Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Klindamycyna

Wpływ klindamycyny na płodność, ciążę i laktację

Klindamycyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych. Klinicyści przepisujący produkty zawierające klindamycynę kobietom w ciąży lub karmiącym piersią powinni dokładnie rozważyć bilans korzyści i ryzyka związany z zastosowaniem tego antybiotyku. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wpływu klindamycyny na płodność, ciążę oraz laktację, które lekarze powinni przekazać pacjentkom.¹

Stosowanie klindamycyny podczas ciąży

Dane z badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania klindamycyny w okresie ciąży są ograniczone. W przypadku większości produktów zawierających klindamycynę, zastosowanie podczas ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne.^{2 3}

Klindamycyna przenika przez łożysko u ludzi. Po podaniu wielokrotnych dawek, stężenie antybiotyku w płynie owodniowym wynosi około 30% stężenia we krwi matki.^{4 5}

W dużym badaniu obejmującym kobiety w ciąży, przebadano około 650 noworodków narażonych na działanie klindamycyny w pierwszym trymestrze ciąży i nie wykazano zwiększenia częstości wad wrodzonych.⁶ Jednak brak jest odpowiednich i dobrze kontrolowanych badań dotyczących stosowania klindamycyny u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży.⁷

W badaniach klinicznych, ogólnoustrojowe podawanie klindamycyny kobietom w ciąży w drugim i trzecim trymestrze nie było związane ze zwiększoną częstością występowania wad wrodzonych.⁸

Przeciwwskazania w okresie ciąży

Niektóre produkty zawierające klindamycynę, jak np. Acnatac (klindamycyna z tretynoiną) są przeciwwskazane u kobiet ciężarnych lub planujących ciążę. W przypadku stosowania takich produktów podczas ciąży lub zajścia w ciążę podczas ich stosowania, leczenie należy przerwać.⁹

Stosowanie klindamycyny podczas karmienia piersią

Klindamycyna przenika do mleka ludzkiego po podaniu doustnym lub pozajelitowym, osiągając w mleku stężenie od <0,5 do 3,8 μg/ml.^{10 11}

Stosowanie klindamycyny podczas karmienia piersią może prowadzić do niekorzystnych efektów u niemowlęcia, takich jak:

• Ryzyko zaburzenia flory bakteryjnej przewodu pokarmowego
• Biegunka
• Obecność krwi w stolcu (świadcząca o możliwym zapaleniu jelita grubego związanym z antybiotykiem)
• Nadkażenie drożdżakowe błon śluzowych
• Reakcje uczuleniowe, w tym wysypka skórna

^{12 13}

Ze względu na te potencjalne zagrożenia, większość produktów zawierających klindamycynę nie jest zalecana do stosowania podczas karmienia piersią.^{14 15}

W przypadku konieczności zastosowania klindamycyny u matki karmiącej piersią, należy rozważyć przerwanie karmienia piersią lub leczenia, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki.^{16 17}

Przezskórne i dopochwowe podanie klindamycyny a karmienie piersią

W przypadku stosowania klindamycyny przezskórnie lub dopochwowo, brak jest szczegółowych badań dotyczących przenikania leku do mleka kobiecego. Jednakże należy wziąć pod uwagę, że biodostępność klindamycyny fosforanu po podaniu miejscowym wynosi około 1,7%.¹⁸

W przypadku stosowania preparatów dopochwowych, klindamycyna stosowana jest w znacznie mniejszych dawkach niż podawana ogólnoustrojowo, a do krążenia ogólnoustrojowego wchłonięciu ulega około 30% (zakres 6–70%) klindamycyny.¹⁹

Przy stosowaniu preparatów zewnętrznych zawierających klindamycynę (żele, kremy) należy unikać aplikacji w okolicy piersi u kobiet karmiących, aby zapobiec przypadkowemu spożyciu produktu przez niemowlę.^{20 21}

Wpływ klindamycyny na płodność

Badania dotyczące płodności przeprowadzone na szczurach i myszach, którym podawano klindamycynę doustnie lub podskórnie, nie wykazały zaburzeń płodności ani zdolności rozrodczej.^{22 23}

Dla większości produktów zawierających klindamycynę brak jest szczegółowych danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi.^{24 25}

W przypadku preparatu Acnatac, zawierającego klindamycynę w połączeniu z tretynoiną, należy zwrócić uwagę, że tretynoina podawana ogólnoustrojowo ma silny niekorzystny wpływ na płodność. Jednakże istnieją tylko ograniczone dane dotyczące płodności po miejscowym zastosowaniu produktu u ludzi.²⁶

Badania dotyczące wpływu klindamycyny na rozrodczość

Badania dotyczące szkodliwego wpływu na reprodukcję, przeprowadzone na szczurach i królikach otrzymujących klindamycynę per os i podskórnie, nie wykazały zaburzeń płodności ani uszkodzenia płodu w wyniku stosowania klindamycyny, z wyjątkiem dawek powodujących toksyczny wpływ na organizm matki.^{27 28}

Należy podkreślić, że na podstawie badań nad wpływem na reprodukcję u zwierząt nie zawsze można przewidzieć reakcję u ludzi.²⁹

Uwagi dotyczące konkretnych produktów leczniczych

W przypadku preparatów złożonych, zawierających klindamycynę z nadtlenkiem benzoilu (np. Benzacne Duo, Duac), dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią są ograniczone. Brak jest badań dotyczących wpływu tych produktów na reprodukcję i rozwój zwierząt. Stosowanie tych preparatów powinno być rozważane tylko po dokładnej ocenie korzyści w stosunku do ryzyka.³⁰

W przypadku produktu Acnatac (klindamycyna z tretynoiną), tretynoina podawana doustnie wiąże się z występowaniem wad wrodzonych. Gdy retinoidy podawane miejscowo są stosowane zgodnie z zaleceniami, zwykle uzyskuje się małą ekspozycję ogólnoustrojową z powodu minimalnej absorpcji przez skórę. Mogą jednak istnieć indywidualne czynniki (np. uszkodzona bariera skórna, nadmierne stosowanie), które przyczyniają się do zwiększonej ekspozycji ogólnoustrojowej.³¹

Klindamycyna w postaci kremu lub globulek dopochwowych stosowanych w drugim i trzecim trymestrze ciąży nie była związana ze zwiększoną częstością występowania nieprawidłowości.^{32 33}

W przypadku globulek dopochwowych, kobietom w ciąży zaleca się wprowadzanie globulki, używając palca.^{34 35}

Wnioski dla lekarzy przepisujących klindamycynę

Lekarze przepisujący preparaty zawierające klindamycynę kobietom w ciąży lub karmiącym piersią powinni:

1. Dokładnie rozważyć bilans korzyści i ryzyka, przed zastosowaniem klindamycyny
2. Poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach i korzyściach wynikających z leczenia
3. W przypadku kobiet ciężarnych, jeśli to możliwe, unikać stosowania klindamycyny w pierwszym trymestrze ciąży
4. Rozważyć alternatywne metody leczenia u kobiet karmiących piersią
5. W przypadku konieczności zastosowania klindamycyny u kobiety karmiącej piersią, poinformować pacjentkę o potencjalnych działaniach niepożądanych u dziecka oraz zalecić obserwację dziecka pod kątem biegunki, obecności krwi w stolcu, wysypki skórnej lub nadkażeń drożdżakowych