Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu aksetylu

Cefuroksym aksetyl jest cefalosporyną II generacji podawaną doustnie w postaci proleku, który po wchłonięciu ulega przekształceniu do aktywnej formy – cefuroksymu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakokinetycznych tego antybiotyku, uwzględniające jego wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i eliminację.¹

Proces wchłaniania

Po podaniu doustnym cefuroksym aksetyl wchłania się z przewodu pokarmowego, gdzie następnie jest szybko hydrolizowany w błonie śluzowej jelita oraz we krwi, co prowadzi do uwolnienia wolnego cefuroksymu do krążenia. Optymalne wchłanianie leku zachodzi, gdy jest podawany wkrótce po posiłku.²

Po zastosowaniu cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek, maksymalne stężenia w surowicy krwi osiągane są w czasie około 2-3 godzin po podaniu leku razem z pokarmem. Wartości maksymalnych stężeń w surowicy są wprost proporcjonalne do podanej dawki:³

• Po dawce 125 mg – 2,1 µg/ml
• Po dawce 250 mg – 4,1 µg/ml
• Po dawce 500 mg – 7,0 µg/ml
• Po dawce 1000 mg – 13,6 µg/ml

Należy zaznaczyć, że szybkość wchłaniania cefuroksymu z zawiesiny jest zmniejszona w porównaniu z tabletkami, co skutkuje późniejszym wystąpieniem niższego stężenia maksymalnego w surowicy oraz zmniejszoną biodostępnością (o 4-17%). Zawiesina doustna cefuroksymu aksetylu nie jest biorównoważna z postacią tabletkową, co oznacza, że nie można tych form zamiennie stosować na podstawie prostego przeliczenia dawki.⁴

Farmakokinetyka cefuroksymu wykazuje liniowość w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg. Nie obserwuje się kumulacji leku po powtarzanych dawkach doustnych w zakresie 250-500 mg.⁵

Dystrybucja w organizmie

Wiązanie cefuroksymu z białkami osocza wynosi od 33% do 50%, zależnie od zastosowanej metodologii pomiaru. Po podaniu pojedynczej dawki 500 mg cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek u zdrowych ochotników, pozorna objętość dystrybucji wyniosła 50 l (CV%=28%).⁶

Cefuroksym dobrze penetruje do tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących patogenów mogą być osiągane w następujących miejscach:⁷

• migdałki
• tkanka zatok przynosowych
• błona śluzowa oskrzeli
• kości
• płyn opłucnowy
• płyn stawowy i maź stawowa
• płyn otrzewnowy
• żółć
• plwocina
• ciało szkliste oka

Cefuroksym ma zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, jednak wyłącznie w warunkach stanu zapalnego opon mózgowo-rdzeniowych.⁸

Metabolizm

Cefuroksym nie podlega procesom metabolicznym w organizmie.⁹

Eliminacja

Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy mieści się w zakresie 1-1,5 godziny. Lek jest wydalany głównie przez nerki poprzez procesy przesączania kłębuszkowego oraz wydzielania cewkowego. Klirens nerkowy cefuroksymu wynosi od 125 do 148 ml/min/1,73 m².¹⁰

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Płeć

Nie wykazano istotnych różnic w farmakokinetyce cefuroksymu pomiędzy mężczyznami a kobietami.¹¹

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie jest konieczne zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania dawek do 1 g na dobę. Należy jednak pamiętać, że osoby starsze mogą mieć zmniejszoną wydolność nerek, dlatego w tej grupie wiekowej dawkowanie cefuroksymu powinno być dostosowane do stopnia wydolności nerek.¹²

Dzieci

U starszych niemowląt (powyżej 3 miesięcy) oraz u dzieci farmakokinetyka cefuroksymu jest zbliżona do obserwowanej u dorosłych. Brak jest dostępnych danych z badań klinicznych dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci poniżej 3 miesiąca życia.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.”>13}

Zaburzenia czynności nerek

Dotychczas nie określono jednoznacznie bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. klirens kreatyniny <30 ml/min) zalecane jest zmniejszenie dawki cefuroksymu, aby zrównoważyć jego wolniejsze wydalanie. Warto dodać, że cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas dializy.<sup data-drug="Zinnat" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CrCl 14

Zaburzenia czynności wątroby

Brak jest dostępnych danych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Ponieważ lek jest eliminowany głównie przez nerki, uważa się, że występowanie zaburzeń czynności wątroby nie ma istotnego wpływu na farmakokinetykę cefuroksymu.¹⁵

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Dla cefalosporyn, w tym cefuroksymu, wykazano, że najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, korelującym ze skutecznością kliniczną, jest wyrażona procentowo część odstępu między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla docelowego patogenu (tj. %T>MIC).^MIC).”>16

Stężenia graniczne cefuroksymu aksetylu

Europejska Komisja Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST) określiła następujące wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC) dla cefuroksymu aksetylu (wersja 13, obowiązująca od 01 stycznia 2023 r.):¹⁷

Objaśnienia do tabeli:¹⁸

• (1) Stężenia graniczne cefalosporyn dla Enterobacterales uwzględniają wszystkie klinicznie istotne mechanizmy oporności (w tym ESBL i plazmidowe AmpC). Niektóre szczepy wytwarzające beta-laktamazy są wrażliwe na cefalosporyny trzeciej i czwartej generacji na podstawie proponowanych wartości granicznych i powinny być raportowane zgodnie z uzyskanym wynikiem. Oznacza to, że zarówno wytwarzanie, jak i brak produkcji ESBL nie ma wpływu na zakwalifikowanie szczepu do kategorii wrażliwy. Wykrywanie i określanie mechanizmu oporności typu ESBL jest zalecane w kontroli zakażeń, ze względów epidemiologicznych dla zdrowia publicznego.
• (2) Tylko niepowikłane zakażenia dróg moczowych, E. coli, Klebsiella spp. (z wyjątkiem K. aerogenes), Raoultella spp. i P. mirabilis.
• (3) O wrażliwości gronkowców na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie wrażliwości na cefoksytynę; wyjątkami są cefiksym, ceftazydym, ceftazydym-awibaktam, ceftibuten i ceftolozan-tazobaktam, dla których nie ustalono wartości granicznych i których nie należy stosować w zakażeniach wywołanych przez gronkowce.
• (4) O wrażliwości paciorkowców z grup A, B, C i G na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie wrażliwości na benzylopenicylinę.

Objaśnienia: W = wrażliwe przy standardowym sposobie dawkowania; O = oporne

Wrażliwość mikrobiologiczna

Częstość nabytej oporności wybranych gatunków może zmieniać się w zależności od regionu geograficznego i czasu. Zaleca się korzystanie z lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. W razie wątpliwości, gdy lokalna częstość występowania oporności jest taka, że użyteczność cefuroksymu aksetylu może być kwestionowana przynajmniej w niektórych typach zakażeń, należy zasięgnąć porady ekspertów.¹⁹

Cefuroksym wykazuje in vitro działanie wobec następujących drobnoustrojów:²⁰

Gatunki zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:²¹

• Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)*
• Gronkowce koagulazo-ujemne (wrażliwe na metycylinę)
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:²²

• Haemophilus influenzae
• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis

Krętki:²³

• Borrelia burgdorferi

Drobnoustroje, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:²⁴

• Streptococcus pneumoniae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:²⁵

• Citrobacter freundii
• Klebsiella aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Escherichia coli
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. (inne niż P. vulgaris)
• Providencia spp.

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:²⁶

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:²⁷

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:²⁸

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:²⁹

• Acinetobacter spp.
• Campylobacter spp.
• Morganella morganii
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:³⁰

• Bacteroides fragilis

Inne:³¹

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

* Wszystkie szczepy S. aureus oporne na metycylinę są również oporne na cefuroksym.³²