Właściwości farmakokinetyczne
Ipratropium

Farmakokinetyczne właściwości ipratropium

Bromek ipratropium jest substancją czynną o działaniu antycholinergicznym, której właściwości farmakokinetyczne związane są przede wszystkim z miejscowym działaniem w drogach oddechowych. Istotne jest podkreślenie, że czas występowania działania terapeutycznego (rozszerzenia oskrzeli) jest niezależny od farmakokinetyki ogólnoustrojowej.^{1 2}

Wchłanianie ipratropium

Po podaniu ipratropium drogą wziewną, w zależności od składu produktu leczniczego i techniki inhalacji, 10-39% dawki gromadzi się głównie w drogach oddechowych.^{3 4}

Część dawki dostająca się do płuc bardzo szybko przedostaje się do krwioobiegu (w ciągu kilku minut).^{5 6} Większa część podanej dawki jest połykana i przechodzi przez przewód pokarmowy.^{7 8}

Ogólnoustrojowa biodostępność bromku ipratropium po podaniu wziewnym szacowana jest na 7-28%, natomiast po podaniu doustnym wynosi zaledwie około 2%.^{9 10 11}

Wydalanie nerkowe niezmienionej substancji czynnej oszacowano na 46% dawki po podaniu dożylnym, poniżej 1% po podaniu doustnym oraz około 3-13% po podaniu wziewnym.^{12 13}

Biorąc pod uwagę niską biodostępność po podaniu doustnym, połknięta część dawki nie ma istotnego wpływu na stężenie substancji czynnej w osoczu.^{14 15}

W aerozolach do nosa zawierających ipratropium (np. Otrivin Ipra MAX, Xedine Ipra MAX), podanie 84 mikrogramów bromku ipratropium do każdego otworu nosowego powoduje osiągnięcie średniego maksymalnego stężenia wynoszącego około 0,085 ng/ml po upływie jednej godziny.^{16 17} Stężenia we krwi są bardzo małe, choć przy stosowaniu proponowanej dawki 3 razy na dobę można oczekiwać kumulacji bromku ipratropium.^{18 19}

Dystrybucja ipratropium

Parametry farmakokinetyczne opisujące rozmieszczenie ipratropium zostały wyliczone na podstawie stężeń w osoczu krwi po podaniu dożylnym. Obserwowano szybkie dwufazowe zmniejszenie stężenia w osoczu krwi.^{20 21 22}

Pozorna objętość dystrybucji w stanie równowagi (Vdss) wynosi około 176 l (ok. 2,4 l/kg).^{23 24 25}

Wiązanie ipratropium z białkami osocza jest niewielkie i wynosi poniżej 20%.^{26 27 28}

Dane niekliniczne wskazują, że ipratropium jako czwartorzędowa amina nie przenika przez barierę krew-mózg oraz przez barierę łożyskową.^{29 30 31}

Metabolizm ipratropium

Po podaniu dożylnym około 60% dawki ipratropium jest metabolizowane, prawdopodobnie głównie w wątrobie na drodze utleniania.^{32 33 34}

Zidentyfikowane metabolity powstałe na drodze hydrolizy, odwodnienia lub eliminacji grupy hydroksymetylowej w obrębie kwasu tropowego wykazują słabe powinowactwo do receptora muskarynowego i uważane są za nieczynne.^{35 36 37}

Eliminacja ipratropium

Okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi około 1,6 godziny.^{38 39}

Klirens całkowity ipratropium wynosi 2,3 l/min, a klirens nerkowy 0,9 l/min.^{40 41 42}

Wydalanie produktu leczniczego po podaniu dożylnym, mierzone jako odzysk radioaktywności, odbywa się głównie przez nerki.⁴³

W badaniu bilansu wydalania z użyciem produktu leczniczego znakowanego radioaktywnie, w ciągu 6 dni odpowiednio 72,1%, 9,3% i 3,2% dawki znakowanej (zarówno w postaci niezmienionej jak i w postaci metabolitów) było wydalane z moczem po podaniu dożylnym, doustnym i wziewnym.^{44 45}

Natomiast odzysk w kale wynosił 6,3% po podaniu dożylnym, 88,5% po podaniu doustnym i 69,4% po podaniu wziewnym.^{46 47}

Okres półtrwania dla eliminacji mierzony z użyciem znakowanego izotopowo związku (pomiar dla związku w postaci niezmienionej, jak i w postaci metabolitów) wynosi 3,6 godziny.^{48 49}

Interakcje farmakokinetyczne w produktach złożonych

W przypadku jednoczesnego stosowania ipratropium z salbutamolem lub fenoterolembrak dowodów, że farmakokinetyka tych substancji czynnych różni się od farmakokinetyki każdej z nich stosowanej pojedynczo.⁵⁰

Jednoczesna nebulizacja bromku ipratropiowego oraz siarczanu salbutamolu nie wpływa na zwiększenie wchłaniania ogólnoustrojowego któregokolwiek ze składników. Nasilone działanie produktu po inhalacji wynika ze skojarzonego miejscowego działania obu leków na płuca.⁵¹

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych ipratropium

Bromek ipratropium charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym po podaniu wziewnym (biodostępność 7-28%) oraz minimalnym wchłanianiem po podaniu doustnym (biodostępność około 2%). Ze względu na swój charakter czwartorzędowej aminy, ipratropium nie przenika przez barierę krew-mózg, co minimalizuje działania niepożądane w ośrodkowym układzie nerwowym. Eliminacja substancji zachodzi głównie przez metabolizm wątrobowy (utlenianie), a produkty przemiany charakteryzują się słabym powinowactwem do receptorów muskarynowych. Niezmieniona substancja i jej metabolity wydalane są zarówno przez nerki, jak i z kałem, przy czym droga eliminacji zależy od sposobu podania (dożylne, doustne lub wziewne). Efekt terapeutyczny ipratropium jest wynikiem przede wszystkim jego miejscowego działania w drogach oddechowych, a nie działania ogólnoustrojowego.