Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Prednizolon

Wpływ prednizolonu na płodność, ciążę i laktację

Prednizolon jest glikokortykosteroidem szeroko stosowanym w wielu schorzeniach o podłożu zapalnym i immunologicznym. Jednak jego stosowanie u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności oraz dokładnej analizy stosunku korzyści do ryzyka. Lekarz powinien przekazać pacjentce kompletne informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń wynikających ze stosowania prednizolonu w tych okresach.¹

Prednizolon w okresie ciąży

Stosowanie prednizolonu w ciąży wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla rozwijającego się płodu. Na podstawie badań na zwierzętach wykazano, że prednizolon może prowadzić do powstania rozszczepu podniebienia u płodu.^{2 3}

Szczególną ostrożność należy zachować w pierwszym trymestrze ciąży, gdyż dyskutowane jest podwyższone ryzyko wystąpienia rozszczepu podniebienia u ludzkich płodów po podaniu glikokortykosteroidów w tym okresie.^{4 5}

Długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami w trakcie ciąży może prowadzić do następujących konsekwencji:

• Zaburzenia wzrostu płodu⁶
• Wewnątrzmaciczne opóźnienie rozwojowe dziecka⁷

Podanie glikokortykosteroidów w późnym okresie ciąży wiąże się z ryzykiem zaniku kory nadnerczy u płodu, co może wymagać zastosowania leczenia substytucyjnego u noworodka.^{8 9 10}

Ponadto, na podstawie wyników badań epidemiologicznych w połączeniu z doświadczeniami na zwierzętach, rozważa się możliwość, że wewnątrzmaciczna ekspozycja na działanie glikokortykosteroidów może doprowadzić do schorzeń metabolicznych i sercowo-naczyniowych u dziecka w późniejszym okresie.¹¹

Zalecenia dla poszczególnych preparatów zawierających prednizolon

W przypadku leku Alpicort (zawierającego prednizolon i kwas salicylowy), nie powinien być on stosowany w ciąży ze względu na zawartość kwasu salicylowego, z wyjątkiem stosowania na małych powierzchniach (mniejszych niż 5 cm²).¹²

Lek Alpicort E (zawierający prednizolon, estradiol i kwas salicylowy) nie jest wskazany do stosowania w ciąży ze względu na zawartość estrogenu. Jeżeli w trakcie leczenia dojdzie do zapłodnienia i ciąży, leczenie za pomocą leku Alpicort E należy natychmiast przerwać.¹³ Warto jednak zaznaczyć, że większość dostępnych badań epidemiologicznych dotyczących niezamierzonej ekspozycji płodu na estrogen nie wykazuje działania teratogennego ani toksycznego dla płodu.¹⁴

W przypadku leku Predasol, może być on stosowany wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.¹⁵

Prednizolon w okresie karmienia piersią

Glikokortykosteroidy, w tym prednizolon, przenikają do mleka matki, jednak ilość ta zależy od przyjmowanej dawki.^{16 17}

Stosunek stężenia prednizolonu w mleku do stężenia w osoczu zmienia się wraz ze zwiększaniem dawki leku:¹⁸

Zalecenia dla poszczególnych preparatów w okresie karmienia

W przypadku leku Alpicort, przy dawkach do 10 mg/dobę ilość prednizolonu przenikająca do mleka matki jest śladowa i dotychczas nie stwierdzono uszkodzeń u niemowląt.¹⁹ Jednak wskazanie do zastosowania produktu w okresie karmienia piersią powinno być dokładnie rozważone.²⁰

W przypadku leku Alpicort E, ze względu na zawartość estrogenu, nie należy karmić piersią podczas leczenia lub leczenie należy rozpocząć dopiero po zakończeniu karmienia piersią.²¹ Estrogeny mogą mieć wpływ na laktację, ponieważ mogą zmieniać objętość i skład mleka ludzkiego, a niewielkie ilości estrogenów lub ich metabolitów mogą przenikać do mleka kobiet karmiących i mieć wpływ na dziecko.²²

W przypadku leku Predasol, może być on stosowany podczas karmienia piersią wyłącznie jeśli jest to bezwzględnie wskazane.²³ Jeśli wymagane jest stosowanie większych dawek ze względu na chorobę, karmienie piersią powinno zostać przerwane.²⁴

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce

Dla kobiet w ciąży

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

• Prednizolon może być stosowany w ciąży tylko po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka²⁵
• Stosowanie prednizolonu, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży, może wiązać się z podwyższonym ryzykiem rozszczepu podniebienia u płodu²⁶
• Długotrwałe stosowanie prednizolonu w ciąży może prowadzić do zaburzeń wzrostu i opóźnienia rozwojowego płodu^{27 28}
• Stosowanie prednizolonu pod koniec ciąży wiąże się z ryzykiem wystąpienia niewydolności kory nadnerczy u noworodka, co może wymagać leczenia substytucyjnego²⁹
• W przypadku preparatów złożonych zawierających prednizolon (Alpicort, Alpicort E), należy przestrzegać dodatkowych ograniczeń wynikających z obecności innych substancji aktywnych (kwasu salicylowego, estradiolu)^{30 31}

Dla kobiet karmiących piersią

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

• Prednizolon przenika do mleka matki, ale przy dawkach do 10 mg/dobę jego ilość jest śladowa i nie stwierdzono szkodliwego wpływu na niemowlęta³²
• Przy większych dawkach prednizolonu (np. 80 mg/dobę) zaleca się przerwanie karmienia piersią³³
• W przypadku preparatów złożonych zawierających prednizolon i inne substancje (np. Alpicort E zawierający estrogen), które mogą wpływać na laktację, należy przerwać karmienie piersią lub odłożyć leczenie do zakończenia karmienia³⁴