Właściwości farmakodynamiczne tafluprostu

Tafluprost należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej preparaty przeciwjaskrowe i zwężające źrenicę, a dokładniej do analogów prostaglandyny (kod ATC: S01EE05). Lek ten jest stosowany w postaci kropli do oczu w stężeniu 15 mikrogramów/ml, przy czym jedna kropla zawiera około 0,45 mikrograma substancji czynnej.¹

Mechanizm działania

Tafluprost stanowi fluorowany analog prostaglandyny F2α. Jego czynny biologicznie metabolit – wolny kwas tafluprostu – działa jako silny, wybiórczy agonista ludzkiego receptora prostaglandynowego FP. Warto podkreślić, że tafluprost w formie wolnego kwasu charakteryzuje się 12-krotnie większym powinowactwem do receptora FP w porównaniu z latanoprostem. Przeprowadzone badania farmakodynamiczne na małpach wykazały, że główny mechanizm działania tafluprostu polega na obniżaniu ciśnienia śródgałkowego poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej drogą naczyniówkowo-twardówkową.²

Rezultat działania farmakodynamicznego

W eksperymentach przeprowadzonych na małpach z prawidłowym oraz podwyższonym ciśnieniem ocznym zaobserwowano, że tafluprost efektywnie obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe. W trakcie badań nad wpływem metabolitów tafluprostu na redukcję ciśnienia wewnątrzgałkowego stwierdzono, że jedynie tafluprost w postaci kwasu wykazywał znaczące działanie obniżające to ciśnienie.³

Istotnym aspektem działania farmakodynamicznego tafluprostu jest jego wpływ na przepływ krwi przez tarczę nerwu wzrokowego. W badaniach na królikach, którym przez 4 tygodnie podawano raz dziennie 0,0015% roztwór tafluprostu do oka, zaobserwowano znamienny wzrost przepływu krwi przez tarczę nerwu wzrokowego o 15% w porównaniu do wartości wyjściowych. Pomiary te przeprowadzono w 14. i 28. dniu badania przy zastosowaniu laserowej plamkowej metody pomiaru przepływu (laser speckle flowgraphy).⁴

Skuteczność kliniczna tafluprostu

Profil działania terapeutycznego

Działanie tafluprostu w zakresie obniżania ciśnienia śródgałkowego (IOP) rozpoczyna się stosunkowo szybko, bo już między 2 a 4 godziną po pierwszej aplikacji leku. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się około 12 godzin po wkropleniu, a działanie hipotensyjne utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, co pozwala na jednokrotne dawkowanie w ciągu doby.⁵

Skuteczność w badaniach klinicznych

W kluczowych badaniach klinicznych z użyciem preparatu zawierającego tafluprost i benzalkoniowy chlorek jako substancję konserwującą potwierdzono skuteczność tafluprostu zarówno w monoterapii, jak i jako leczenia wspomagającego w skojarzeniu z tymololem.⁶

W 6-miesięcznym badaniu porównawczym wykazano, że tafluprost skutecznie obniża ciśnienie śródgałkowe o 6-8 mmHg w różnych punktach czasowych, podczas gdy latanoprost osiągał wartości obniżenia IOP o 7-9 mmHg. W innym 6-miesięcznym badaniu porównującym tafluprost z tymololem, obniżenie IOP przy stosowaniu tafluprostu wynosiło 5-7 mmHg, a przy stosowaniu tymololu 4-6 mmHg. Co istotne, efekt obniżenia ciśnienia śródgałkowego utrzymywał się w przedłużonym okresie obserwacji do 12 miesięcy.⁷

Podczas 6-tygodniowych badań oceniano również działanie tafluprostu jako leku wspomagającego terapię tymololem. Po wstępnym 4-tygodniowym okresie stosowania tymololu, dodatkowy efekt obniżający IOP wynosił 5-6 mmHg w grupie otrzymującej skojarzenie tymololu z tafluprostem, natomiast w grupie otrzymującej tymolol z nośnikiem dodatkowe obniżenie IOP wynosiło jedynie 3-4 mmHg. Te wyniki potwierdzają synergistyczne działanie tafluprostu w terapii skojarzonej.⁸

Porównanie formulacji z konserwantem i bez konserwantu

W niewielkim badaniu krzyżowym trwającym 4 tygodnie porównano skuteczność produktów zawierających tafluprost ze środkiem konserwującym i bez konserwantu. Oba preparaty wykazały podobne działanie obniżające IOP, przekraczające 5 mmHg.⁹

Porównanie z tymololem – wersje bez konserwantu

W 3-miesięcznym badaniu klinicznym przeprowadzonym w USA porównano skuteczność tafluprostu bez środka konserwującego z tymololem również pozbawionym konserwantów. Efekt obniżający ciśnienie śródgałkowe dla tafluprostu wynosił 6,2-7,4 mmHg w różnych punktach czasowych, podczas gdy dla tymololu wartości te wynosiły 5,3-7,5 mmHg. Wyniki te potwierdzają porównywalną skuteczność obu preparatów w wersji bez konserwantów.¹⁰