Wpływ wenlafaksyny na płodność, ciążę i laktację

Venlafaxine Aurovitas (chlorowodorek wenlafaksyny) jest dostępny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg. Jako lek z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wenlafaksyna wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom w kontekście płodności, ciąży i laktacji.¹

Stosowanie wenlafaksyny w okresie ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania wenlafaksyny u kobiet ciężarnych są niewystarczające do pełnej oceny bezpieczeństwa. Badania prowadzone na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ tego leku na rozród, jednak konkretne zagrożenie dla ludzi nie zostało jednoznacznie określone. Wenlafaksynę można stosować u kobiet ciężarnych wyłącznie wtedy, gdy spodziewane korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.²

Ryzyko związane ze stosowaniem wenlafaksyny w trzecim trymestrze ciąży

Stosowanie wenlafaksyny w końcowym okresie ciąży lub krótko przed porodem może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia u noworodków. Objawy te mogą wystąpić natychmiast po porodzie i mogą obejmować:³

• Drażliwość
• Drżenie
• Hipotonię (obniżone napięcie mięśniowe)
• Nieustający płacz
• Trudności ze ssaniem lub spaniem

Objawy te mogą wynikać z działania serotoninergicznego albo być objawami ekspozycji na produkt. W większości przypadków powikłania te obserwuje się natychmiast lub w ciągu 24 godzin po porodzie.⁴

U niektórych noworodków narażonych na działanie wenlafaksyny w końcowym okresie trzeciego trymestru ciąży zaobserwowano poważniejsze powikłania, które wymagały:⁵

• Karmienia przez zgłębnik
• Wspomagania oddychania
• Długotrwałej hospitalizacji

Ryzyko zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka

Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że stosowanie inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) u kobiet w ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, może zwiększać ryzyko występowania zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN – ang. persistent pulmonary hypertension in the newborn). Chociaż nie przeprowadzono badań dotyczących związku PPHN z leczeniem inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI), nie można wykluczyć takiego ryzyka podczas stosowania wenlafaksyny ze względu na jej mechanizm działania polegający na hamowaniu zwrotnego wychwytu serotoniny.⁶

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Informacja ta powinna być brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o kontynuacji leczenia wenlafaksyną w ostatnich tygodniach ciąży.⁷

Stosowanie wenlafaksyny w okresie karmienia piersią

Wenlafaksyna i jej aktywny metabolit O-demetylowenlafaksyna przenikają do mleka kobiecego. Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano następujące działania niepożądane u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące wenlafaksynę:⁸

• Płacz
• Drażliwość
• Zaburzenia rytmu snu

Po zaprzestaniu karmienia piersią zgłaszano również objawy odpowiadające objawom przerwania leczenia wenlafaksyną. Nie można wykluczyć ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u dziecka karmionego piersią.⁹

Dlatego lekarz powinien pomóc pacjentce podjąć decyzję o kontynuowaniu bądź przerwaniu karmienia piersią lub o kontynuowaniu bądź przerwaniu leczenia produktem Venlafaxine Aurovitas. Decyzja ta powinna uwzględniać zarówno korzyści dla dziecka wynikające z karmienia piersią, jak i korzyści dla matki wynikające z leczenia produktem Venlafaxine Aurovitas.¹⁰

Wpływ wenlafaksyny na płodność

W badaniach przeprowadzonych na szczurach, które poddano działaniu O-demetylowenlafaksyny (aktywnego metabolitu wenlafaksyny), zaobserwowano zmniejszenie płodności u osobników obu płci. Znaczenie tej obserwacji dla stosowania produktu u ludzi nie jest jeszcze w pełni poznane i wymaga dalszych badań.¹¹

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w ciąży i okresie karmienia

Lekarz powinien szczegółowo ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem wenlafaksyny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. W przypadku podejmowania decyzji o leczeniu wenlafaksyną w tych grupach pacjentek, należy:

1. Rozważyć ryzyko i korzyści stosowania wenlafaksyny indywidualnie dla każdej pacjentki
2. Monitorować stan noworodka po porodzie, jeśli matka przyjmowała wenlafaksynę w trzecim trymestrze ciąży
3. Poinformować pacjentkę o zwiększonym ryzyku wystąpienia krwotoku poporodowego przy stosowaniu leku w okresie okołoporodowym
4. Omówić z pacjentką karmiącą piersią potencjalne ryzyko dla dziecka
5. Rozważyć alternatywne metody leczenia depresji u kobiet w ciąży i karmiących piersią, jeśli ryzyko stosowania wenlafaksyny przewyższa potencjalne korzyści

W sytuacjach, gdy kontynuacja leczenia wenlafaksyną jest konieczna u kobiety ciężarnej, zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki oraz regularne monitorowanie stanu pacjentki i płodu. W przypadku kobiet karmiących piersią ważne jest obserwowanie dziecka pod kątem potencjalnych działań niepożądanych i rozważenie czasowego przerwania karmienia piersią, jeśli leczenie wenlafaksyną jest niezbędne.¹²