Właściwości farmakodynamiczne
Dydrogesteron

Właściwości farmakodynamiczne dydrogesteronu

Dydrogesteron to progestagen aktywny po podaniu doustnym, należący do grupy farmakoterapeutycznej: układ moczowo-płciowy i hormony płciowe, hormony płciowe i modulatory układu płciowego, progestageny, pochodne pregnadienu. Sklasyfikowany jest kodem ATC: G03DB01.¹

Mechanizm działania

Dydrogesteron powoduje przemianę wydzielniczą endometrium w macicy poddanej uprzednio działaniu estrogenu. Dzięki temu chroni przed zwiększanym przez estrogen ryzykiem rozrostu endometrium i/lub raka endometrium. Jest wskazany do stosowania we wszystkich przypadkach niedoboru endogennego progesteronu.² Substancja wykazuje działanie porównywalne z progesteronem podawanym parenteralnie.³

Profil farmakologiczny

Dydrogesteron cechuje się szczególnym profilem farmakologicznym, który odróżnia go od innych progestagenów. Nie wywiera działania estrogenowego, androgenowego, termogennego, anabolicznego ani kortykosteroidowego.⁴ Ta charakterystyka farmakologiczna ma duże znaczenie kliniczne, ponieważ wiele progestagenów syntetycznych wykazuje częściowe działanie androgenowe, które może prowadzić do niepożądanych efektów metabolicznych.

Działanie w terapii skojarzonej

W preparatach złożonych zawierających estrogen, dydrogesteron pełni kluczową rolę ochronną dla endometrium. Ponieważ estrogeny stymulują rozrost endometrium, niezrównoważona terapia samymi estrogenami prowadzi do zwiększenia ryzyka rozrostu i raka endometrium. Dodanie dydrogesteronu znacznie redukuje to ryzyko u kobiet z zachowaną macicą.^{5 6}

Efekty kliniczne dydrogesteronu

Profil krwawień

Profil krwawień podczas stosowania dydrogesteronu w terapii sekwencyjnej (Femoston) charakteryzuje się regularnymi krwawieniami z odstawienia u około 89% pacjentek, trwającymi średnio 5 dni. Krwawienia te rozpoczynają się zazwyczaj w 28. dniu cyklu. Przejściowe krwawienia i/lub plamienia występują u około 22% kobiet podczas pierwszych 3 miesięcy leczenia, zmniejszając się do 19% podczas 10-12 miesięcy terapii. Brak krwawienia lub plamienia (amenorrhea) obserwowano w 12% cykli w czasie pierwszego roku leczenia.⁷

W przypadku ciągłej terapii skojarzonej z estrogenem (Femoston conti), amenorrhea obserwowano u 88% kobiet podczas 10-12 miesiąca leczenia. Nieregularne krwawienia lub plamienia pojawiały się u 15% kobiet podczas pierwszych 3 miesięcy leczenia, zmniejszając się do 12% w okresie 10-12 miesięcy leczenia.⁸

Przy stosowaniu niskich dawek kombinacji dydrogesteronu z estradiolem (Femoston mini), w dwóch badaniach obserwowano amenorrhea u 91% i 88% pacjentek w 10-12 miesiącu leczenia. Nieregularne krwawienia i/lub plamienia wystąpiły odpowiednio u 10% i 21% kobiet w czasie pierwszych 3 miesięcy terapii, zmniejszając się do 9% i 12% w okresie 10-12 miesięcy leczenia.⁹

Łagodzenie objawów menopauzalnych

Dydrogesteron w kombinacji z estradiolem (produkty Femoston, Femoston conti i Femoston mini) wykazuje skuteczne łagodzenie objawów menopauzalnych już podczas pierwszych tygodni leczenia.^{10 11 12}

W badaniach nad Femoston mini wykazano, że redukcja umiarkowanych do ciężkich uderzeń gorąca była statystycznie istotna w porównaniu z placebo po 4 tygodniach stosowania. Liczba umiarkowanych do ciężkich uderzeń gorąca zmniejszała się nadal aż do końca okresu leczenia w 13 tygodniu.¹³

Wpływ na tkankę kostną

Dydrogesteron w kombinacji z estradiolem wykazuje pozytywny wpływ na gęstość mineralną kości (BMD). Jest to istotne w kontekście zapobiegania osteoporozie u kobiet po menopauzie. Estradiol zapobiega utracie masy kostnej po menopauzie lub usunięciu jajników, a dydrogesteron nie interferuje z tym korzystnym działaniem.^{14 15}

W badaniach klinicznych nad preparatem Femoston zaobserwowano, że po 2 latach stosowania wzrost BMD odcinka lędźwiowego kręgosłupa wyniósł 6,7% ± 3,9% (średnie ± SD). U 94,5% pacjentek leczonych tym produktem stwierdzono utrzymanie lub wzrost BMD w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.¹⁶

Produkt Femoston wpływał również korzystnie na BMD kości biodrowej. Po 2 latach leczenia wzrost BMD w obrębie szyjki kości udowej wyniósł 2,6% ± 5,0% (średnie ± SD), w obrębie krętarza kości udowej 4,6% ± 5,0% (średnie ± SD), a w obrębie trójkąta Warda 4,1% ± 7,4% (średnio ± SD). Odsetek kobiet, u których poziom BMD w trzech badanych lokalizacjach w obrębie kości stawu biodrowego po leczeniu produktem Femoston został utrzymany lub wzrósł, wynosił 71%-88%.¹⁷

W badaniach nad produktem Femoston conti, po roku leczenia stwierdzono wzrost BMD odcinka lędźwiowego kręgosłupa o 4,0% ± 3,4% (średnio ± SD). U 90% leczonych stwierdzono utrzymanie lub wzrost BMD w tym obszarze. Zaobserwowano również wzrost BMD w obszarze kości biodrowej: w obrębie szyjki kości udowej o 1,5% ± 4,5% (średnie ± SD), w obrębie krętarza kości udowej o 3,7% ± 6,0% (średnie ± SD), a w obrębie trójkąta Warda o 2,1% ± 7,2% (średnio ± SD). Odsetek kobiet, u których poziom BMD w trzech badanych lokalizacjach w obrębie kości stawu biodrowego po leczeniu produktem Femoston conti został utrzymany lub wzrósł, wynosił odpowiednio 71%, 66% i 81%.¹⁸

Wyniki badań klinicznych dotyczących złamań

Wyniki badania WHI (Women’s Health Initiative) i meta-analiza innych badań klinicznych wskazują, że hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z wykorzystaniem samych estrogenów lub w skojarzeniu z progestagenem (takim jak dydrogesteron) – prowadzona głównie u zdrowych kobiet – zmniejsza ryzyko złamania szyjki kości udowej, trzonów kręgów i innych złamań osteoporotycznych.^{19 20}

HTZ może również zapobiegać złamaniom u kobiet z małą gęstością mineralną kości i/lub z utrwaloną osteoporozą, choć działanie takie jest znacznie słabiej udokumentowane.^{21 22}

Skuteczność w populacji młodzieży

Ograniczone dane z badań klinicznych wskazują, że w populacji pacjentek w wieku poniżej 18 lat dydrogesteron jest równie skuteczny jak u dorosłych w łagodzeniu objawów bolesnego miesiączkowania, zespołu napięcia przedmiesiączkowego, nieprawidłowych krwawień z macicy i nieregularnych cykli miesiączkowych.²³

Porównanie skuteczności różnych preparatów zawierających dydrogesteron

^{24
25
26
27
28}