Działania niepożądane
Bacytracyna

Działania niepożądane bacytracyny

Bacytracyna stosowana jest w lecznictwie jako składnik preparatów złożonych, głównie w leczeniu miejscowym ran, oparzeń i zakażeń skóry. Chociaż bacytracyna stosowana zewnętrznie na skórę i błony śluzowe jest zazwyczaj dobrze tolerowana, jej stosowanie może wiązać się z szeregiem działań niepożądanych, które personel medyczny powinien uwzględnić w procesie terapeutycznym.¹

Reakcje alergiczne i skórne

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi bacytracyny są miejscowe reakcje nadwrażliwości. Do objawów tych należą: świąd, wysypka, zaczerwienienie (rumień), opuchlizna, a także wysuszenie i łuszczenie się skóry. W przypadku wystąpienia takich objawów należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.^{2 3}

Podczas długotrwałego leczenia mogą wystąpić reakcje alergiczne w postaci kontaktowego zapalenia skóry, które mogą prowadzić do rozszerzania się zmian chorobowych lub braku odpowiedzi na leczenie.⁴

W przypadku jednoczesnej ekspozycji na światło słoneczne lub promieniowanie UV nie można wykluczyć ryzyka wystąpienia uczulenia na światło lub reakcji fototoksycznych.⁵

W badaniach klinicznych z plastrami do testów prowokacyjnych TRUE Test, które zawierają bacytracynę (600 mikrogramów/płatek), zaobserwowano następujące skórne reakcje niepożądane: przewlekłe reakcje alergiczne, pieczenie (bardzo często), przejściowe odbarwienia/przebarwienia skóry, rumień (często), zaostrzenie zmian zapalnych (niezbyt często) oraz uczulenie (rzadko).<sup data-drug="TRUE Test 36" data-section="Działania niepożądane" title="Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Bardzo często (≥1/10) Przewlekła reakcja, pieczenie Często (≥1/100 do <1/10) Przejściowe odbarwienia/przebarwienia, rumień Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Zaostrzenie zmian zapalnych Rzadko (≥1/10 000 do 6

Nadkażenia i zaburzenia mikrobiologiczne

Stosowanie bacytracyny, szczególnie długotrwałe, może prowadzić do nadkażeń opornymi szczepami bakterii lub grzybami, w tym drożdżakami z rodzaju Candida. Zjawisko to obserwowano w przypadku preparatów zawierających bacytracynę, takich jak Multibiotic czy Tribiotic.^{7 8 9}

Działania ototoksyczne

Bacytracyna, zwłaszcza w połączeniu z innymi antybiotykami aminoglikozydowymi (np. neomycyną), może wykazywać działanie ototoksyczne. W charakterystykach produktów leczniczych zawierających bacytracynę odnotowano przypadki upośledzenia słuchu oraz uszkodzenia nerwu przedsionkowego.^{10 11}

Neurotoksyczność

W przypadku preparatów zawierających bacytracynę opisano także neurotoksyczne działania niepożądane, takie jak blokada nerwowo-mięśniowa. Działanie to obserwowano z nieznaną częstością w przypadku maści Altabactin i Scaldex.^{12 13}

Działania nefrotoksyczne

Bacytracyna może wykazywać toksyczne działanie na nerki. Działanie to zostało opisane w charakterystyce produktu leczniczego Altabactin i Scaldex z nieznaną częstością występowania.^{14 15}

Reakcje anafilaktyczne

W bardzo rzadkich przypadkach po ekspozycji na bacytracynę może dojść do systemowych reakcji anafilaktycznych. Są to potencjalnie zagrażające życiu stany, które mogą objawiać się niedociśnieniem tętniczym, obrzękiem twarzy i ust, uczuciem ucisku w klatce piersiowej, a nawet zatrzymaniem krążenia i bezdechem.^{16 17}

Alergia krzyżowa

Należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia alergii krzyżowej, szczególnie w przypadku pacjentów uczulonych na inne antybiotyki aminoglikozydowe. W przypadku maści Altabactin, która zawiera bacytracynę i neomycynę, zaobserwowano, że u około 50% pacjentów uczulonych na neomycynę występuje alergia krzyżowa na inne antybiotyki aminoglikozydowe.¹⁸

Czynniki ryzyka i okoliczności predysponujące

Istnieją czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia działań niepożądanych podczas stosowania bacytracyny:

• Przewlekłe dermatozy, takie jak owrzodzenia podudzi
• Przewlekłe zapalenie ucha środkowego
• Stosowanie na uszkodzoną skórę
• Długotrwałe leczenie
• Ekspozycja na światło słoneczne lub promieniowanie UV podczas terapii

¹⁹

Tabela działań niepożądanych bacytracyny

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, stosowanie bacytracyny wymaga odpowiedniego monitorowania i postępowania:

• W przypadku wystąpienia objawów miejscowej reakcji nadwrażliwości (świąd, wysypka, zaczerwienienie, obrzęk) należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.
• Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu preparatów zawierających bacytracynę w przewlekłych dermatozach, owrzodzeniach podudzi lub przewlekłym zapaleniu ucha środkowego, gdzie ryzyko uczulenia jest zwiększone.
• Podczas długotrwałego leczenia należy monitorować pacjenta pod kątem możliwych nadkażeń opornymi szczepami bakterii lub grzybami.
• W przypadku stosowania bacytracyny razem z innymi antybiotykami aminoglikozydowymi, należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia ototoksyczności i nefrotoksyczności.
• Przy wystąpieniu objawów systemowej reakcji alergicznej (obrzęk twarzy, ucisk w klatce piersiowej, niedociśnienie) należy natychmiast przerwać terapię i wdrożyć odpowiednie postępowanie przeciwwstrząsowe.

²⁰

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²¹