Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bacytracyna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania bacytracyny

Bacytracyna, jako substancja czynna wchodząca w skład wielu preparatów leczniczych, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas jej stosowania. Występuje ona w lekach takich jak Altabactin, Multibiotic, Scaldex, Tribiotic oraz jako składnik preparatu diagnostycznego TRUE Test 36. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji.^{1 2}

Ryzyko działania nefrotoksycznego i ototoksycznego

Stosowanie preparatów zawierających bacytracynę wiąże się z potencjalnym ryzykiem działania nefrotoksycznego i ototoksycznego, szczególnie w przypadku przenikania substancji czynnych do krwi. Należy unikać stosowania produktów z bacytracyną w dużych dawkach lub na rozległe powierzchnie skóry.^{3 4}

Szczególnie przeciwwskazane jest stosowanie preparatów z bacytracyną na rany oparzeniowe o powierzchni przekraczającej 20% całkowitej powierzchni ciała, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ze względu na zwiększone ryzyko wchłonięcia substancji czynnych do krążenia ogólnoustrojowego.⁵

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Preparaty zawierające bacytracynę, takie jak Altabactin czy Scaldex, nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 roku życia. Jest to spowodowane zwiększonym ryzykiem wchłaniania substancji czynnych do krwi i związanym z tym działaniem nefrotoksycznym i/lub ototoksycznym. W przypadku preparatu Scaldex dopuszcza się stosowanie u dzieci poniżej 12 lat wyłącznie pod nadzorem lekarza.^{6 7}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby

Ryzyko działań niepożądanych, w szczególności działania oto- i nefrotoksycznego, jest wyraźnie zwiększone u pacjentów z uprzednio istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. W przypadku tych pacjentów przed i podczas intensywnego leczenia preparatami zawierającymi bacytracynę zaleca się:^{8 9 10}

• wykonywanie badania ogólnego moczu
• kontrolowanie obrazu krwi obwodowej
• przeprowadzanie badań audiometrycznych

¹¹

Reakcje nadwrażliwości i alergie

Preparaty zawierające bacytracynę mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym ciężkie reakcje alergiczne. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu.^{12 13}

Pacjenci uczuleni na inne antybiotyki aminoglikozydowe mogą wykazywać reakcje krzyżowe z bacytracyną. Osoby z nadwrażliwością na neomycynę mogą również wykazywać nadwrażliwość na bacytracynę, co jest istotne w przypadku preparatów łączących obie te substancje (np. Altabactin, Multibiotic, Tribiotic).^{14 15}

W przypadku preparatu Scaldex, który oprócz bacytracyny zawiera propolis, należy zachować szczególną ostrożność u osób uczulonych na produkty pochodzenia pszczelego (miód, pyłek kwiatowy, mleczko pszczele), gdyż może u nich wystąpić nadwrażliwość również na ten składnik.¹⁶

Bacytracyna, jako składnik preparatu diagnostycznego TRUE Test 36, może w rzadkich przypadkach wywołać uczulenie. Wystąpienie reakcji po 10 dniach lub później może świadczyć o nabyciu nadwrażliwości kontaktowej.¹⁷

Objawy reakcji alergicznych i anafilaksji

Reakcje nadwrażliwości na bacytracynę mogą przyjmować różne postaci, a w przypadku produktu Scaldex są one szczegółowo scharakteryzowane:

• wysypka wokół rany
• obrzęk rany i jej okolic
• ostre kontaktowe zapalenie skóry
• pokrzywka kontaktowa
• rumień

¹⁸

W najcięższych przypadkach może dojść do reakcji anafilaktycznej, która może przyjmować formę:

• uogólnionego świądu
• obrzęku ust i twarzy
• nadmiernej potliwości
• ucisku w klatce piersiowej
• niedociśnienia
• utraty przytomności
• bezdechu
• zatrzymania krążenia

¹⁹

Ryzyko blokady nerwowo-mięśniowej

Nie należy stosować preparatów z bacytracyną, jeśli istnieje ryzyko niekontrolowanego wchłaniania do krwi (np. podczas stosowania na duże powierzchnie skóry lub rany), gdyż istnieje ryzyko wywołania blokady nerwowo-mięśniowej. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z kwasicą, miastenią lub innymi zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi.^{20 21}

W przypadku wystąpienia objawów blokady nerwowo-mięśniowej można rozważyć podanie wapnia lub neostygminy jako środków przeciwdziałających.²²

Ryzyko nadkażeń

Podczas długotrwałego stosowania preparatów zawierających bacytracynę może wystąpić nadkażenie opornymi drobnoustrojami, zwłaszcza grzybami. W takim przypadku należy zastosować odpowiednie leczenie przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze. Istotne jest nieprzekraczanie zaleconego czasu stosowania preparatów.^{23 24}

Interakcje z innymi lekami

Nie należy stosować jednocześnie antybiotyków aminoglikozydowych o działaniu ogólnoustrojowym z preparatami zawierającymi bacytracynę, ze względu na ryzyko skumulowanego działania toksycznego.²⁵

Preparaty zawierające bacytracynę mogą nasilać działanie jednocześnie stosowanych leków o właściwościach nefro- lub ototoksycznych, co ma szczególne znaczenie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.^{26 27}

Inne środki ostrożności

Zachowanie szczególnej ostrożności zaleca się podczas stosowania preparatów z bacytracyną w przypadku przewlekłego zapalenia ucha środkowego o długotrwałym przebiegu, ze względu na ryzyko działania ototoksycznego.²⁸

Przy stosowaniu preparatów na skórę twarzy należy chronić oczy przed kontaktem z lekiem, gdyż może to spowodować podrażnienie spojówek objawiające się pieczeniem. W przypadku dostania się preparatu do oka należy je przemyć czystą, najlepiej przegotowaną i ostudzoną wodą.²⁹

Należy unikać stosowania preparatów zawierających bacytracynę u osób z atopowym zapaleniem skóry, ze względu na zwiększone ryzyko reakcji alergicznych.³⁰

Wiele preparatów zawierających bacytracynę zawiera w swoim składzie lanolinę, która może powodować miejscowe reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry.^{31 32}

W przypadku preparatów Multibiotic i Tribiotic, które oprócz bacytracyny zawierają również neomycynę i polimyksynę B, stosowanie ich na duże powierzchnie uszkodzonej skóry może prowadzić do utraty słuchu, uszkodzenia nerek i wystąpienia objawów neurotoksycznych.^{33 34}