Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Potasu chlorek

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania chlorku potasu

Potasu chlorek (KCl) jest kluczowym składnikiem wielu produktów leczniczych przeznaczonych do stosowania w różnych stanach klinicznych. Na podstawie analizy dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że istnieje niewielka ilość specyficznych badań poświęconych samemu chlorkowi potasu, ponieważ jest on naturalnym składnikiem fizjologicznym organizmu.¹²

Bezpieczeństwo w badaniach na modelach fizjologicznych

Chlorek potasu, podobnie jak inne elektrolity zawarte w produktach leczniczych, jest fizjologicznym składnikiem osocza zarówno zwierząt jak i ludzi. W badaniach przedklinicznych wykazano, że podawany w dawkach terapeutycznych nie wykazuje istotnej toksyczności, a jego profil bezpieczeństwa jest dobrze poznany.³

W modelach zwierzęcych badania nie wykazały działań toksycznych chlorku potasu stosowanego w stężeniach fizjologicznych. W dawkach mieszczących się w granicach zdolności regulacyjnych organizmu, nie obserwuje się działań toksycznych.⁴

Potasu chlorek w roztworach do hemofiltracji

W przypadku roztworów do hemofiltracji zawierających chlorek potasu, badania toksykologiczne nie były przeprowadzane, ponieważ wszystkie składniki tych roztworów, w tym potasu chlorek, pełnią rolę substytucyjną podstawowych składników osocza usuwanych w procesie hemofiltracji.⁵⁶

Podobnie w przypadku produktu Prismasol zawierającego potasu chlorek w stężeniach 2 mmol/l lub 4 mmol/l, przedkliniczne badania potwierdziły, że wszystkie składniki roztworu są fizjologicznymi komponentami osocza zwierzęcego i ludzkiego, a dawki terapeutyczne nie wywołują efektów toksycznych.⁷

Badania chlorku potasu w złożonych formulacjach

W przypadku produktów takich jak płyny do żywienia pozajelitowego, które zawierają chlorek potasu obok innych składników, badania przedkliniczne nie wykazały specyficznego zagrożenia dla ludzi. Przykładowo, w badaniach produktu SmofKabiven, które zawiera chlorek potasu obok innych elektrolitów, aminokwasów i emulsji tłuszczowej, potwierdzono dobrą tolerancję wszystkich składników.⁸⁹

W przypadku roztworów infuzyjnych zawierających chlorek potasu, takich jak produkty z linii SmofKabiven (SmofKabiven, SmofKabiven extra Nitrogen, SmofKabiven Low Osmo Peripheral, SmofKabiven Nutribase), dane niekliniczne uzyskane na podstawie konwencjonalnych badań farmakologicznych bezpieczeństwa stosowania, toksyczności po podaniu wielokrotnym i genotoksyczności nie ujawniły występowania szczególnego zagrożenia dla człowieka.¹⁰¹¹

Badania reprodukcyjne i teratogenne

W przypadku preparatów zawierających chlorek potasu wraz z innymi substancjami, jak na przykład preparaty z makrogolem i elektrolitami (w tym chlorkiem potasu), przeprowadzone badania przedkliniczne dostarczyły danych dotyczących bezpieczeństwa rozwojowego i reprodukcyjnego. W badaniach tych nie zaobserwowano bezpośredniego szkodliwego działania embriotoksycznego ani teratogennego u szczurów, nawet podczas stosowania dawek toksycznych dla matki.¹²¹³

W kontekście preparatów żywieniowych zawierających chlorek potasu nie zaobserwowano wpływu teratogennego lub innych uszkodzeń embriotoksycznych u królików, i nie należy tego oczekiwać, gdy podaje się je w zalecanych dawkach jako leczenie substytucyjne.¹⁴¹⁵

Badania toksyczności przewlekłej

W przypadku roztworów zawierających makrogol i elektrolity, w tym chlorek potasu, przeprowadzono długoterminowe badania toksyczności i działania rakotwórczego na zwierzętach. Wyniki tych badań potwierdzają bezpieczeństwo substancji stosowanych w zalecanych dawkach terapeutycznych.¹⁶

W przypadku preparatu zawierającego makrogol 4000 wraz z chlorkiem potasu i innymi elektrolitami (Fortrans), dane przedkliniczne wynikające z konwencjonalnych badań farmakologicznych, dotyczących badań toksyczności ostrej oraz toksyczności po podaniu wielokrotnym i genotoksyczności nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka.¹⁷

Potasu chlorek w złożonych formulacjach infuzyjnych

W przypadku emulsji do infuzji zawierających potasu chlorek, jak np. Multimel N4-550 E, badania przedkliniczne z użyciem emulsji tłuszczowej oraz roztworów aminokwasów i glukozy, zawartych w produkcie, przy różnych składach jakościowych i stężeniach, nie wykazały specyficznej toksyczności.¹⁸

Podobnie w przypadku produktu Olimel N12E, przedkliniczne badania toksykologiczne nie ujawniły specyficznych właściwości toksycznych, potwierdzając bezpieczeństwo stosowania zawartego w nim chlorku potasu w kontekście całego preparatu.¹⁹

Badania tolerancji miejscowej

W badaniach miejscowej tolerancji na królikach po zastosowaniu produktów zawierających chlorek potasu w formie emulsji tłuszczowej, obserwowano słabo nasilone, przemijające zapalenie po podaniu dotętniczym, okołożylnym lub podskórnym. Po podaniu domięśniowym stwierdzano u niektórych zwierząt umiarkowaną, przemijającą reakcję zapalną i martwicę tkanek.²⁰

Infuzja dożylna produktów zawierających chlorek potasu (przewidziana droga podania), jak również podanie dotętnicze, domięśniowe, okołożylne lub podskórne nie wykazało u królików żadnych zmian związanych z substancją czynną w przypadku preparatów takich jak SmofKabiven low Osmo Peripheral czy SmofKabiven extra Nitrogen.²¹²²

Badania fosforanu potasu w formulacjach hemodializacyjnych

W przypadku produktu Phoxilium zawierającego potas w stężeniu 4 mmol/l, badania przedkliniczne nie dostarczyły szczegółowych danych, jednak substancje czynne są obecne w stężeniach zbliżonych do fizjologicznych poziomów w osoczu i są farmakologicznie nieaktywne w kontekście hemodializy.²³

Podsumowanie badań przedklinicznych

Analiza dostępnych danych przedklinicznych dotyczących chlorku potasu wskazuje, że:

• Potasu chlorek jako naturalny składnik fizjologiczny organizmu, w stężeniach stosowanych terapeutycznie nie wykazuje istotnej toksyczności²⁴
• W dawkach mieszczących się w granicach zdolności regulacyjnych organizmu nie obserwuje się działań toksycznych²⁵
• Badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego, embriotoksycznego ani negatywnego wpływu na zdolności rozrodcze przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych²⁶
• W badaniach miejscowej tolerancji obserwowano jedynie przejściowe reakcje zapalne, które ustępowały samoistnie²⁷

Należy zaznaczyć, że brak jest specyficznych badań przedklinicznych poświęconych wyłącznie chlorkowi potasu jako substancji czynnej, co wynika z jego powszechnego występowania jako naturalnego składnika fizjologicznego. Dane dotyczące bezpieczeństwa chlorku potasu pochodzą głównie z badań przeprowadzonych dla złożonych preparatów farmaceutycznych, w których stanowi on jeden ze składników.²⁸²⁹³⁰