Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Apomorfina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania apomorfiny

Apomorfina (chlorowodorek półwodny) jest substancją stosowaną w leczeniu choroby Parkinsona. Ze względu na swój profil farmakologiczny wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat niebezpieczeństw oraz środków ostrożności, jakie należy podjąć podczas leczenia pacjentów tą substancją.¹

Grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Apomorfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami nerek, płuc lub układu krążenia. Podobnie zwiększoną czujność należy zachować u osób ze skłonnością do nudności i wymiotów. Dodatkowa ostrożność jest zalecana podczas rozpoczynania leczenia u pacjentów w podeszłym wieku i/lub osób osłabionych, ze względu na potencjalne ryzyko nasilenia działań niepożądanych.²

Wpływ na układ krążenia

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów ze współistniejącymi chorobami serca lub przyjmujących produkty lecznicze wazoaktywne, takie jak leki przeciwnadciśnieniowe. Jest to spowodowane faktem, że apomorfina może powodować niedociśnienie, nawet w przypadku wcześniejszego podawania domperydonu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z współistniejącą hipotonią ortostatyczną.³

Wpływ na odstęp QT

Apomorfina, zwłaszcza w dużych dawkach, może powodować wydłużenie odstępu QT, co zwiększa ryzyko wystąpienia niemiarowości typu torsade de pointes. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem tego typu zaburzeń rytmu.⁴

Jednoczesne stosowanie z domperydonem

Podczas jednoczesnego stosowania apomorfiny z domperydonem, który często jest zalecany w celu przeciwdziałania nudnościom i wymiotom, należy uważnie ocenić czynniki ryzyka u indywidualnego pacjenta. Ocenę tę należy przeprowadzić zarówno przed rozpoczęciem, jak i w trakcie leczenia.⁵

Do ważnych czynników ryzyka należą:

• Istniejące ciężkie choroby serca, w tym zastoinowa niewydolność krążenia
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
• Istotne zaburzenia elektrolitowe

⁶

Należy również ocenić aktualnie stosowane leczenie pod kątem wpływu na równowagę elektrolitową, metabolizm cytochromu CYP3A4 lub wydłużenie odcinka QT.⁷

Monitorowanie EKG

Podczas leczenia apomorfiną w połączeniu z domperydonem zaleca się monitorowanie wpływu terapii na długość odcinka QT. Badanie EKG należy wykonać:⁸

• Przed rozpoczęciem leczenia domperydonem
• Podczas fazy rozpoczynania leczenia
• Następnie w zależności od wskazań klinicznych

⁹

Należy poinstruować pacjenta o konieczności zgłaszania jakichkolwiek objawów ze strony serca, takich jak kołatanie serca, omdlenie lub stany przypominające zasłabnięcie. Pacjenci powinni również zgłaszać wszelkie zmiany kliniczne, które mogą prowadzić do hipokaliemii, np. nieżyt żołądka i jelit lub rozpoczęcie leczenia lekami moczopędnymi.¹⁰

Czynniki ryzyka powinny być oceniane podczas każdej wizyty pacjenta.¹¹

Miejscowe działania podskórne

Stosowanie apomorfiny wiąże się z miejscowymi działaniami podskórnymi, które mogą być uciążliwe dla pacjentów. Aby zmniejszyć te objawy, zaleca się regularne zmienianie miejsc wstrzyknięcia lub ewentualnie stosowanie ultrasonoterapii w miejscach występowania zmian (jeśli jest to możliwe), co pozwala uniknąć tworzenia się guzków i stwardnień.¹²

Zaburzenia hematologiczne

U pacjentów leczonych apomorfiną zgłaszano przypadki niedokrwistości hemolitycznej i trombocytopenii. W przypadku jednoczesnego stosowania apomorfiny z lewodopą, zaleca się regularne wykonywanie badań hematologicznych, aby wcześnie wykryć potencjalne zaburzenia morfologii krwi.¹³

Interakcje lekowe

Zaleca się ostrożność przy podawaniu apomorfiny w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi, szczególnie tymi o wąskim zakresie terapeutycznym, ze względu na potencjalne interakcje.¹⁴

Zaburzenia neuropsychiczne

U wielu pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona występują dolegliwości neuropsychiczne. Istnieją dowody na to, że apomorfina może u niektórych pacjentów zaostrzać zaburzenia neuropsychiczne. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność, jeśli apomorfinę podaje się pacjentom z takimi dolegliwościami.¹⁵

Senność i nagłe zasypianie

Stosowanie apomorfiny wiąże się z występowaniem senności. Podobnie jak inne agoniści receptorów dopaminowych, apomorfina może powodować epizody nagłego zaśnięcia, szczególnie u pacjentów z chorobą Parkinsona. Pacjenci muszą być o tym poinformowani i należy zalecić im ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn. Pacjentom, u których występuje senność, należy zabronić prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. W takich przypadkach można rozważyć zmniejszenie dawkowania lub zakończenie leczenia.¹⁶

Zaburzenia kontroli impulsów

Pacjentów leczonych apomorfiną należy regularnie monitorować pod kątem występowania zaburzeń kontroli impulsów. Zarówno pacjentów, jak i ich opiekunów należy poinformować, że u osób leczonych agonistami dopaminy, w tym apomorfiną, mogą wystąpić objawy behawioralne zaburzeń kontroli impulsów, takie jak:¹⁷

• Patologiczny hazard
• Niepohamowane i kompulsywne objadanie się
• Inne zachowania kompulsywne

¹⁸

W przypadku wystąpienia powyższych objawów zaleca się zmniejszenie dawki lub stopniowe odstawienie produktu.¹⁹

Zespół dysregulacji dopaminowej

Zespół dysregulacji dopaminowej (DDS) jest rodzajem uzależnienia powodującym nadużywanie produktu, obserwowanym u niektórych pacjentów leczonych apomorfiną. Pacjentów i ich opiekunów należy ostrzec o możliwym ryzyku wystąpienia tego zespołu przed wdrożeniem leczenia.²⁰

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych w preparatach z apomorfiną

Produkt Dacepton

Preparat Dacepton zawiera pirosiarczyn sodu w ilości 1 mg/ml, który może rzadko powodować ciężkie reakcje alergiczne i skurcz oskrzeli.²¹

Dodatkowo produkt Dacepton zawiera 3,4 mg sodu w 1 ml roztworu, co należy wziąć pod uwagę u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.²²

Produkt Vomitusheel

Preparat Vomitusheel zawierający apomorfinę jako jedną z substancji czynnych zawiera 35% (v/v) etanolu, co stanowi 150 mg/dawkę (10 kropli). Jest to równoważne 3 ml piwa lub 1,3 ml wina. Produkt jest szkodliwy dla osób uzależnionych od alkoholu. Należy zachować ostrożność w przypadku kobiet ciężarnych, karmiących, dzieci oraz osób z chorobami wątroby lub padaczką.²³

Vomitusheel nie jest przeznaczony do długotrwałego stosowania. Ze względu na brak danych nie zaleca się stosowania tego preparatu u dzieci do 12 roku życia.²⁴

W przypadku wystąpienia objawów, takich jak wymioty, którym towarzyszy gorączka i/lub dolegliwości bólowe w jamie brzusznej, niedawne zranienie lub jeżeli objawy pogorszą się albo nie ustąpią w ciągu 24 godzin, pacjent powinien natychmiast zasięgnąć porady lekarskiej.²⁵