Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Oksymetazolina

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania oksymetazoliny

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej oksymetazoliny chlorowodorku przeprowadzone na gryzoniach wykazały zróżnicowane wartości LD₅₀ w zależności od gatunku i drogi podania. U szczurów LD₅₀ wynosi 0,9 mg/kg po podaniu dożylnym (i.v.) oraz 1,3 mg/kg po podaniu doustnym (p.o.). U myszy wartości te są znacząco wyższe i wynoszą odpowiednio 9,2 mg/kg (i.v.) i 26 mg/kg (p.o.).¹²

Do charakterystycznych objawów ostrego zatrucia oksymetazoliną obserwowanych w badaniach na zwierzętach należą: stroszenie sierści, wytrzeszcz oczu, rozszerzenie źrenic oraz krwawienia z nozdrzy. Przy zastosowaniu większych dawek pojawiały się objawy takie jak bladość, łagodna sinica i zmniejszona ruchliwość. W stadium terminalnym dochodziło do drgawek, które były konsekwencją niedotlenienia.³⁴

Toksyczność podostra

Badania toksyczności podostrej przeprowadzono na psach, którym podawano 0,6 ml 0,05% roztworu (co odpowiada 0,3 mg chlorowodorku oksymetazoliny) do każdego nozdrza trzy razy na dobę przez okres 13 tygodni. Wyniki wykazały dobrą tolerancję leku. Nie zaobserwowano żadnych działań toksycznych, zarówno ogólnoustrojowych, jak i miejscowych, w obrębie błony śluzowej nosa. Nie stwierdzono także istotnych zmian w zapisie EKG ani w obrębie oczu badanych zwierząt. Warto podkreślić, że stosowane w badaniu dawki były nawet 60-krotnie wyższe niż dawki zalecane u ludzi.⁵⁶

Toksyczność przewlekła

W badaniach toksyczności przewlekłej psy otrzymywały donosowo 0,06 ml i 0,24 ml 0,05% roztworu chlorowodorku oksymetazoliny dwa razy na dobę przez okres jednego roku. Również w przypadku długotrwałej ekspozycji nie stwierdzono żadnych działań toksycznych. Stosowane w tym badaniu dawki były trzykrotnie wyższe niż dawki zalecane do stosowania u ludzi.⁷⁸

Toksyczny wpływ na reprodukcję

Badania toksycznego wpływu oksymetazoliny na rozrodczość przeprowadzono na szczurach. Wykazano, że oksymetazolina podawana podskórnie w dawkach 0,08 mg/kg i 0,24 mg/kg w 6. i 15. dniu po kopulacji nie powodowała żadnych nieprawidłowości somatycznych u potomstwa. Zaobserwowano nieznaczne różnice w liczbie resorbowanych płodów, jednak nie były one statystycznie istotne. Należy podkreślić, że stosowane w badaniach dawki były odpowiednio 25-krotnie i 75-krotnie wyższe niż dawki zalecane do stosowania u ludzi.⁹¹⁰

Konwencjonalne badania toksycznego wpływu na rozrodczość przeprowadzone dla produktów Afrin ND, Afrin ND Glicerol, Afrin ND Mentol, Nasivin Sinex Aloes i Eukaliptus oraz Oxyrin Apteo Med nie ujawniły szczególnego zagrożenia dla ludzi.¹¹¹²

Podobnie, badania przedkliniczne przeprowadzone dla produktów Nosox, Nosox Classic i Nosox Junior również nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi w zakresie wpływu na reprodukcję.¹³¹⁴

Działanie mutagenne i rakotwórcze

Potencjał mutagenny oksymetazoliny oceniano z zastosowaniem testu Amesa. Badanie to nie wykazało żadnego działania mutagennego substancji.¹⁵¹⁶

Należy jednak zaznaczyć, że dla większości produktów zawierających oksymetazolinę nie przeprowadzono długoterminowych badań dotyczących działania rakotwórczego.¹⁷¹⁸¹⁹

Dla produktów Acatar Control, Nosox i Oxalin Baby dokumentacja wskazuje na brak danych dotyczących działania rakotwórczego oksymetazoliny, jednak podkreśla się, że pozostałe badania bezpieczeństwa nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka.²⁰²¹²²

Bezpieczeństwo stosowania substancji pomocniczych

Wiele produktów zawierających oksymetazolinę zawiera również chlorek benzalkoniowy jako środek konserwujący. Badania niekliniczne wykazały, że substancja ta może wywoływać zależny od stężenia i czasu toksyczny wpływ na rzęski, obejmujący nieodwracalne unieruchomienie rzęsek, a także może powodować zmiany histopatologiczne w błonie śluzowej nosa.²³²⁴

Badania przeprowadzone dla produktów Nosox Classic i Nosox Junior potwierdzają, że chlorek benzalkoniowy może wywoływać zależne od stężenia i czasu działanie toksyczne na nabłonek rzęskowy, obejmujące nieodwracalne unieruchomienie rzęsek, a także może indukować zmiany histopatologiczne w błonie śluzowej nosa.²⁵²⁶

Dane niekliniczne dla produktu Sinuzolin, zarówno z badań in vitro, jak i in vivo przeprowadzonych na szczurach, wykazały również, że chlorek benzalkoniowy wywołuje zależny od stężenia i czasu toksyczny wpływ na rzęski, w tym ich nieodwracalne unieruchomienie oraz powoduje zmiany histopatologiczne w błonie śluzowej nosa.²⁷

Podsumowanie badań bezpieczeństwa

Dla produktu Acatar Control, podobnie jak dla wielu innych produktów zawierających oksymetazolinę, wykonano szereg badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz badań toksycznego wpływu na reprodukcję. Badania te nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka.²⁸

Podobne wyniki uzyskano dla produktów Oxalin Baby i Sinuzolin, gdzie badania przedkliniczne nie ujawniły szczególnego zagrożenia dla człowieka.²⁹³⁰

Podsumowując, przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania oksymetazoliny wskazują na dobry profil bezpieczeństwa substancji. Badania toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej, a także badania wpływu na reprodukcję i potencjału mutagennego nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka. Należy jednak zwrócić uwagę na możliwe działania niepożądane substancji pomocniczej – chlorku benzalkoniowego, który może wywoływać niekorzystne efekty w obrębie błony śluzowej nosa.³¹