Przeciwwskazania stosowania
Atazanawir

Przeciwwskazania stosowania atazanawiru

Atazanawir, jako inhibitor proteazy HIV stosowany w terapii antyretrowirusowej, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które należy bezwzględnie uwzględnić przed włączeniem leczenia. Znajomość tych przeciwwskazań ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta oraz skuteczności terapii przeciwwirusowej. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie wszystkich stanów i sytuacji klinicznych, w których stosowanie atazanawiru jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość i nietolerancja

Stosowanie atazanawiru jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (atazanawir) lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparatach. Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość laktozy w preparatach Atazanavir Accord (81,45 mg w kapsułce 150 mg; 109 mg w kapsułce 200 mg; 163 mg w kapsułce 300 mg) oraz Atazanavir Zentiva (74,94 mg w kapsułce 150 mg; 99,91 mg w kapsułce 200 mg; 149,87 mg w kapsułce 300 mg), a także na obecność żółcieni pomarańczowej (E110) w niektórych dawkach Atazanavir Accord.^{2 3}

Niewydolność wątroby

Ze względu na metabolizm wątrobowy atazanawiru, istnieją ścisłe przeciwwskazania związane z funkcją wątroby:

• Ciężka niewydolność wątroby – stosowanie atazanawiru jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, niezależnie od tego czy lek jest stosowany w monoterapii czy w skojarzeniu z rytonawirem
• Umiarkowana niewydolność wątroby – atazanawir z rytonawirem jest przeciwwskazany u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością wątroby

^{4 5}

Interakcje z innymi lekami

Atazanawir, jako silny inhibitor izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami. Poniżej przedstawiono przeciwwskazania wynikające z tych interakcji:

Statyny

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie atazanawiru z następującymi lekami hipolipemizującymi:

• Symwastatyna – ryzyko poważnych działań niepożądanych związanych ze zwiększonym stężeniem leku
• Lowastatyna – ryzyko miopatii i rabdomiolizy

^{6 7}

Leki przeciwbakteryjne

Przeciwwskazane jest stosowanie atazanawiru jednocześnie z ryfampicyną. Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, co prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia atazanawiru w osoczu i może skutkować utratą efektu terapeutycznego oraz potencjalnym rozwojem oporności.^{8 9}

Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu WZW

Atazanawir nie powinien być stosowany jednocześnie z:

• Produktami zawierającymi grazoprewir, w tym z produktami złożonymi zawierającymi elbaswir i grazoprewir w ustalonej dawce
• Produktami zawierającymi glekaprewir i pibrentaswir w ustalonej dawce

^{10 11}

Inhibitory PDE5

W kontekście stosowania inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE5) z atazanawirem, istnieją następujące przeciwwskazania:

• Syldenafil – bezwzględnie przeciwwskazany, gdy jest stosowany w leczeniu płucnego nadciśnienia tętniczego
• Jednoczesne stosowanie syldenafilu w leczeniu zaburzeń erekcji wymaga zachowania szczególnej ostrożności i dostosowania dawki, a w niektórych przypadkach może być przeciwwskazane

^{12 13}

Substraty CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym

Atazanawir jest przeciwwskazany w skojarzeniu z lekami, które są substratami izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450 i charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym. W tej grupie znajdują się:

• Neuroleptyki: kwetiapina, lurazydon, pimozyd
• Leki przeciwhistaminowe: astemizol, terfenadyna
• Leki prokinetyczne: cyzapryd
• Leki przeciwarytmiczne: chinidyna, beprydyl
• Antagoniści receptorów alfa-adrenergicznych: alfuzosyna
• Pochodne benzodiazepiny: triazolam, midazolam podawany doustnie (należy zachować środki ostrożności w przypadku pozajelitowego podania midazolamu)
• Alkaloidy sporyszu: ergotamina, dihydroergotamina, ergonowina, metyloergonowina
• Inne: lomitapid

^{14 15}

Preparaty ziołowe

Stosowanie atazanawiru jest przeciwwskazane w skojarzeniu z preparatami zawierającymi ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). Dziurawiec jest silnym induktorem CYP3A4, co może prowadzić do obniżenia stężenia atazanawiru w osoczu, utraty skuteczności przeciwwirusowej i rozwoju oporności na lek.^{16 17}

Szczegółowe wskazania do odradzenia terapii atazanawirem

Poza formalnymi przeciwwskazaniami, istnieją również sytuacje kliniczne, w których stosowanie atazanawiru powinno być odradzane przez lekarza ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych lub nieskuteczność terapii.

Pacjenci z chorobą wątroby

Atazanawir jest metabolizowany głównie w wątrobie, dlatego należy odradzać jego stosowanie u pacjentów z:

• Aktywnym wirusowym zapaleniem wątroby
• Upośledzoną funkcją wątroby nawet w stopniu lekkim, jeśli istnieją alternatywne opcje terapeutyczne
• Chorobami wątroby powodującymi wzrost stężenia bilirubiny

^{18 19}

Pacjenci przyjmujący wielokierunkową farmakoterapię

Atazanawir należy odradzać pacjentom, którzy przyjmują jednocześnie liczne leki z różnych grup terapeutycznych, szczególnie gdy są to:

• Leki o potencjale indukującym enzymy wątrobowe
• Leki, których metabolizm zależy w znacznym stopniu od CYP3A4
• Leki wpływające na wydłużenie odstępu QT

²⁰

Pacjenci wymagający leczenia przeciwwirusowego WZW

Należy odradzać stosowanie atazanawiru pacjentom, którzy wymagają jednoczesnego leczenia przeciwwirusowego w kierunku WZW C z zastosowaniem:

• Schematów zawierających grazoprewir i elbaswir
• Terapii skojarzonej glekaprewirem i pibrentaswirem

^{21 22}

Pacjenci z nietolerancją laktozy

Preparaty Atazanavir Accord oraz Atazanavir Zentiva zawierają znaczne ilości laktozy w każdej kapsułce:

U pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy należy odradzać stosowanie tych preparatów i rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne.^{23 24}

Pacjenci z nadwrażliwością na barwniki

Należy odradzać stosowanie Atazanavir Accord w dawkach 200 mg oraz 300 mg pacjentom z nadwrażliwością na żółcień pomarańczową (E110), gdyż te preparaty zawierają odpowiednio 0,0007 mg oraz 0,41 mg tego barwnika.²⁵

Stosowanie u pacjentów z płucnym nadciśnieniem tętniczym

U pacjentów z płucnym nadciśnieniem tętniczym wymagających terapii syldenafilem należy bezwzględnie odradzić stosowanie atazanawiru, gdyż jednoczesne zastosowanie tych leków jest przeciwwskazane i może prowadzić do niebezpiecznych interakcji oraz nasilenia działań niepożądanych syldenafilu.^{26 27}

Pacjenci stosujący alternatywne metody leczenia

Należy stanowczo odradzać stosowanie atazanawiru pacjentom, którzy jednocześnie przyjmują preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), gdyż może to prowadzić do znaczącego obniżenia skuteczności leku przeciwwirusowego i rozwoju oporności na atazanawir.^{28 29}