Właściwości farmakodynamiczne

Lek XABOPLAX zawiera jako substancję czynną rywaroksaban w dawce 2,5 mg. Należy on do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych, a dokładniej bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa (kod ATC: B01AF01). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych produktu leczniczego.¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką selektywnością działania jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa, wykazując biodostępność po podaniu doustnym. Mechanizm działania leku polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co skutecznie przerywa wewnątrz- oraz zewnątrzpochodną drogę kaskady krzepnięcia krwi. W konsekwencji dochodzi do zahamowania zarówno wytwarzania trombiny, jak i powstawania zakrzepu. Istotne jest to, że rywaroksaban nie hamuje trombiny (aktywowany czynnik II) i nie wykazano, aby wpływał na płytki krwi.²

Efekty farmakodynamiczne

W badaniach klinicznych na ludziach udokumentowano zależne od dawki hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban. Działanie leku bezpośrednio wpływa na czas protrombinowy (PT) w sposób zależny od dawki. Szczególnie istotna jest wysoka korelacja między stężeniem rywaroksabanu w osoczu a wartością PT oznaczaną przy użyciu odczynnika Neoplastin (wartość współczynnika korelacji r = 0,98). Należy podkreślić, że zastosowanie innych odczynników może skutkować uzyskaniem odmiennych wyników. W praktyce klinicznej zaleca się podawanie wyników czasu protrombinowego w sekundach, ponieważ współczynnik INR jest kalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn i nie powinien być stosowany w odniesieniu do innych antykoagulantów.³

Badania odwracalności działania

W farmakologicznym badaniu klinicznym dotyczącym odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu przeprowadzonym u zdrowych osób dorosłych (n=22) oceniano skuteczność pojedynczych dawek (50 j.m./kg masy ciała) dwóch różnych rodzajów koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC):

• Trójczynnikowego PCC zawierającego czynniki II, IX i X – skracał średnie wartości PT (Neoplastin) w ciągu 30 minut o około 1,0 sekundy
• Czteroczynnikowego PCC zawierającego czynniki II, VII, IX i X – skracał PT o około 3,5 sekundy

Porównanie działania obu typów PCC wykazało, że trójczynnikowy PCC charakteryzował się silniejszym i szybszym działaniem w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu do czteroczynnikowego PCC.⁴

Monitorowanie parametrów krzepnięcia

Obserwuje się również wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest w sposób zależny od dawki rywaroksabanu, jednakże nie zaleca się stosowania tych testów do oceny farmakodynamicznego działania leku. W codziennej praktyce klinicznej nie jest konieczne rutynowe monitorowanie parametrów układu krzepnięcia podczas terapii rywaroksabanem.

W przypadkach kiedy istnieją wskazania kliniczne do oceny stężenia leku, możliwe jest oznaczenie stężenia rywaroksabanu przy użyciu skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa.⁵

Skład leku

Każda tabletka powlekana XABOPLAX zawiera 2,5 mg rywaroksabanu (Rivaroxabanum) jako substancję czynną. Wśród substancji pomocniczych znajduje się laktoza w ilości 29 mg na tabletkę, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy. Tabletki mają postać okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek powlekanych w kolorze jasnożółtym, o średnicy 8,6 mm, z oznakowaniem '2,5′ na jednej stronie i gładkie na drugiej.⁶