Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ketoprofen

Wpływ ketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ketoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn może wywierać znaczący wpływ na przebieg ciąży, rozwój płodu oraz płodność kobiet. Poniższe informacje przedstawiają szczegółowe zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania ketoprofenu u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz planujących ciążę.¹

Wpływ na ciążę

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Stosowanie ketoprofenu w pierwszym i drugim trymestrze ciąży wiąże się z istotnymi zagrożeniami dla płodu i przebiegu ciąży. Badania epidemiologiczne wykazały, że stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn (w tym ketoprofenu) we wczesnym okresie ciąży zwiększa ryzyko:

• Poronienia
• Wad rozwojowych serca
• Wytrzewienia jelit

²

Bezwzględne ryzyko wad dotyczących układu sercowo-naczyniowego zwiększyło się z mniej niż 1% do około 1,5%. Ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki i wydłużeniem czasu leczenia.³

W badaniach na zwierzętach wykazano, że podanie inhibitora syntezy prostaglandyn powoduje:

• Zwiększoną utratę przed- i poimplantacyjną zarodków
• Zwiększenie śmiertelności zarodków i płodów
• Zwiększoną częstość rozwoju różnych wad rozwojowych, w tym dotyczących układu sercowo-naczyniowego (podczas organogenezy)

⁴

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ketoprofenu może powodować małowodzie wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. Może ono wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po przerwaniu stosowania leku. Ponadto zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze ciąży, z których większość ustąpiła po zaprzestaniu leczenia.⁵

W związku z powyższymi danymi, ketoprofenu nie należy stosować w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli ketoprofen jest stosowany u kobiet starających się zajść w ciążę lub u kobiet w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, dawka powinna być możliwie najmniejsza, a czas trwania leczenia jak najkrótszy.⁶

W przypadku stosowania ketoprofenu przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży zaleca się monitorowanie przedporodowe pod kątem:

• Małowodzia
• Zwężenia przewodu tętniczego

⁷

W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy bezwzględnie przerwać stosowanie ketoprofenu.⁸

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie ketoprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn stosowane w trzecim trymestrze ciąży mogą narazić płód na:⁹

• Toksyczne działanie na układ krążenia i oddechowy (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą postępować do niewydolności nerek z małowodziem

Pod koniec ciąży ketoprofen może narazić matkę i noworodka na:¹⁰

• Wydłużenie czasu krwawienia oraz działanie przeciwagregacyjne, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek ketoprofenu
• Zahamowanie skurczów macicy, prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu

Wpływ na laktację

Dla większości produktów leczniczych zawierających ketoprofen brak jest dostępnych danych dotyczących przenikania tej substancji do mleka kobiecego.^{11 12}

Z uwagi na potencjalne ryzyko działań niepożądanych u niemowląt, nie zaleca się stosowania ketoprofenu u kobiet karmiących piersią, niezależnie od postaci leku i drogi podania.^{13 14}

Wpływ na płodność

Stosowanie NLPZ, w tym ketoprofenu, może niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet i nie jest zalecane u kobiet, które planują ciążę.¹⁵

Mechanizm działania: leki hamujące cyklooksygenazę (odpowiedzialną za syntezę prostaglandyn) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez oddziaływanie na owulację. Działanie to jest przemijające po zakończeniu leczenia.¹⁶

U kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub które są poddawane badaniom w związku z niepłodnością, należy rozważyć odstawienie ketoprofenu.¹⁷

Szczególne wskazówki dla różnych postaci ketoprofenu

Ketoprofen w postaci miejscowej (żele, aerozole)

Nawet przy stosowaniu ketoprofenu w postaciach do aplikacji miejscowej (żele, aerozole) należy zachować szczególną ostrożność. Chociaż narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po podaniu doustnym, nie wiadomo czy ogólnoustrojowy wpływ ketoprofenu po podaniu miejscowym może być szkodliwy dla zarodka lub płodu.¹⁸

Podobne zasady ostrożności obowiązują przy stosowaniu preparatów miejscowych jak przy stosowaniu ketoprofenu doustnie:

• W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować miejscowych preparatów ketoprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
• W trzecim trymestrze ciąży stosowanie miejscowych preparatów ketoprofenu jest przeciwwskazane
• Nie zaleca się stosowania miejscowych preparatów ketoprofenu u kobiet karmiących piersią

¹⁹

Aerozole do stosowania w jamie ustnej

Produktu leczniczego zawierającego ketoprofen w postaci aerozolu do stosowania w jamie ustnej (np. Ketoangin) nie należy stosować w ciąży lub w przypadku podejrzenia ciąży oraz w czasie karmienia piersią.²⁰

Zalecenia dla lekarzy

Lekarze powinni przekazać pacjentkom szczegółowe informacje na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem ketoprofenu w okresie ciąży i karmienia piersią:

Kobiety planujące ciążę

• Należy poinformować pacjentkę, że ketoprofen może zaburzać płodność poprzez wpływ na owulację
• Rozważyć zastosowanie alternatywnych metod leczenia
• Jeśli stosowanie leku jest konieczne, poinformować o potrzebie przerwania leczenia w przypadku trudności z zajściem w ciążę

²¹

Kobiety w ciąży

I i II trymestr ciąży:

• Poinformować pacjentkę o zwiększonym ryzyku poronienia i wad wrodzonych
• Odradzić stosowanie ketoprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
• W przypadku konieczności zastosowania leku, zalecić najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas
• Po 20. tygodniu ciąży poinformować o potrzebie monitorowania pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
• Pouczyć o konieczności przerwania leczenia w przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego

²²

III trymestr ciąży:

• Poinformować pacjentkę, że stosowanie ketoprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane
• Wyjaśnić ryzyko toksycznego wpływu na płód (zaburzenia krążenia i oddychania, zaburzenia czynności nerek)
• Poinformować o ryzyku przedłużonego krwawienia podczas porodu oraz opóźnienia lub przedłużenia porodu

²³

Kobiety karmiące piersią

• Poinformować, że brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego
• Odradzić stosowanie ketoprofenu podczas karmienia piersią
• W przypadku konieczności zastosowania leku rozważyć przerwanie karmienia piersią na czas terapii

²⁴

Monitorowanie pacjentek

Lekarz powinien monitorować stan pacjentek szczególnie w następujących przypadkach:

• Od 20. tygodnia ciąży – obserwacja w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego u płodu
• U pacjentek z zaburzeniami płodności – obserwacja w kierunku poprawy po odstawieniu ketoprofenu

²⁵

Szczegółowa dokumentacja medyczna powinna obejmować:

• Informację o wskazaniach do zastosowania ketoprofenu u kobiety w ciąży (w I i II trymestrze)
• Zastosowaną dawkę i czas trwania leczenia
• Wyniki badań monitorujących stan płodu (po 20. tygodniu ciąży)
• Decyzję o kontynuacji lub przerwaniu leczenia

²⁶