Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Zenofor SR 750 mg

Wpływ metforminy na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie metforminy w okresie rozrodczym wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze strony lekarza. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wpływu metforminy na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią, które powinny być przekazane pacjentce przez lekarza prowadzącego.¹

Znaczenie kontroli glikemii w okresie ciąży

Należy poinformować pacjentkę, że utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi przed zajściem w ciążę oraz w trakcie jej trwania ma kluczowe znaczenie dla zdrowia matki i dziecka. Niekontrolowana hiperglikemia w okresie prekoncepcyjnym i podczas ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia szeregu powikłań, takich jak:²

• Wady wrodzone u płodu
• Utrata ciąży
• Nadciśnienie indukowane ciążą
• Stan przedrzucawkowy
• Zwiększona śmiertelność okołoporodowa

Dlatego kluczowe jest utrzymanie stężenia glukozy we krwi na poziomie możliwie najbardziej zbliżonym do prawidłowego przez cały okres ciąży, aby zminimalizować ryzyko powikłań związanych z hiperglikemią zarówno u matki, jak i u dziecka.³

Metformina w czasie ciąży

Istotną informacją, którą należy przekazać pacjentce jest fakt, że metformina przenika przez łożysko, osiągając u płodu stężenia porównywalne do stężeń obserwowanych we krwi matki.⁴

Dane naukowe dotyczące bezpieczeństwa stosowania metforminy w ciąży są rozległe. Analiza danych z badań kohortowych obejmujących ponad 1000 udokumentowanych przypadków stosowania metforminy w ciąży, w połączeniu z metaanalizami, badaniami klinicznymi i rejestrami nie wykazała zwiększonego ryzyka wystąpienia wad wrodzonych ani toksyczności dla płodu lub noworodka po ekspozycji na metforminę w fazie prekoncepcyjnej i/lub podczas ciąży.⁵

Należy jednak poinformować pacjentkę, że dane dotyczące długoterminowego wpływu ekspozycji na metforminę w okresie płodowym są ograniczone i niejednoznaczne, szczególnie w odniesieniu do masy ciała dzieci. Dostępne dane wskazują, że metformina prawdopodobnie nie wpływa na rozwój motoryczny i społeczny dzieci do 4 roku życia, które były narażone na działanie leku w życiu płodowym, jednak dane dotyczące długoterminowych efektów pozostają ograniczone.⁶

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że stosowanie metforminy można rozważyć zarówno w okresie planowania ciąży, jak i podczas jej trwania w następujących przypadkach:⁷

• Jako uzupełnienie terapii insuliną
• Jako alternatywa dla insuliny, jeśli jest to klinicznie uzasadnione

Metformina a karmienie piersią

Pacjentka powinna otrzymać informację, że metformina przenika do mleka kobiecego. Według dostępnych danych u karmionych piersią noworodków/niemowląt, których matki przyjmowały metforminę, nie odnotowano jednak działań niepożądanych.⁸

Ze względu na ograniczoną ilość danych dotyczących bezpieczeństwa, nie zaleca się rutynowego stosowania metforminy w okresie karmienia piersią. Lekarz powinien przeprowadzić z pacjentką szczegółową rozmowę na temat potencjalnego ryzyka i korzyści, a decyzja o ewentualnym przerwaniu karmienia piersią powinna uwzględniać:⁹

• Korzyści wynikające z karmienia naturalnego dla dziecka
• Potencjalne ryzyko działań niepożądanych u dziecka związanych z przyjmowaniem metforminy przez matkę
• Konieczność właściwego leczenia stanu chorobowego u matki

Metformina a płodność

Pacjentka zainteresowana wpływem metforminy na płodność powinna zostać poinformowana, że badania przedkliniczne nie wykazały negatywnego wpływu leku na płodność. W badaniach przeprowadzonych na szczurach, którym podawano metforminę w dawkach do 600 mg/kg m.c./dobę (około trzykrotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę dobową u człowieka w przeliczeniu na powierzchnię ciała), nie stwierdzono wpływu na płodność zarówno u samców, jak i samic.¹⁰

Zalecenia dla lekarzy prowadzących

Lekarz prowadzący kobietę w wieku rozrodczym, planującą ciążę, będącą w ciąży lub karmiącą piersią, powinien:

1. Szczegółowo omówić ryzyko niekontrolowanej hiperglikemii dla matki i dziecka
2. Przedstawić dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania metforminy w ciąży
3. Wyjaśnić ograniczenia dostępnych danych dotyczących długoterminowych efektów
4. Omówić kwestię przenikania metforminy do mleka matki i implikacje dla karmienia piersią
5. Zaplanować regularny monitoring stanu zdrowia matki i dziecka

Optymalny wybór leczenia powinien uwzględniać indywidualną sytuację kliniczną pacjentki, potencjalne korzyści wynikające z kontroli glikemii oraz możliwe ryzyko dla rozwijającego się płodu lub karmionego piersią dziecka.¹¹