Właściwości farmakodynamiczne
Venlafaxine Actavis 150 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Venlafaxine Actavis

Venlafaxine Actavis, dostępny w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, należy do grupy farmakoterapeutycznej innych leków przeciwdepresyjnych (kod ATC: N06AX16). Lek zawiera chlorowodorek wenlafaksyny, stanowiący substancję czynną o złożonym mechanizmie działania i szerokim spektrum zastosowań terapeutycznych.¹

Mechanizm działania

Mechanizm przeciwdepresyjnego działania wenlafaksyny u ludzi polega przede wszystkim na wzmocnieniu aktywności neuroprzekaźników w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Badania niekliniczne wykazały, że zarówno wenlafaksyna, jak i jej aktywny metabolit O-demetylowenlafaksyna (ODV) funkcjonują jako inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny. Dodatkowo lek wykazuje słabe właściwości hamujące wychwyt zwrotny dopaminy.²

Zarówno wenlafaksyna, jak i ODV zmniejszają odpowiedź β-adrenergiczną po podaniu jednorazowym (pojedyncza dawka) oraz po podaniu wielokrotnym. Oba związki wykazują bardzo podobne działanie w odniesieniu do ich całkowitego wpływu na wychwyt zwrotny neuroprzekaźników oraz wiązanie się z receptorami.³

Powinowactwo receptorowe

Istotną cechą farmakodynamiczną wenlafaksyny jest praktyczny brak powinowactwa do receptorów muskarynowych, cholinergicznych, H1-histaminowych oraz α-adrenergicznych w mózgu szczura w badaniach in vitro. Ten profil receptorowy ma szczególne znaczenie kliniczne, ponieważ aktywność farmakologiczna tych receptorów często wiąże się z niepożądanymi efektami leków przeciwdepresyjnych, takimi jak działanie antycholinergiczne, uspokajające oraz wpływ na układ sercowo-naczyniowy.⁴

Wenlafaksyna dodatkowo nie wykazuje zdolności hamowania monoaminooksydazy (MAO), co ma istotne znaczenie w kontekście potencjalnych interakcji lekowych. W badaniach in vitro stwierdzono także, że wenlafaksyna praktycznie nie wykazuje powinowactwa do receptorów opioidowych ani benzodiazepinowych.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Leczenie epizodów dużej depresji

Skuteczność wenlafaksyny w leczeniu epizodów dużej depresji została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych:

• Wenlafaksyna o natychmiastowym uwalnianiu: pięć randomizowanych badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, krótkoterminowych (4-6 tygodni), z zastosowaniem zmiennych dawek do 375 mg na dobę.⁶
• Wenlafaksyna o przedłużonym uwalnianiu: dwa kontrolowane placebo, krótkoterminowe badania (8 lub 12 tygodni) z zastosowaniem dawek 75-225 mg na dobę.⁷

Przeprowadzono również badania długoterminowe potwierdzające skuteczność wenlafaksyny:

• Długoterminowe badanie z udziałem dorosłych pacjentów ambulatoryjnych, którzy odpowiedzieli na leczenie wenlafaksyną o przedłużonym uwalnianiu (75, 150 lub 225 mg) w 8-tygodniowym otwartym badaniu, a następnie zostali zrandomizowani do kontynuacji tej samej dawki lub do stosowania placebo przez okres do 26 tygodni w celu obserwacji nawrotów choroby.⁸
• Badanie kontrolowane placebo z podwójnie ślepą próbą, trwające 12 miesięcy, oceniające zapobieganie nawrotom epizodów depresyjnych u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z nawracającymi zaburzeniami depresyjnymi, którzy wcześniej zareagowali na leczenie wenlafaksyną w dawkach 100-200 mg na dobę (podawanych dwa razy dziennie).⁹

Leczenie uogólnionych zaburzeń lękowych

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych została potwierdzona w następujących badaniach klinicznych:

• Dwa 8-tygodniowe badania kontrolowane placebo ze stałymi dawkami (75-225 mg na dobę).¹⁰
• Jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze stałymi dawkami (75-225 mg na dobę).¹¹
• Jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze zmiennymi dawkami (37,5, 75 i 150 mg na dobę) u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych.¹²

Warto zauważyć, że chociaż istnieją dowody potwierdzające wyższość dawki 37,5 mg na dobę nad placebo, dawka ta nie była za każdym razem tak skuteczna jak większe dawki.¹³

Leczenie fobii społecznej

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu fobii społecznej została potwierdzona w następujących badaniach:

• Cztery 12-tygodniowe, wieloośrodkowe, kontrolowane placebo badania z podwójnie ślepą próbą, z grupą kontrolną, ze zmiennymi dawkami.¹⁴
• Jedno 6-miesięczne, kontrolowane placebo badanie z podwójnie ślepą próbą z grupą kontrolną ze stałymi/zmiennymi dawkami u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych.¹⁵

W powyższych badaniach pacjenci otrzymywali dawki w zakresie od 75 do 225 mg na dobę. Co istotne, badanie trwające 6 miesięcy nie wykazało wyższej skuteczności w grupie pacjentów stosującej dawki 150-225 mg na dobę w porównaniu z grupą przyjmującą dawkę 75 mg na dobę.¹⁶

Leczenie napadów lęku

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu lęku napadowego została potwierdzona w następujących badaniach:

• Dwa 12-tygodniowe, wieloośrodkowe, kontrolowane placebo badania z podwójnie ślepą próbą u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z napadami lęku, z towarzyszącą agorafobią lub bez.¹⁷

W tych badaniach zastosowano szczególny schemat dawkowania, rozpoczynając od dawki 37,5 mg na dobę przez 7 dni, a następnie stosując stałe dawki:

• 75-150 mg na dobę w jednym badaniu
• 75-225 mg na dobę w drugim badaniu¹⁸

Długotrwałe bezpieczeństwo stosowania, skuteczność i zapobieganie nawrotom zostały potwierdzone w długoterminowym badaniu z podwójnie ślepą próbą kontrolowanym placebo z grupą kontrolną u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych, którzy pozytywnie zareagowali na leczenie w fazie otwartej. Pacjenci kontynuowali przyjmowanie takich samych dawek wenlafaksyny o przedłużonym uwalnianiu jak na końcu fazy otwartej (75, 150 lub 225 mg).¹⁹

Wpływ na elektrofizjologię serca

W szczegółowym badaniu dotyczącym odstępu QTc, przeprowadzonym z udziałem zdrowych ochotników, wenlafaksyna stosowana w ponadterapeutycznej dawce dobowej 450 mg (podawana w dawce po 225 mg dwa razy na dobę) nie powodowała klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QT. Jednakże po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki wydłużenia odstępu QTc i/lub częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP) oraz arytmii komorowej, szczególnie w sytuacjach przedawkowania lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc/TdP.²⁰