Działania niepożądane
Miedzi siarczan

Działania niepożądane miedzi siarczanu

Miedzi siarczan (siarczan miedzi pięciowodny) jest mikroelementem wchodzącym w skład preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Pediaven NN1. Mimo że jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jego podawanie może wiązać się z występowaniem działań niepożądanych, szczególnie w początkowym okresie leczenia¹.

Ogólne działania niepożądane żywienia pozajelitowego

Siarczan miedzi jest podawany w ramach żywienia pozajelitowego, które samo w sobie może powodować szereg działań niepożądanych. W preparacie Pediaven NN1 miedzi siarczan pięciowodny występuje w ilości 0,23 mg na 250 ml roztworu (0,92 mg na 1000 ml), co odpowiada 57,5 μg czystej miedzi na 250 ml (230 μg na 1000 ml)².

Należy pamiętać, że niepożądane reakcje mogą być związane zarówno z samym siarczanem miedzi, jak i z innymi składnikami preparatu, a także z metodą podawania i ogólnymi zaburzeniami metabolicznymi towarzyszącymi terapii żywieniowej³.

Szczegółowe działania niepożądane

Według klasyfikacji układów i narządów MedDRA, przy stosowaniu preparatów zawierających siarczan miedzi w kontekście żywienia pozajelitowego, mogą wystąpić następujące działania niepożądane o nieznanej częstości (której nie można określić na podstawie dostępnych danych)⁴:

• Zaburzenia układu immunologicznego: Nadwrażliwość lub reakcje alergiczne na składniki preparatu⁵
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: Hiperglikemia, kwasica metaboliczna, hiperazotemia, hiperkalcemia, hiperwolemia⁶
• Zaburzenia żołądka i jelit: Nudności, wymioty⁷
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: Przemijające zaburzenia czynności wątroby⁸
• Zaburzenia naczyniowe: Zakrzepowe zapalenie żyły⁹

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania

Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia metaboliczne występujące podczas stosowania preparatów zawierających siarczan miedzi w kontekście żywienia pozajelitowego. Do najczęstszych należą¹⁰:

• Hiperglikemia – występuje gdy szybkość infuzji glukozy na godzinę przekracza zdolność pacjenta do metabolizowania glukozy. Zdolność ta jest różna w zależności od wieku, występujących zaburzeń i równocześnie stosowanych metod leczenia¹¹
• Kwasica metaboliczna – może wystąpić przy nadmiernym przyjęciu aminokwasów, szczególnie przy jednocześnie występującej niewydolności nerek lub układu oddechowego¹²
• Hiperfenyloalaninemia – obserwowana u wcześniaków w ciężkim stanie klinicznym¹³
• Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej – występują jeśli podana dawka nie jest dostosowana do sytuacji metabolicznej pacjenta¹⁴

Zaburzenia czynności nerek

W przypadku preparatów zawierających siarczan miedzi istotne jest monitorowanie funkcji nerek, ponieważ przy nadmiernym przyjęciu azotu może wystąpić hiperazotemia, szczególnie przy jednoczesnej niewydolności nerek¹⁵.

Reakcje alergiczne

Przy podawaniu preparatów zawierających siarczan miedzi mogą wystąpić reakcje alergiczne. W przypadku pojawienia się nietypowych oznak lub objawów reakcji alergicznej, takich jak pocenie się, gorączka, dreszcze, bóle głowy, wysypka lub trudności w oddychaniu, należy natychmiast przerwać infuzję¹⁶.

Miejscowe reakcje

Przy podawaniu preparatów zawierających siarczan miedzi drogą dożylną mogą wystąpić również miejscowe reakcje. Obserwowano miejscowe stany zapalne lub reakcje martwicze w następstwie wynaczynienia¹⁷.

Toksyczność przy niewłaściwym stosowaniu

Niewłaściwe warunki stosowania produktów zawierających siarczan miedzi (nadmierne lub nieodpowiednie podanie w stosunku do zapotrzebowania pacjenta lub infuzja z szybkością większą niż zalecana) mogą spowodować wystąpienie objawów hiperglikemii, hiperkalcemii lub hiperwolemii¹⁸.

Tabela działań niepożądanych

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego siarczan miedzi do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego¹⁹.

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich instytucji monitorujących bezpieczeństwo leków, takich jak Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych²⁰.