Przedawkowanie
Sonoxen FORTE 25 mg

Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu, substancji czynnej leku Sonoxen FORTE, rzadko zagraża życiu, a objawy zatrucia ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin. Spektrum kliniczne obejmuje zaburzenia OUN (senność, pobudzenie, majaczenie, drgawki, śpiączka), objawy przeciwcholinergiczne (rozszerzone źrenice, suchość w ustach), zaburzenia układu sercowo-naczyniowego (tachykardia, nadciśnienie, arytmie, niedociśnienie), nudności, wymioty, zaburzenia motoryczne oraz zmniejszoną częstość oddechów. Krytycznym powikłaniem jest rabdomioliza z niewydolnością nerek, występująca przy dawce około 13 mg/kg masy ciała (około 100-krotnie wyższej niż dawki terapeutyczne), a dawka śmiertelna wynosi około 25 mg/kg mc. Śmiertelność w ciężkich przypadkach rabdomiolizy wynosi około 5%, jednak większość przypadków ma łagodny przebieg, a ostra niewydolność nerek jest zwykle odwracalna.

Wskazania
Substancja czynna

Przedawkowanie leku

Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu (substancji czynnej leku Sonoxen FORTE) rzadko stanowi zagrożenie dla życia pacjenta. Zazwyczaj całkowite ustąpienie objawów zatrucia następuje w okresie 24-48 godzin. W przypadku rozpoznania przedawkowania należy zawsze wziąć pod uwagę możliwość zatrucia kilkoma lekami jednocześnie.1

Objawy przedawkowania

Spektrum objawów klinicznych przedawkowania doksylaminy jest szerokie i obejmuje zarówno zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, jak i działanie przeciwcholinergiczne. Poniżej przedstawiono szczegółową tabelę objawów przedawkowania.2

Kategoria objawów Objawy przedawkowania Charakterystyka
Ośrodkowy układ nerwowy Senność, zahamowanie lub pobudzenie OUN, zawroty głowy, rozdrażnienie, sedacja, splątanie, omamy, majaczenie, zaburzenia psychotyczne, drgawki, utrata przytomności, śpiączka Objawy mogą się nasilać wraz ze wzrostem dawki, od łagodnej senności do pełnej śpiączki
Działania przeciwcholinergiczne Rozszerzone źrenice, gorączka, suchość w ustach, zmniejszone napięcie jelit Charakterystyczne dla zatrucia lekami przeciwhistaminowymi
Układ sercowo-naczyniowy Uderzenia gorąca, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, arytmie, niedociśnienie Początkowo może wystąpić nadciśnienie, później w ciężkich przypadkach – niedociśnienie
Układ pokarmowy Nudności, wymioty Często towarzyszy początkowej fazie zatrucia
Zaburzenia motoryczne Chwiejny chód, pobudzenie Związane z wpływem na OUN
Układ oddechowy Zmniejszona częstość oddechów Może prowadzić do niewydolności oddechowej w ciężkich przypadkach
Powikłania krytyczne Rabdomioliza z następczą niewydolnością nerek, śmierć Dawka związana z rabdomiolizą: około 13 mg/kg mc. (prawie 100 razy większa od dawek terapeutycznych); dawka śmiertelna: około 25 mg/kg mc.

Rabdomioliza jako ciężkie powikłanie

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania doksylaminy jest rabdomioliza, po której może nastąpić niewydolność nerek. W przypadku podejrzenia przedawkowania uzasadnione jest przeprowadzanie systematycznej oceny stanu pacjenta, w tym oznaczania aktywności kinazy kreatynowej.3

Należy podkreślić, że przy stosowaniu dawek terapeutycznych nie opisywano ciężkich działań niepożądanych. Dawka doksylaminy, której przypisuje się wystąpienie rabdomiolizy to około 13 mg/kg masy ciała, natomiast dawka potencjalnie śmiertelna to około 25 mg/kg masy ciała – są to wartości około 100 razy większe od zakresu dawek terapeutycznych.4

Śmiertelność w ciężkich przypadkach rabdomiolizy wywołanej przedawkowaniem doksylaminy wynosi około 5%. Większość przypadków ma jednak łagodny przebieg. Jeżeli nie występują inne powikłania, ostra niewydolność nerek w przebiegu rabdomiolizy jest zwykle odwracalna, a rokowanie bardzo pomyślne, choć pełne ustąpienie objawów może być opóźnione.5

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania leków przeciwhistaminowych, w tym doksylaminy, nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie musi mieć charakter objawowy i podtrzymujący, obejmując następujące działania:6

  • Sprowokowanie wymiotów – jako początkowa interwencja w świeżych przypadkach zatrucia7
  • Płukanie żołądka – procedura usuwająca niewchłoniętą substancję z przewodu pokarmowego8
  • Leczenie niedociśnienia – przy użyciu leków obkurczających naczynia, takich jak noradrenalina lub fenylefryna9

Istotne jest, aby nie stosować adrenaliny w leczeniu niedociśnienia związanego z przedawkowaniem doksylaminy, ponieważ jej podanie może paradoksalnie spowodować jeszcze większe obniżenie ciśnienia tętniczego.10

Metody eliminacji leku

Nie przeprowadzono specyficznych badań nad wykorzystaniem technik nerkozastępczych w przedawkowaniu doksylaminy. Hemodializa, hemofiltracja czy dializa otrzewnowa mogą mieć ograniczoną skuteczność ze względu na znaczny stopień dystrybucji leku w tkankach. Niemniej jednak, w przypadku zatrucia wielolekowego, hemodializa i dializa otrzewnowa mogą być zalecane jako procedury wspomagające.11

Wymuszona diureza ma ograniczoną skuteczność w przypadku eliminacji doksylaminy z organizmu.12

Leczenie rabdomiolizy

Wczesne rozpoznanie i leczenie rabdomiolizy jest kluczowe dla zminimalizowania stopnia uszkodzenia nerek. Schemat postępowania terapeutycznego w rabdomiolizie spowodowanej przedawkowaniem doksylaminy obejmuje:13

  1. Intensywne nawadnianie – podaż dożylna krystaloidów (0,9% roztwór NaCl lub roztwór Ringera z mleczanami) z szybkością 300-500 ml/h u osób dorosłych14
  2. Alkalizacja moczu – zabieg wspomagający eliminację toksycznych produktów rozpadu mioglobiny15

Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały istotnych różnic w skuteczności terapeutycznej pomiędzy stosowaniem 0,9% roztworu soli fizjologicznej a roztworu Ringera z mleczanami w leczeniu rabdomiolizy wywołanej przedawkowaniem doksylaminy.16

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl