Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kalcypotriol

Wpływ na układ endokrynny i wydzielania wewnętrznego

Kalcypotriol w połączeniu z betametazonem stosowany w leczeniu łuszczycy należy do silnie działających kortykosteroidów z grupy III, dlatego wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu. Ze względu na zawartość betametazonu, mogą wystąpić działania niepożądane związane z ogólnoustrojowym działaniem kortykosteroidów, pomimo miejscowej aplikacji produktu leczniczego¹²

Działania niepożądane, które mogą wystąpić, obejmują przede wszystkim supresję czynności kory nadnerczy i zaburzenia metabolicznej kontroli cukrzycy³⁴. W badaniach klinicznych zaobserwowano, że u pacjentów z rozległą łuszczycą owłosionej skóry głowy i skóry tułowia, stosujących duże dawki produktów zawierających kalcypotriol z betametazonem, po 4 tygodniach leczenia u 5 z 32 pacjentów stwierdzono graniczny spadek odpowiedzi kortyzolu na test prowokacji z podaniem hormonu adrenokortykotropowego (ACTH)⁵⁶.

W przypadku produktu Wynzora, ocenie poddano hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza u dorosłych pacjentów (N=27) z bardzo rozległą łuszczycą (obejmującą owłosioną skórę głowy). Zahamowanie czynności kory nadnerczy zaobserwowano u jednego z 27 uczestników (3,7%) po czterech tygodniach leczenia oraz u jednego dodatkowego pacjenta po ośmiu tygodniach leczenia⁷.

Czynniki zwiększające wchłanianie układowe

Należy zachować szczególną ostrożność, aby unikać czynników, które zwiększają wchłanianie układowe kortykosteroidów, takich jak:

• Stosowanie produktu pod opatrunkami okluzyjnymi⁸⁹
• Aplikacja na duże powierzchnie uszkodzonej skóry¹⁰
• Stosowanie na błonach śluzowych¹¹
• Aplikacja w fałdach skóry¹²

Zaburzenia widzenia

U pacjentów stosujących kalcypotriol z betametazonem mogą wystąpić zaburzenia widzenia związane zarówno z ogólnoustrojowym, jak i miejscowym działaniem kortykosteroidów. Objawy takie jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia powinny być powodem skierowania pacjenta do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn¹³.

Potencjalne przyczyny zaburzeń widzenia obejmują:

• Zaćmę¹⁴
• Jaskrę¹⁵
• Rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR)¹⁶¹⁷

Wpływ na metabolizm wapnia

Ze względu na zawartość kalcypotriolu w preparatach, istnieje ryzyko wystąpienia hiperkalcemii, szczególnie gdy przekroczona zostanie maksymalna dobowa dawka wynosząca 15 g¹⁸¹⁹. Po przerwaniu leczenia stężenie wapnia we krwi powraca do wartości prawidłowych²⁰.

Aby zminimalizować ryzyko hiperkalcemii, należy przestrzegać następujących zaleceń:

• Nie przekraczać maksymalnej dobowej dawki 15 g produktu²¹
• Unikać stosowania preparatu na więcej niż 30% powierzchni skóry²²²³²⁴

Miejscowe działania niepożądane

Preparaty zawierające kalcypotriol z betametazonem zawierają silny kortykosteroid z grupy III, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania innych steroidów na tej samej powierzchni skóry²⁵²⁶.

Szczególne obszary skóry

Skóra twarzy i narządów płciowych jest bardzo wrażliwa na kortykosteroidy, dlatego nie należy stosować produktów zawierających kalcypotriol z betametazonem na te okolice²⁷²⁸²⁹.

Pacjent musi być dokładnie poinformowany o prawidłowym sposobie stosowania produktu leczniczego, aby uniknąć:

• Aplikacji produktu na twarz³⁰
• Przypadkowego przeniesienia produktu na usta³¹
• Dostania się produktu do oczu³²

Po każdorazowym nałożeniu produktu na skórę należy dokładnie umyć ręce, aby uniknąć przypadkowego kontaktu z tymi obszarami³³³⁴.

Zakażenia skóry

W przypadku wtórnego nadkażenia zmian skórnych należy zastosować odpowiednie leczenie przeciwbakteryjne lub przeciwdrobnoustrojowe³⁵³⁶. Jeśli dojdzie do nasilenia zakażenia, należy bezwzględnie przerwać terapię kortykosteroidami³⁷³⁸.

Przerwanie leczenia

Podczas leczenia łuszczycy miejscowo stosowanymi kortykosteroidami istnieje ryzyko wystąpienia uogólnionej łuszczycy krostkowej lub efektu „z odbicia” po zaprzestaniu terapii³⁹⁴⁰. W związku z tym wskazany jest wnikliwy nadzór lekarski w okresie po zakończeniu leczenia⁴¹⁴².

Długotrwałe stosowanie

Podczas długotrwałego stosowania produktów zawierających kalcypotriol z betametazonem zwiększa się ryzyko wystąpienia miejscowych i ogólnych działań niepożądanych związanych z kortykosteroidami⁴³⁴⁴. Leczenie należy przerwać w przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych z długotrwałym stosowaniem kortykosteroidów⁴⁵⁴⁶.

Niezbadane przypadki stosowania

Brak doświadczeń ze stosowaniem produktów zawierających kalcypotriol z betametazonem w leczeniu łuszczycy kropelkowej^47484950.

Jednoczesne leczenie innymi produktami i promieniowaniem UV

Istnieją doniesienia o zastosowaniu maści zawierającej kalcypotriol i betametazon w leczeniu łuszczycy tułowia w skojarzeniu z żelem zawierającym te same substancje czynne w leczeniu łuszczycy owłosionej skóry głowy⁵¹⁵². Jednak doświadczenia dotyczące stosowania tych preparatów w skojarzeniu z innymi przeciwłuszczycowymi produktami leczniczymi działającymi miejscowo, podawanymi na to samo miejsce, z przeciwłuszczycowymi produktami leczniczymi o działaniu ogólnym lub z fototerapią są ograniczone⁵³⁵⁴.

Podczas leczenia z zastosowaniem preparatów zawierających kalcypotriol z betametazonem, lekarz prowadzący powinien doradzić pacjentowi ograniczenie lub unikanie nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne lub sztuczne źródła promieniowania słonecznego⁵⁵⁵⁶. Miejscowe stosowanie kalcypotriolu w połączeniu z napromieniowaniem UV jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy lekarz i pacjent uznają, że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko⁵⁷⁵⁸⁵⁹.

Działania niepożądane związane z substancjami pomocniczymi

Produkty zawierające kalcypotriol z betametazonem zawierają jako substancje pomocnicze butylohydroksytoluen (E321) i/lub butylohydroksyanizol, które mogą powodować miejscowe reakcje skórne (np. kontaktowe zapalenie skóry) lub podrażnienie oczu i błon śluzowych⁶⁰⁶¹.

Dodatkowo, Betacal zawiera olej rycynowy uwodorniony, który może wywoływać miejscowe reakcje skórne⁶², podobnie jak Duosone⁶³.

Wynzora zawiera makrogologlicerolu hydroksystearynian, który również może przyczyniać się do miejscowych reakcji skórnych⁶⁴.