Działania niepożądane
Cefaklor

Działania niepożądane cefakloru

Cefaklor, antybiotyk β-laktamowy z grupy cefalosporyn II generacji, pomimo wysokiego profilu bezpieczeństwa może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstotliwości występowania. Podczas stosowania leków zawierających cefaklor (Ceclor, Ceclor MR) obserwowano różnorodne działania niepożądane, które zazwyczaj miały charakter przemijający i łagodny przebieg.¹

W badaniach klinicznych z zastosowaniem produktu Ceclor MR zaobserwowano, że u 1,7% pacjentów wystąpiły związane ze stosowaniem leku działania niepożądane, powodujące konieczność przerwania terapii. Większość działań niepożądanych występowała z częstotliwością mniejszą niż 1% (mniej niż u 1 na 100 pacjentów), z wyjątkiem niektórych zaburzeń żołądkowo-jelitowych oraz zaburzeń układu rozrodczego.²

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Najczęstszym działaniem niepożądanym po zastosowaniu cefakloru jest biegunka, która występuje u około 3,4% pacjentów przyjmujących Ceclor MR. Zazwyczaj ma ona łagodny przebieg, jednak rzadko może być na tyle poważna, że wymaga przerwania stosowania leku.^{3 4}

Innymi częstymi objawami ze strony przewodu pokarmowego są nudności (2,5% przypadków), wymioty oraz niestrawność.^{5 6}

Podczas leczenia cefaklorem zgłaszano przypadki zapalenia jelita grubego, w tym sporadycznie rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego. Objawy rzekomobłoniastego zapalenia jelit mogą wystąpić zarówno podczas stosowania antybiotyku, jak i po zakończeniu terapii.^{7 8}

Zaburzenia układu immunologicznego

Cefaklor może wywoływać różnorodne reakcje nadwrażliwości, od łagodnych objawów skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne. U około 1,7% pacjentów stosujących Ceclor MR występuje wysypka, pokrzywka lub świąd.⁹

Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje podobne do choroby posurowiczej, które cechują się wystąpieniem rumienia wielopostaciowego, wysypki i innych objawów skórnych z jednoczesnym zapaleniem lub bólem stawów, z gorączką lub bez. Reakcje te są spowodowane nadwrażliwością i występują zazwyczaj podczas leczenia cefaklorem lub po powtórnym jego zastosowaniu. Co istotne, reakcje podobne do choroby posurowiczej są obserwowane częściej u dzieci niż u dorosłych.^{10 11}

Objawy przedmiotowe i podmiotowe reakcji podobnych do choroby posurowiczej zwykle ujawniają się w kilka dni po rozpoczęciu leczenia i ustępują w kilka dni po jego zakończeniu. Objawy te można łagodzić podając leki przeciwhistaminowe i kortykosteroidy.^{12 13}

Rzadko obserwowano powiększenie węzłów chłonnych i białkomocz, nie stwierdzano natomiast krążących kompleksów immunologicznych oraz typowych następstw choroby. Sporadycznie mogą wystąpić pojedyncze objawy, jednak nie są one wynikiem reakcji przypominających chorobę posurowiczą.^{14 15}

Do ciężkich, rzadko występujących reakcji nadwrażliwości należą: zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka (toksyczna nekroliza naskórkowa) oraz reakcje anafilaktyczne. Anafilaksja może występować częściej u pacjentów uczulonych na penicylinę.^{16 17}

Reakcje anafilaktoidalne mogą objawiać się jako pojedyncze objawy, np. obrzęk naczynioruchowy, osłabienie, obrzęk (w tym obrzęk twarzy i kończyn), duszność, parestezje, omdlenie lub rozszerzenie naczyń krwionośnych. W rzadkich przypadkach objawy nadwrażliwości mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy.^{18 19}

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Podczas stosowania cefakloru mogą wystąpić różne zaburzenia hematologiczne, takie jak:^{20 21}

• Eozynofilia
• Trombocytopenia (rzadko)
• Przemijająca limfocytoza
• Leukopenia
• Niedokrwistość hemolityczna (rzadko)
• Niedokrwistość aplastyczna (rzadko)
• Agranulocytoza (rzadko)
• Przemijająca neutropenia (przypuszczalnie mająca znaczenie kliniczne)

^{22 23}

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W trakcie leczenia cefaklorem rzadko zgłaszano przemijające zapalenie wątroby i żółtaczkę cholestatyczną, a także niewielkie zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych: aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), aminotransferazy alaninowej (AlAT) oraz fosfatazy zasadowej.^{24 25}

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Rzadko u pacjentów stosujących cefaklor opisywano przemijające śródmiąższowe zapalenie nerek, niewielkie zwiększenie stężenia mocznika we krwi i kreatyniny w osoczu oraz nieprawidłowe wyniki badania moczu.^{26 27}

Wśród działań niepożądanych zgłaszanych przy stosowaniu innych antybiotyków β-laktamowych znajdują się również zaburzenia czynności nerek i nefropatia toksyczna.²⁸

Zaburzenia układu nerwowego

W trakcie leczenia cefaklorem rzadko zgłaszano następujące działania niepożądane ze strony układu nerwowego:^{29 30}

• Przemijająca nadpobudliwość
• Pobudzenie
• Nerwowość
• Bezsenność
• Stan splątania
• Wzmożone napięcie
• Zawroty głowy
• Bóle głowy
• Omamy
• Senność

^{31 32}

Niektórym antybiotykom β-laktamowym przypisuje się zdolność wywoływania drgawek, zwłaszcza u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek przyjmujących standardowe dawki cefakloru. Jeśli podczas leczenia cefaklorem wystąpią drgawki, należy przerwać stosowanie produktu leczniczego i w razie wskazań klinicznych podać leki przeciwdrgawkowe.³³

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Stosowanie cefakloru może skutkować kandydozą (drożdżycą) występującą u 2,5% pacjentów oraz zapaleniem pochwy (1,7% przypadków). Ponadto obserwowano świąd w okolicy narządów płciowych.^{34 35}

Inne działania niepożądane

Podczas stosowania cefakloru obserwowano dodatkowo:^{36 37}

• Dodatni wynik testu Coombsa
• Gorączkę
• Zwiększenie czasu protrombinowego u pacjentów stosujących jednocześnie cefaklor i warfarynę

^{38 39}

Częstość występowania działań niepożądanych cefakloru

Na podstawie danych z badań klinicznych oraz doświadczeń po wprowadzeniu produktów zawierających cefaklor do obrotu, można przedstawić częstość występowania poszczególnych działań niepożądanych w formie tabeli:

Postępowanie przy występowaniu działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu cefakloru, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie:^{40 41}

Łagodzenie objawów nadwrażliwości

Objawy reakcji nadwrażliwości, w tym reakcji podobnych do choroby posurowiczej, można łagodzić przez podawanie:^{42 43}

• Preparatów antyhistaminowych
• Kortykosteroidów

⁴⁴

Przerwanie leczenia

Przerwanie stosowania cefakloru jest konieczne w przypadku:^{45 46}

• Ciężkiej biegunki
• Ciężkich reakcji nadwrażliwości (anafilaksja, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka)
• Wystąpienia drgawek

^{47 48}

Leczenie drgawek

W przypadku wystąpienia drgawek podczas leczenia cefaklorem:⁴⁹

• Należy natychmiast przerwać stosowanie produktu leczniczego
• Jeśli istnieją wskazania kliniczne, należy podać leki przeciwdrgawkowe

⁵⁰

Monitorowanie niepożądanych działań leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{51 52}

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za lek.^{53 54}