Właściwości farmakokinetyczne
Oksymetazolina

Właściwości farmakokinetyczne substancji oksymetazolina. Szczegółowy opis właściwości, z odpowiednim pogrupowaniem danych.

Wchłanianie i ekspozycja ogólnoustrojowa

Oksymetazolina podawana jest bezpośrednio na błonę śluzową nosa, gdzie wywiera działanie miejscowe, głównie poprzez obkurczanie naczyń krwionośnych. Badania z radioaktywnie znakowaną oksymetazoliną przeprowadzone u zdrowych ochotników wykazały, że substancja ta podawana donosowo nie ma istotnego klinicznie działania ogólnoustrojowego.^{1 2}

Wchłanianie przez błonę śluzową nosa jest zazwyczaj słabe, choć pewna ilość substancji może zostać wchłonięta.^{3 4} W przypadku podania dawek większych niż zalecane, ilość wchłoniętego leku może być na tyle duża, że wywołuje działanie ogólnoustrojowe na układ krążenia oraz, w rzadkich przypadkach, na ośrodkowy układ nerwowy.^{5 6}

Część podanej donosowo substancji może przedostać się także do gardła i stamtąd do jelit. Po wchłonięciu w jelitach oksymetazolina podlega dodatkowo efektowi pierwszego przejścia w wątrobie. Z tego powodu w przypadku przypadkowego połknięcia znacznych ilości produktu (szczególnie przez dziecko), substancja może osiągnąć istotne stężenie we krwi.⁷

Początek i czas działania

Czas, po jakim oksymetazolina zaczyna działać, zależy od stężenia i postaci farmaceutycznej produktu leczniczego:

• Dla stężenia 0,05% (0,5 mg/ml) – działanie rozpoczyna się w ciągu kilkunastu sekund lub kilku minut po podaniu leku.^{8 910}
• Dla stężenia 0,025% (0,25 mg/ml) – działanie rozpoczyna się w ciągu kilku minut po podaniu.^{11 12}
• Dla kropli o stężeniu 0,01% (0,1 mg/ml) – działanie może rozpocząć się po dłuższym czasie, do 20 minut po podaniu.¹³

W szczegółowych badaniach klinicznych zmierzono dokładny czas rozpoczęcia działania oksymetazoliny w stężeniu 0,05%:

• W otwartym badaniu obserwacyjnym początek działania występował średnio po 20,6 sekundach.^{14 15 16}
• W badaniu kontrolowanym placebo z podwójnie ślepą próbą w równoległych grupach, w których uczestniczyło 247 pacjentów, średni początek działania był obserwowany po 25 sekundach.^{17 18 19}

Według danych z literatury, po miejscowym podaniu dawki od 10 do 120 µg oksymetazoliny przepływ krwi do nosa zmniejsza się o 50%. Istotne zmniejszenie przepływu krwi następuje już po 5 minutach po podaniu leku.²⁰

Działanie oksymetazoliny utrzymuje się zazwyczaj do 12 godzin, niezależnie od stężenia.^{21 22 23} W przypadku kropli do nosa Nosox opisano nieco krótszy czas działania, wynoszący średnio 6 do 8 godzin.²⁴

Eliminacja i półtrwanie

U ludzi okres półtrwania eliminacji oksymetazoliny po podaniu donosowym wynosi 35 godzin.^{25 26 27}

Badania wskazują, że 2,1% podanej dawki jest wydalane z moczem, a około 1,1% z kałem.^{28 29 30}

W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach stwierdzono, że okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 5 do 8 godzin, co różni się znacznie od wyników uzyskanych u ludzi. Około 30% wchłoniętego leku jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem, a 10% jest wydalane z kałem w ciągu pierwszych 72 godzin.³¹

Dystrybucja

Brak szczegółowych danych dotyczących dystrybucji oksymetazoliny w organizmie człowieka.^{32 33 34}

Bezpieczeństwo stosowania i potencjalne działania ogólnoustrojowe

Badania wskazują, że oksymetazolina stosowana w zalecanych dawkach donosowych nie wywołuje istotnych klinicznie działań ogólnoustrojowych. W badaniach z wykorzystaniem podania doustnego zdrowym ochotnikom (metodą podwójnie ślepej próby), pierwsze niespecyficzne zmiany w EKG obserwowano dopiero po podaniu dawki 1,8 mg oksymetazoliny (co odpowiada 3,6 ml roztworu 0,05%). Co istotne, nawet taka dawka substancji czynnej nie miała wpływu ani na ciśnienie krwi, ani na częstość akcji serca.^{35 36 37}

Różnice między produktami zawierającymi oksymetazolinę

Produkty lecznicze zawierające oksymetazolinę dostępne są w różnych stężeniach, co wpływa na czas do początku działania oraz na profil farmakodynamiczny. Najczęściej stosowane stężenia to:

Dostępne są także różne postaci farmaceutyczne oksymetazoliny, takie jak aerozole do nosa, krople do nosa i żele do nosa, co również może wpływać na początek i czas trwania działania.^{38 39 40}