Działania niepożądane
Fentermina

Działania niepożądane fenterminy – wprowadzenie

Fentermina jest substancją aktywną stosowaną w leczeniu otyłości, występującą w produkcie leczniczym Qsiva w połączeniu z topiramatem w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu. Profil bezpieczeństwa fenterminy został szczegółowo przebadany w ramach badań klinicznych obejmujących dużą populację pacjentów. Bazę danych stanowiły badania kliniczne z udziałem 3879 pacjentów (2318 leczonych produktem leczniczym, 1561 otrzymujących placebo) uczestniczących w programie badawczym przez okres 1 roku. Dodatkowo dostępne są dane z kohorty 2-letniej, obejmującej 675 osób, z których 448 było leczonych produktem Qsiva.¹

Najczęstsze działania niepożądane fenterminy

W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi podczas leczenia preparatem zawierającym fenterminę (Qsiva) były: suchość w jamie ustnej (15%), parestezje (15%) oraz zaparcia (10% pacjentów). Działania te występowały z częstością klasyfikowaną jako „bardzo często” (≥1/10 pacjentów).²

Klasyfikacja działań niepożądanych fenterminy

Działania niepożądane obserwowane podczas badań klinicznych z fenterminą zostały sklasyfikowane według częstości występowania w następujący sposób:<sup data-drug="Qsiva" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli wymieniono działania niepożądane obserwowane dla produktu leczniczego Qsiva podczas badań klinicznych i występujące częściej u pacjentów leczonych produktem leczniczym Qsiva niż u pacjentów otrzymujących placebo w badaniach klinicznych trwających 1 rok. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania działania niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającą się częstością zgłaszania. Pojęcia częstości występowania są określone w następujący sposób: Bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (1/10 000 do 3

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Częstość nieznana (działania zgłaszane podczas nadzoru po wprowadzeniu do obrotu)

<sup data-drug="Qsiva" data-section="Działania niepożądane" title="Pojęcia częstości występowania są określone w następujący sposób: Bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (1/10 000 do 4

Szczegółowa tabela działań niepożądanych fenterminy

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane fenterminy (w produkcie Qsiva) występujące z częstością większą niż w przypadku placebo w badaniach klinicznych, uporządkowane według klasyfikacji układów i narządów:

⁵

Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Parestezje

Parestezje to jedno z najczęściej obserwowanych działań niepożądanych podczas stosowania fenterminy. W badaniach klinicznych częstość występowania tego działania wykazała zależność od dawki preparatu:⁶

• Qsiva 3,75+23 mg: 3,3% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 11,8% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 17,3% pacjentów
• Placebo: 1,2% pacjentów

⁷

Parestezje objawiały się głównie jako mrowienie w dłoniach i stopach. Warto podkreślić, że nie zanotowano żadnego poważnego działania niepożądanego w postaci parestezji, a objawy miały łagodne nasilenie u większości pacjentów (80-86%). Objawy utrzymywały się zazwyczaj przez około 3 miesiące i ustępowały samoistnie u około 75-80% pacjentów podczas kontynuowania leczenia.⁸

Zaburzenia psychiczne

Podczas badań klinicznych zaobserwowano zależne od dawki zwiększone ryzyko zaburzeń psychicznych podczas terapii fenterminą. Częstość występowania tych działań niepożądanych wynosiła:⁹

• Qsiva 3,75+23 mg: 15,8% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 14,5% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 20,6% pacjentów
• Placebo: 10,3% pacjentów

¹⁰

Zaburzenia psychiczne obejmowały głównie zaburzenia snu, związane z depresją lub z lękiem. Większość (94%) działań niepożądanych miała nasilenie łagodne do umiarkowanego i nie zgłaszano poważnych zdarzeń. Epizody depresji odnotowano u:¹¹

• Qsiva 3,75+23 mg: 5,0% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 3,8% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 7,7% pacjentów
• Placebo: 3,4% pacjentów

¹²

Lęk i zdarzenia powiązane odnotowano u:¹³

• Qsiva 3,75+23 mg: 4,6% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 4,8% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 7,9% pacjentów
• Placebo: 2,6% pacjentów

¹⁴

W grupie otrzymującej produkt leczniczy Qsiva i grupie placebo zgłoszono po jednym przypadku myśli samobójczych o umiarkowanym nasileniu.¹⁵

Zaburzenia funkcji poznawczych

Częstość występowania zaburzeń funkcji poznawczych podczas leczenia fenterminą była zależna od dawki:¹⁶

• Qsiva 3,75+23 mg: 2,1% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 5,0% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 7,6% pacjentów
• Placebo: 1,5% pacjentów

¹⁷

Zaburzenia funkcji poznawczych obejmowały głównie zaburzenia uwagi i zaburzenia pamięci. Większość (97%) tych zdarzeń miała nasilenie łagodne do umiarkowanego, nie zgłaszano poważnych zdarzeń w tej kategorii.¹⁸

Zaburzenia serca

W badaniach klinicznych zdarzenia niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego obserwowano z następującą częstością:¹⁹

• Qsiva 3,75+23 mg: 1,7% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 3,8% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 3,5% pacjentów
• Placebo: 1,8% pacjentów

²⁰

Zdarzenia niepożądane ze strony serca były przeważnie związane z zaburzeniami rytmu serca, głównie kołatania, zwiększenie częstości akcji serca i tachykardia. Te zaburzenia rytmu wystąpiły u:²¹

• Qsiva 3,75+23 mg: 1,3% pacjentów
• Qsiva 7,5+46 mg: 4,2% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 4,7% pacjentów
• Placebo: 1,8% pacjentów

²²

Poważne zdarzenia zaburzeń rytmu serca zgłoszono dla 0,2% pacjentów leczonych produktem Qsiva w porównaniu z 0,3% w grupie placebo. Wszystkie działania niepożądane w tej kategorii miały nasilenie łagodne do umiarkowanego.²³

Zaburzenia funkcji nerek i zmiany stężenia kreatyniny

Stosowanie fenterminy może powodować zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy, co odzwierciedla obniżenie funkcji nerek (współczynnika przesączania kłębuszkowego, GFR). Wpływ produktu Qsiva 15+92 mg na GFR oceniano w 4-tygodniowym badaniu przeprowadzanym z udziałem zdrowych dorosłych z nadwagą i otyłością. Leczenie produktem Qsiva 15+92 mg wiązało się ze zmniejszeniem GFR mierzonego klirensem joheksolu (iGFR) o 14,9 ml/min/1,73 m² (-15,8%) w porównaniu z 1,08 ml/min/1,73 m² (1,2%) w grupie otrzymującej placebo na zakończenie leczenia.²⁴

Na zakończenie badania (4 tygodnie od przerwania leczenia) średnia zmiana iGFR od wartości początkowej wynosiła -3,8 ml/min/1,73 m² (-4,0%) dla produktu Qsiva w porównaniu z 2,34 ml/min/1,73 m² (2,6%) dla placebo.²⁵

W badaniach fazy III maksymalne zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy wynoszące około 15% zaobserwowano po okresie od 4 do 8 tygodni leczenia. Z czasem stężenie kreatyniny stopniowo zmniejszało się, ale pozostawało podwyższone w stosunku do wartości początkowych. W populacji badanej średnie szacowane GFR przy użyciu równania MDRD zostało zmniejszone po 4 tygodniach leczenia o podobny odsetek. Przeciętnie e-GFR następnie stopniowo zwiększało się, ale pozostawało poniżej wartości początkowych (-5,4 ml/min/1,73 m²).²⁶

W 1-rocznych badaniach z grupą kontrolną częstość występowania zwiększenia stężenia kreatyniny w surowicy o więcej niż lub równa 0,3 mg/dl w dowolnym momencie podczas leczenia wynosiła:²⁷

• Qsiva 7,5+46 mg: 7,2% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 8,4% pacjentów
• Placebo: 2,0% pacjentów

²⁸

Zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy wynoszące ≥50% powyżej wartości początkowej wystąpiło u:²⁹

• Qsiva 7,5+46 mg: 2,0% pacjentów
• Qsiva 15+92 mg: 2,8% pacjentów
• Placebo: 0,6% pacjentów

³⁰

Ze względu na wpływ fenterminy na funkcję nerek zaleca się pomiar stężenia kreatyniny w surowicy przed rozpoczęciem i w czasie leczenia tym lekiem. Wpływ długotrwałego leczenia na czynność nerek pozostaje nieznany.³¹

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³²

Dane kontaktowe:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

³³

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu posiadającemu pozwolenie na dopuszczenie do obrotu danego produktu leczniczego.³⁴