Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Indometacyna

Wpływ indometacyny na płodność, ciążę i laktację

Indometacyna, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) i inhibitor syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania indometacyny w tych grupach pacjentek różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej leku i drogi podania.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Bezpieczeństwo stosowania indometacyny u kobiet w ciąży nie zostało jednoznacznie ustalone. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję, szczególnie gdy indometacyna była stosowana ogólnoustrojowo.^{2 3}

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane z badań epidemiologicznych wskazują na zwiększone ryzyko poronienia, wad serca i wytrzewienia po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży.^{4 5}

W przypadku preparatu Elmetacin (indometacyna w postaci aerozolu do stosowania zewnętrznego), w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, lek powinien być stosowany tylko po uważnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Jeśli zastosowanie tego produktu jest bezwzględnie konieczne, roztwór należy stosować na możliwie najmniejszą powierzchnię ciała i przez najkrótszy możliwy okres.⁶

W przypadku preparatu Indocollyre (krople do oczu z indometacyną), brak doniesień dotyczących działania deformującego płód u człowieka, jednak aby wykluczyć takie ryzyko, konieczne są dodatkowe badania epidemiologiczne. Przepisywanie indometacyny w tej postaci może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne podczas pierwszych 5 miesięcy ciąży.⁷

W przypadku preparatu Metindol Retard (tabletki o przedłużonym uwalnianiu), nie należy podawać indometacyny w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. U zwierząt wykazano, że podanie inhibitora syntezy prostaglandyn skutkuje zwiększoną częstością utraty zarodka przed i po implantacji oraz obumarcia płodu. Ponadto, u zwierząt zgłaszano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.⁸

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie indometacyny od 20. tygodnia ciąży, gdyż może ona powodować małowodzie wynikające z zaburzenia nerek płodu. Może to nastąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po jego przerwaniu. Ponadto, zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, z których większość ustąpiła po zaprzestaniu leczenia.⁹

Jeśli indometacyna jest stosowana u kobiet planujących ciążę oraz w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, należy stosować możliwie jak najmniejszą dawkę, a czas trwania leczenia powinien być jak najkrótszy. Po ekspozycji na indometacynę przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć monitorowanie przedporodowe pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. Indometacynę należy odstawić w przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego.¹⁰

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie indometacyny w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane, niezależnie od postaci farmaceutycznej leku.^{11 12 13}

Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, stosowane w trzecim trymestrze ciąży, mogą wywołać u płodu następujące niekorzystne skutki:¹⁴

• Toksyczne działanie na płuca i serce (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego Botalla i nadciśnienie płucne)
• Zaburzenie czynności nerek, które mogą prowadzić do niewydolności nerek i małowodzia

^{15 16}

Dodatkowo, pod koniec ciąży u matki i noworodka może wystąpić:^{17 18}

• Wydłużenie czasu krwawienia oraz działanie przeciwpłytkowe, które może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach
• Zahamowanie skurczów macicy skutkujące opóźnieniem lub przedłużeniem porodu
• Zwiększona częstość występowania obrzęków u matki

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Indometacyna przenika do mleka kobiet karmiących piersią, choć ilość przenikającej substancji może się różnić w zależności od postaci farmaceutycznej leku.^{19 20 21}

W przypadku preparatu Elmetacin (aerozol do stosowania zewnętrznego), jeśli to możliwe, podczas laktacji należy unikać nakładania produktu na dużą powierzchnię ciała lub stosowania długotrwałego. W tym okresie, w celu zapobiegania bezpośredniemu kontaktowi niemowlęcia z lekiem, nie należy nakładać aerozolu na piersi.²²

W przypadku preparatu Indocollyre (krople do oczu), brak jest danych dotyczących przenikania indometacyny do mleka matki po podaniu do oka. Biorąc pod uwagę, że indometacyna podawana ogólnoustrojowo przenika do mleka matki, należy podjąć decyzję czy przerwać karmienie piersią czy przerwać podawanie tego produktu, uwzględniając korzyści z leczenia dla matki.²³

Preparatu Metindol Retard (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) nie należy stosować w okresie karmienia piersią, ponieważ przenika do mleka kobiecego i może być szkodliwy dla niemowląt.²⁴

Wpływ na płodność

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym indometacyna, mogą niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet. Działanie to jest przemijające i ustępuje po zakończeniu terapii.²⁵

W przypadku preparatu Indocollyre nie badano wpływu indometacyny w postaci kropli do oczu na płodność.²⁶

Podsumowanie informacji dla lekarza

Lekarz przepisujący indometacynę kobietom w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącym piersią powinien przekazać następujące informacje:²⁷

• Indometacyna jest przeciwwskazana w trzecim trymestrze ciąży, niezależnie od postaci farmaceutycznej
• W pierwszym i drugim trymestrze stosowanie indometacyny powinno być ograniczone do sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne, po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka
• Jeśli konieczne jest stosowanie leku w pierwszym lub drugim trymestrze, należy stosować najmniejsze skuteczne dawki przez najkrótszy możliwy czas
• Od 20. tygodnia ciąży należy monitorować płód pod kątem możliwego małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
• W przypadku karmienia piersią, decyzja o stosowaniu indometacyny powinna być podjęta po rozważeniu korzyści z leczenia dla matki i potencjalnego ryzyka dla dziecka
• Kobiety planujące ciążę powinny być poinformowane o potencjalnym wpływie NLPZ na płodność

^{28 29}