Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kalcypotriol

Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa kalcypotriolu

Kalcypotriol, jako aktywna substancja stosowana w dermatologii, został poddany szeregowi badań przedklinicznych mających na celu określenie jego profilu bezpieczeństwa. Ocenę prowadzono zarówno dla samej substancji, jak i w połączeniu z betametazonem, ponieważ kombinacja tych substancji jest powszechnie stosowana w lecznictwie.¹

Badania kancerogenności

Kalcypotriol został poddany badaniom pod kątem potencjalnego działania rakotwórczego zarówno po podaniu na skórę, jak i po podaniu doustnym. W badaniach przeprowadzonych na myszach, dotyczących działania rakotwórczego po podaniu na skórę oraz w badaniach na szczurach po podaniu doustnym, nie wykazano szczególnego zagrożenia dla ludzi.^{2 3 4}

Fotorakotwórczość

Istotnym aspektem oceny bezpieczeństwa stosowania kalcypotriolu było określenie jego potencjalnego działania fotorakotwórczego. Badania na myszach dotyczące tego zjawiska dostarczyły dowodów sugerujących, że kalcypotriol może zwiększać działanie promieniowania ultrafioletowego indukujące powstawanie nowotworów skóry.^{5 6 7 8}

Wpływ na rozrodczość

W badaniach toksycznego wpływu na rozrodczość, szczególną uwagę poświęcono ocenie bezpieczeństwa kalcypotriolu w kontekście rozwoju płodu. Wykazano toksyczne działanie kalcypotriolu na matkę i płód w badaniach na szczurach i królikach, którym kalcypotriol podawano doustnie w dawkach odpowiednio 54 µg/kg mc./dobę i 12 µg/kg mc./dobę. Zaobserwowane nieprawidłowości płodu z równoczesną toksycznością dla matki obejmowały objawy sugerujące niedojrzałość układu kostnego, w tym:^{9 10}

• niecałkowite skostnienie kości łonowej
• niecałkowite skostnienie paliczków kończyny przedniej
• powiększone ciemiączko
• zwiększona częstość występowania nadliczbowych żeber

¹¹

Warto jednak podkreślić, że szacunkowa ekspozycja ogólnoustrojowa po zastosowaniu miejscowym produktów zawierających kalcypotriol u pacjentów z łuszczycą jest pomijalna w porównaniu ze stężeniami kalcypotriolu ocenianymi w badaniach in vivo po podaniu doustnym. Z tego względu nie stwierdza się istotnego zagrożenia związanego z rozrodczością dla osób poddawanych ekspozycji leczniczej na preparaty zawierające kalcypotriol stosowane miejscowo.¹²

Badania genotoksyczności

Dane niekliniczne uzyskane z konwencjonalnych badań bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności nie wykazały jakiegokolwiek szczególnego niebezpieczeństwa dla ludzi związanego ze stosowaniem kalcypotriolu.^{13 14}

Bezpieczeństwo kalcypotriolu w połączeniu z betametazonem

Badania u zwierząt z kortykosteroidami

Ze względu na częste łączenie kalcypotriolu z betametazonem w preparatach leczniczych, należy również rozważyć dane dotyczące bezpieczeństwa kortykosteroidów. Badania niekliniczne na zwierzętach z zastosowaniem kortykosteroidów wykazały ich niekorzystny wpływ na płód, w tym rozszczep podniebienia i wady rozwojowe szkieletu.^{15 16 17}

W badaniach dotyczących toksycznego działania na rozrodczość, długotrwałe doustne stosowanie kortykosteroidów u szczurów spowodowało:^{18 19 20}

• przedłużenie trwania ciąży
• wystąpienie trudności w trakcie porodu
• zmniejszenie przeżywalności potomstwa
• zmniejszenie masy ciała oraz zaburzenia przyrostu masy ciała potomstwa

²¹

Co istotne, nie odnotowano upośledzenia płodności w badaniach nad kortykosteroidami i kalcypotriolem. Należy jednak podkreślić, że znaczenie wyników tych badań w odniesieniu do ludzi jest nieznane.^{22 23}

Badania rakotwórcze betametazonu

W badaniach na myszach dotyczących działania rakotwórczego betametazonu dipropionianu po podaniu na skórę oraz w badaniach dotyczących działania kancerogennego po doustnym podaniu betametazonu dipropionianu u szczurów nie wykazano szczególnego ryzyka dla ludzi.^{24 25 26}

Należy zauważyć, że nie przeprowadzono badań nad działaniem fotorakotwórczym betametazonu dipropionianu, co stanowi pewną lukę w danych dotyczących bezpieczeństwa tej substancji w połączeniu z ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe.^{27 28 29}

Badania miejscowej tolerancji

W trakcie badań tolerancji miejscowej przeprowadzonych na królikach i świnkach miniaturowych, produkty zawierające kombinację kalcypotriolu i betametazonu (w stężeniach 50 mikrogramów + 0,5 mg/g) powodowały łagodne do umiarkowanych podrażnienia skóry oraz niewielkie, przemijające podrażnienia oczu.^{30 31 32 33}

Badania ryzyka środowiskowego

Badania oceny ryzyka dla środowiska wykazały, że betametazon może stanowić zagrożenie dla środowiska wodnego i organizmów w nim żyjących.^{34 35}