Działania niepożądane
Glicyna

Działania niepożądane substancji. Szczegółowo opisz niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi.

Glicyna, jako aminokwas endogenny, jest powszechnie stosowana w składzie preparatów do żywienia pozajelitowego ze względu na jej istotną rolę w metabolizmie białek. Mimo iż jest substancją naturalnie występującą w organizmie, podawanie egzogennej glicyny w postaci infuzji dożylnych może wiązać się z określonymi działaniami niepożądanymi, które wymagają szczególnej uwagi lekarzy prowadzących terapię żywieniową.¹²

Reakcje immunologiczne

Do najpoważniejszych działań niepożądanych związanych z podawaniem preparatów zawierających glicynę należą reakcje ze strony układu immunologicznego. Obserwowano różne postaci nadwrażliwości, które mogą manifestować się jako:³

• Reakcje anafilaktyczne – mogą przebiegać z takimi objawami jak: sinica, wstrząs, niedotlenienie, świst krtaniowy, ucisk w gardle, hiperwentylacja, wymioty, nudności, parestezje w jamie ustnej, ból jamy ustnej i gardła, uogólniony obrzęk, nagłe zaczerwienienie, rumień, bladość⁴
• Reakcje rzekomoanafilaktyczne – objawiające się podobnymi symptomami jak reakcje anafilaktyczne, ale o innym patomechanizmie⁵
• Reakcje nadwrażliwości – obejmujące pokrzywkę, ból głowy, tachykardię, kołatanie serca, niedociśnienie, nadciśnienie, przekrwienie, duszność, świszczący oddech, wysypkę, świąd, jeżenie się włosów, zimne poty, bóle stawów, bóle mięśni, uczucie pieczenia, ból w klatce piersiowej, dyskomfort w klatce piersiowej, osłabienie, złe samopoczucie, obrzęk obwodowy, gorączka, dreszcze, zwiększenie częstości oddechów⁶

Szczególnie niebezpieczne są reakcje anafilaktyczne, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego – stanu bezpośredniego zagrożenia życia wymagającego natychmiastowej interwencji medycznej.⁷

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Aplikacja preparatów zawierających glicynę może powodować zaburzenia metaboliczne, takie jak:⁸

• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu we krwi, co może prowadzić do zaburzeń rytmu serca⁹
• Hiponatremia – obniżenie stężenia sodu w surowicy krwi¹⁰
• Hiperkalcemia – podwyższone stężenie wapnia we krwi¹¹
• Hiperglikemia – podwyższony poziom glukozy we krwi¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie preparatów zawierających glicynę może wiązać się z powikłaniami wątrobowymi:¹³

• Hiperamonemia – zwiększone stężenie amoniaku we krwi, co może prowadzić do encefalopatii wątrobowej¹⁴
• Niewydolność wątroby – upośledzona funkcja wątroby¹⁵
• Marskość wątroby – przewlekłe uszkodzenie wątroby prowadzące do jej włóknienia¹⁶
• Zwłóknienie wątroby – zastępowanie prawidłowej tkanki wątrobowej przez tkankę włóknistą¹⁷
• Cholestaza – zaburzenie przepływu żółci¹⁸
• Stłuszczenie wątroby – nadmierne gromadzenie się tłuszczu w komórkach wątroby¹⁹
• Zapalenie pęcherzyka żółciowego²⁰
• Kamica pęcherzyka żółciowego – tworzenie się kamieni w pęcherzyku żółciowym²¹

Warto zauważyć, że mogą również pojawić się zmiany w parametrach laboratoryjnych, w tym zwiększenie stężenia bilirubiny oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.²²

Zaburzenia układu oddechowego

Pacjenci otrzymujący preparaty z glicyną mogą doświadczyć różnych zaburzeń oddychania, takich jak:²³

• Zaburzenia oddychania – ogólne trudności z oddychaniem²⁴
• Duszność – subiektywne uczucie braku powietrza²⁵
• Hipoksja – niedotlenienie tkanek²⁶
• Świst krtaniowy – dźwięk o wysokiej częstotliwości podczas oddychania²⁷
• Uczucie zaciskania w gardle²⁸
• Hiperwentylacja – przyspieszony i pogłębiony oddech²⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Stosowanie preparatów zawierających glicynę może również powodować zaburzenia funkcji nerek, przede wszystkim:³⁰

• Azotemia – zwiększone stężenie związków azotowych (mocznika, kreatyniny) we krwi, co może świadczyć o upośledzeniu funkcji nerek³¹

Powikłania w miejscu podania

W miejscu infuzji preparatów z glicyną mogą pojawić się różne komplikacje:³²

• Zator w miejscu podania infuzji³³
• Zapalenie żyły w miejscu podania³⁴
• Ból w miejscu podania³⁵
• Rumień w miejscu podania – zaczerwienienie skóry³⁶
• Zwiększona ciepłota w miejscu podania³⁷
• Obrzęk w miejscu podania³⁸
• Stwardnienie w miejscu podania³⁹
• Zakrzepowe zapalenie żył – zapalenie żył z towarzyszącym tworzeniem się zakrzepów⁴⁰

Inne działania niepożądane

Dodatkowo, w trakcie podawania preparatów zawierających glicynę mogą wystąpić:⁴¹

• Zawroty głowy⁴²
• Ból głowy⁴³
• Nudności i wymioty⁴⁴
• Gorączka⁴⁵
• Dreszcze⁴⁶
• Złe samopoczucie⁴⁷

Powikłania specyficzne dla żywienia pozajelitowego

U pacjentów otrzymujących glicynę w ramach żywienia pozajelitowego mogą wystąpić również specyficzne powikłania związane z tą formą podaży składników odżywczych:⁴⁸

• Osad w naczyniach płucnych – mogący prowadzić do zatorowości płucnej i niewydolności oddechowej⁴⁹
• Zespół przeciążenia tłuszczami – charakteryzujący się hiperlipidemią, gorączką, stłuszczeniem wątroby, pogorszeniem czynności wątroby, niedokrwistością, leukopenią, małopłytkowością, zaburzeniami krzepliwości krwi oraz objawami ze strony układu nerwowego⁵⁰
• Zespół ponownego odżywienia – występujący u pacjentów ciężko niedożywionych, charakteryzujący się przesunięciem potasu, fosforu i magnezu do wnętrza komórek, niedoborem tiaminy i zatrzymaniem płynów⁵¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych związanych z zastosowaniem glicyny w preparatach do żywienia pozajelitowego jest trudna do określenia, ponieważ w większości przypadków jest ona nieznana lub nie może być precyzyjnie określona na podstawie dostępnych danych.⁵²

W przypadku niektórych działań niepożądanych, w szczególności tych związanych z ogólnymi reakcjami na żywienie pozajelitowe, można określić ich przybliżoną częstość występowania:<sup data-drug="Aminomix 1 Novum" data-section="Działania niepożądane" title="Często ≥ 1/100 do < 1/10, Niezbyt często ≥ 1/1000 do < 1/100, Rzadko ≥ 1/10000 do 53

Czynniki ryzyka i grupy szczególnego ryzyka

Niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na wystąpienie działań niepożądanych związanych z podawaniem preparatów zawierających glicynę:⁵⁴

• Pacjenci z niewydolnością wątroby – ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń wątrobowych i hiperamonemii⁵⁵
• Pacjenci z niewydolnością nerek – ze względu na ryzyko zatrzymania produktów przemiany azotowej⁵⁶
• Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów⁵⁷
• Pacjenci ciężko niedożywieni – zagrożeni zespołem ponownego odżywienia⁵⁸
• Dzieci i noworodki – szczególnie wrażliwe na zaburzenia metaboliczne⁵⁹
• Pacjenci z obniżoną odpornością – bardziej podatni na wystąpienie zakażeń związanych z żywieniem pozajelitowym⁶⁰

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych z podawaniem preparatów zawierających glicynę, należy podjąć odpowiednie działania:⁶¹

• Natychmiastowe przerwanie infuzji w przypadku wystąpienia objawów reakcji alergicznej lub anafilaktycznej⁶²
• Zmniejszenie dawki lub przerwanie infuzji w przypadku wystąpienia nudności, wymiotów lub utraty apetytu⁶³
• Zmiana miejsca podania w przypadku objawów podrażnienia ściany żyły, zapalenia żyły lub zakrzepowego zapalenia żyły⁶⁴
• Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, w tym stężenia triglicerydów, elektrolitów, enzymów wątrobowych i parametrów nerkowych⁶⁵
• Dokładna obserwacja pacjenta po ponownym rozpoczęciu infuzji, szczególnie na początku⁶⁶

W przypadku ciężkich reakcji, takich jak wstrząs anafilaktyczny, należy wdrożyć standardowe protokoły postępowania w stanach nagłych, obejmujące podanie adrenaliny, kortykosteroidów, płynów i zapewnienie drożności dróg oddechowych.⁶⁷

Wnioski i zalecenia dla praktyki klinicznej

Glicyna jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego może, mimo swojej endogennej natury, powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu – od łagodnych do zagrażających życiu. Kluczowe jest monitorowanie pacjentów otrzymujących preparaty zawierające glicynę, szczególnie w początkowym okresie infuzji, oraz wdrożenie odpowiednich działań w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.⁶⁸

Najważniejsze zalecenia dla lekarzy stosujących preparaty zawierające glicynę to:⁶⁹

• Dokładna ocena stanu pacjenta przed rozpoczęciem terapii, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wątroby i nerek
• Odpowiednie dawkowanie i kontrola szybkości infuzji
• Regularne monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych
• Szybka reakcja na wczesne objawy działań niepożądanych
• Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich organów, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych produktów

Należy pamiętać, że właściwe stosowanie preparatów zawierających glicynę, z zachowaniem zasad monitorowania i postępowania w przypadku działań niepożądanych, pozwala na bezpieczne prowadzenie żywienia pozajelitowego u większości pacjentów.<sup data-drug="Nutriflex Peri" data-section="Działania niepożądane" title="Podsumowanie profilu bezpieczeństwa Niepożądane działania wywołane przez składniki preparatu Nutriflex peri są rzadkie (≥1/10 000 do 70