Przeciwwskazania stosowania
Neostygmina metylosiarczan

Przeciwwskazania stosowania neostygminy metylosiarczanu

Neostygmina metylosiarczan, inhibitor acetylocholinesterazy stosowany głównie w celu odwrócenia działania niedepolaryzujących środków zwiotczających mięśnie, posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed podjęciem decyzji o jego zastosowaniu. W praktyce klinicznej neostygmina metylosiarczan jest często stosowana w połączeniu z glikopironium, jak w przypadku produktu leczniczego Novistig (0,5 mg/ml + 2,5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań). ¹

Nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania neostygminy metylosiarczanu jest nadwrażliwość na tę substancję czynną. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Novistig, przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na drugą substancję czynną (glikopironium) lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. ²

Warto zwrócić uwagę na zawartość sodu w preparacie Novistig – każdy ml roztworu zawiera 3 mg (0,13 mmol) sodu, co może mieć znaczenie u pacjentów na diecie niskosodowej. ³

Przeciwwskazania związane z niedrożnościami mechanicznymi

Niedrożność przewodu pokarmowego stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania neostygminy metylosiarczanu. Ze względu na cholinergiczne działanie substancji, które zwiększa perystaltykę jelit, jej podanie u pacjentów z mechaniczną niedrożnością przewodu pokarmowego może prowadzić do nasilenia objawów, zwiększenia ciśnienia w świetle jelita oraz potencjalnie do perforacji jelita. ⁴

Niedrożność dróg moczowych jest również przeciwwskazaniem do stosowania neostygminy metylosiarczanu. Lek ten, poprzez zwiększenie napięcia mięśnia wypieracza pęcherza moczowego, może nasilić objawy niedrożności dróg moczowych i prowadzić do wzrostu ciśnienia w drogach moczowych powyżej niedrożności, co zagraża uszkodzeniem nerek. ⁵

Interakcje lekowe stanowiące przeciwwskazania

Szczególnie istotnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie neostygminy metylosiarczanu z suksametonium (znanym również jako sukcynylocholina). Neostygmina nasila depolaryzujące działanie suksametonium na blok nerwowo-mięśniowy, co może prowadzić do przedłużonego zwiotczenia mięśni i niewydolności oddechowej. Z tego powodu równoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane. ⁶

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej uwagi

Choć nie stanowią bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie neostygminy metylosiarczanu wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka:

• Astma oskrzelowa – neostygmina może nasilać skurcz oskrzeli
• Bradykardia i inne zaburzenia przewodnictwa serca
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego
• Padaczka – możliwość obniżenia progu drgawkowego
• Choroba Parkinsona
• Nadczynność tarczycy

⁷

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie neostygminy metylosiarczanu?

Poza wymienionymi wyżej bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania neostygminy metylosiarczanu lub zachować szczególną ostrożność przy jej podawaniu.

Sytuacje związane z układem pokarmowym i moczowym

Należy odradzić stosowanie neostygminy metylosiarczanu u pacjentów z podejrzeniem lub potwierdzonym występowaniem mechanicznej niedrożności przewodu pokarmowego różnego pochodzenia, w tym:

• Niedrożność z powodu guza jelita
• Niedrożność spowodowana zrostami pooperacyjnymi
• Skręt jelita
• Uwięźnięcie przepukliny

⁸

Podobnie, należy odradzić stosowanie tego leku pacjentom z niedrożnością dróg moczowych, taką jak:

• Przerost gruczołu krokowego
• Zwężenie cewki moczowej
• Kamienie układu moczowego powodujące niedrożność
• Guzy uciskające drogi moczowe

⁹

Sytuacje związane z interakcjami lekowymi

Należy bezwzględnie odradzić jednoczesne stosowanie neostygminy metylosiarczanu z suksametonium. Szczególną ostrożność należy zachować, gdy pacjent otrzymał wcześniej suksametonium – w takim przypadku podanie neostygminy powinno być opóźnione do czasu, aż działanie suksametonium ustąpi. ¹⁰

Konkluzje kliniczne

Przed zastosowaniem neostygminy metylosiarczanu, w tym preparatu Novistig, należy dokładnie przeanalizować historię choroby pacjenta pod kątem występowania przeciwwskazań. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność niedrożności przewodu pokarmowego lub dróg moczowych oraz na jednoczesne stosowanie suksametonium. ¹¹

W przypadku wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa stosowania neostygminy u konkretnego pacjenta, należy rozważyć alternatywne metody odwrócenia bloku nerwowo-mięśniowego lub konsultację z anestezjologiem mającym doświadczenie w stosowaniu inhibitorów acetylocholinesterazy. ¹²