Właściwości farmakokinetyczne
Kalcypotriol

Właściwości farmakokinetyczne kalcypotriolu

Kalcypotriol, jako składnik aktywny preparatów dermatologicznych, wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które decydują o jego skuteczności i bezpieczeństwie stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tej substancji na podstawie dostępnych danych z badań klinicznych i przedklinicznych.^{1 2}

Wchłanianie kalcypotriolu

Badania kliniczne z zastosowaniem znakowanych radioizotopowo preparatów wykazały, że wchłanianie ogólnoustrojowe kalcypotriolu po aplikacji miejscowej na skórę jest minimalne. Przy zastosowaniu na zdrową skórę (625 cm² powierzchni) przez okres 12 godzin, wchłanianie ogólnoustrojowe kalcypotriolu wynosi mniej niż 1% podanej dawki (2,5 g).^{3 4}

Istotne jest jednak, że stopień wchłaniania kalcypotriolu może się znacząco zwiększyć w przypadku aplikacji na skórę zmienioną chorobowo. Badania wykazały, że przez uszkodzoną skórę wchłanianie może wzrosnąć do około 24%.^{5 6 7}

Dodatkowo, stosowanie preparatów z kalcypotriolem na łuski łuszczycowe oraz pod opatrunkiem okluzyjnym może zwiększać absorpcję substancji czynnej.^{8 9}

Dystrybucja kalcypotriolu

Po absorpcji do krwiobiegu kalcypotriol wiąże się z białkami osocza w około 64%.^{10 11 12}

Badania dystrybucji tkankowej przeprowadzone na szczurach z użyciem kalcypotriolu znakowanego radioizotopem wykazały, że najwyższy poziom radioaktywności występuje w nerkach i wątrobie, co wskazuje na kluczową rolę tych narządów w metabolizmie i eliminacji tej substancji.^{13 14 15}

Metabolizm kalcypotriolu

Po ekspozycji ogólnoustrojowej kalcypotriol jest szybko i w znacznym stopniu metabolizowany.^{16 17 18}

W badaniach klinicznych na pacjentach z łuszczycą stwierdzono, że jednym z głównych metabolitów kalcypotriolu jest MC1080. U pacjentów leczonych preparatem Wynzora oznaczalne stężenia tego metabolitu wykryto u około 11,1% uczestników po 4 tygodniach leczenia.¹⁹

Eliminacja kalcypotriolu

Okres półtrwania kalcypotriolu w osoczu po podaniu dożylnym wynosi od 5 do 6 godzin.^{20 21}

Należy podkreślić, że ze względu na odkładanie się substancji w skórze, czas wydalania po podaniu miejscowym liczy się w dniach, co wyraźnie wydłuża okres obecności kalcypotriolu w miejscu aplikacji.^{22 23}

Kalcypotriol jest wydalany głównie z kałem, co potwierdzono w badaniach na szczurach i świnkach miniaturowych.^{24 25 26}

Wyniki badań klinicznych u pacjentów z łuszczycą

W badaniach klinicznych przeprowadzonych u pacjentów z rozległą łuszczycą obejmującą tułów i owłosioną skórę głowy, leczonych produktami zawierającymi kalcypotriol i betametazon przez okres od 4 do 8 tygodni, stężenia kalcypotriolu były przeważnie poniżej dolnej granicy oznaczalności.^{27 28}

W badaniu z użyciem produktu Wynzora, u jednego z 27 (3,7%) dorosłych uczestników wykryto oznaczalne stężenie kalcypotriolu w 4. tygodniu leczenia. W przypadku metabolitu MC1080, w 4. tygodniu możliwe do oznaczenia stężenia występowały u trzech z 27 (11,1%) uczestników. Co istotne, w 8. tygodniu badania u żadnego uczestnika nie wykryto oznaczalnych stężeń kalcypotriolu ani MC1080.²⁹

Badania farmakokinetyczne u dzieci i młodzieży

Ograniczone dane dotyczące farmakokinetyki kalcypotriolu u dzieci i młodzieży pochodzą z badania przeprowadzonego z użyciem produktu Wynzora, które objęło 7 pacjentów w wieku nastoletnim (od 6 uzyskano dane farmakokinetyczne). W badaniu tym stwierdzono, że stężenia kalcypotriolu i jego metabolitu MC1080 były poniżej dolnej granicy oznaczalności we wszystkich próbkach osocza w 4. tygodniu leczenia.³⁰

Porównanie różnych postaci farmaceutycznych

Badania porównawcze przeprowadzone u szczurów i świnek miniaturowych wykazały, że układowa ekspozycja na kalcypotriol występująca przy stosowaniu miejscowym preparatów w postaci żelu jest porównywalna z ekspozycją przy stosowaniu maści zawierającej takie same stężenia substancji czynnych.^{31 32}

Wnioski dotyczące właściwości farmakokinetycznych kalcypotriolu

Kalcypotriol stosowany miejscowo charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem ogólnoustrojowym przez nieuszkodzoną skórę (poniżej 1%), co przekłada się na jego korzystny profil bezpieczeństwa. Wchłanianie może być zwiększone przy aplikacji na uszkodzoną skórę (do około 24%) lub przy zastosowaniu opatrunku okluzyjnego. Po absorpcji substancja jest szybko metabolizowana, wiąże się z białkami osocza w około 64% i jest głównie wydalana z kałem. Ze względu na odkładanie się w skórze, czas eliminacji po podaniu miejscowym jest wydłużony i liczony w dniach. Badania kliniczne potwierdzają, że nawet przy długotrwałym stosowaniu u pacjentów z rozległą łuszczycą, stężenia kalcypotriolu i jego metabolitów w osoczu są przeważnie niewykrywalne lub występują na bardzo niskim poziomie.^{33 34}