślić, że były to zmiany mniejszego stopnia niż rozszczep podniebienia obserwowany u innych gatunków.²¹²²

Dodatkowo obserwowano opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu, co wskazuje na bezpośredni wpływ prednizonu na rozwój płodu i jego metabolizm. U zwierząt doświadczalnych kortykosteroidy zwiększały również częstość występowania niewydolności łożyska oraz spontanicznych poronień.²³²⁴²⁵

Wpływ na spermatogenezę

Prednizolon podawany w dużych dawkach i przez dłuższy czas (30 mg/dobę przez co najmniej 4 tygodnie) powodował odwracalne zaburzenia spermatogenezy, które utrzymywały się przez kilka miesięcy po odstawieniu leku. Wskazuje to na potencjalny wpływ prednizonu na płodność męską, choć efekt ten jest przejściowy.²⁶²⁷²⁸

Wszystkie przedstawione dane przedkliniczne mają istotne znaczenie w kontekście oceny bezpieczeństwa stosowania prednizonu, szczególnie w przypadku długotrwałej terapii, u kobiet w ciąży oraz u mężczyzn w wieku reprodukcyjnym. Należy jednak podkreślić, że obserwowane efekty występowały przy dawkach znacznie przekraczających standardowe dawki terapeutyczne stosowane u ludzi, a ich znaczenie kliniczne wymaga indywidualnej oceny w każdym przypadku.²⁹³⁰