Właściwości farmakodynamiczne leku Solvetusan

Lewodropropizyna, jako substancja czynna zawarta w preparacie Solvetusan w dawce 60 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu, a dokładniej do innych leków przeciwkaszlowych (kod ATC: R05DB27). Jest związkiem otrzymywanym na drodze syntezy stereospecyficznej, o wzorze chemicznym S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol.¹

Mechanizm działania przeciwkaszlowego

Lewodropropizyna charakteryzuje się przede wszystkim obwodowym działaniem przeciwkaszlowym, którego punkt uchwytu znajduje się w oskrzelach i tchawicy. W badaniach wykazano również działanie znoszące skurcz oskrzeli oraz właściwości miejscowo znieczulające.²

Podstawowy mechanizm działania przeciwkaszlowego lewodropropizyny polega na hamującym wpływie na włókna C. Badania in vitro potwierdziły zdolność substancji do hamowania uwalniania z włókien C neuropeptydów związanych z przewodzeniem bodźców czuciowych. W badaniach na znieczulonych kotach wykazano, że lek znacząco obniża aktywację włókien C i znosi związane z tym odruchy.³

Skuteczność przeciwkaszlowa w badaniach na zwierzętach

W badaniach na modelach zwierzęcych skuteczność działania przeciwkaszlowego podanej doustnie lewodropropizyny okazała się równa lub wyższa niż skuteczność działania dropropizyny i kloperastyny. Ocenę efektywności przeprowadzono w przypadku kaszlu wywołanego przez bodźce obwodowe, takie jak:⁴

• drażnienie substancjami chemicznymi
• mechaniczne pobudzanie tchawicy
• stymulacja elektryczna włókien aferentnych nerwu błędnego

W przypadku kaszlu wywołanego bodźcami centralnymi, jak elektryczna stymulacja tchawicy u świnki morskiej, aktywność lewodropropizyny jest około dziesięciokrotnie mniejsza od aktywności kodeiny. Natomiast stosunek siły działania tych dwóch leków w testach stymulacji obwodowej (z kwasem cytrynowym, wodą amoniakalną, kwasem siarkowym) mieści się w przedziale 0,5-2.⁵

Obwodowy mechanizm działania lewodropropizyny został potwierdzony przez brak efektu po podaniu do komór mózgu u zwierząt. Dodatkowo, porównanie skuteczności lewodropropizyny i kodeiny podawanych doustnie i w postaci aerozolu wykazało, że lewodropropizyna jest tak samo lub bardziej skuteczna niż kodeina po podaniu w postaci aerozolu, natomiast przy podaniu doustnym jej działanie jest dwukrotnie słabsze od kodeiny.⁶

Wpływ na układ oddechowy i oskrzela

Lewodropropizyna wykazuje działanie rozkurczające oskrzela, hamując skurcz oskrzeli wywołany histaminą, serotoniną i bradykininą. Co istotne, lek nie hamuje skurczu oskrzeli indukowanego acetylocholiną, co potwierdza brak działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych wykazano, że dawka efektywna (ED50) dla działania znoszącego skurcz oskrzeli jest porównywalna do wartości dla działania przeciwkaszlowego.⁷

W przeciwieństwie do wielu leków przeciwkaszlowych o działaniu ośrodkowym, lewodropropizyna nie powoduje depresji oddechowej u zwierząt. Dodatkowo, u ludzi nie zaburza oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Ważnym aspektem jest brak działania depresyjnego na ośrodki oddechowe u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, zarówno w warunkach oddechu spontanicznego, jak i w warunkach hiperkapnii, co potwierdzono w przeprowadzonych badaniach.⁸

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Lewodropropizyna charakteryzuje się znacznie mniejszą aktywnością niż dropropizyna w opanowywaniu drżenia indukowanego oksotremoryną oraz drgawek indukowanych pentametylenotetrazolem. Wykazuje również znacznie mniejszy wpływ na spontaniczną ruchliwość u myszy.⁹

Ważną cechą lewodropropizyny jest brak powinowactwa do receptorów opioidowych. Nie wypiera ona naloksonu z receptorów opioidowych w mózgu szczura i nie wpływa modyfikująco na zespół abstynencyjny po odstawieniu morfiny. Przerwanie podawania tego leku nie wywołuje zachowań o typie uzależnienia.¹⁰

W dawkach terapeutycznych lewodropropizyna nie wpływa u ludzi na kształt krzywej EEG ani na funkcje psychomotoryczne. Jest to istotna zaleta w porównaniu do leków przeciwkaszlowych o działaniu ośrodkowym, które często powodują efekt uspokajający.¹¹

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy i przewód pokarmowy

Badania wykazały, że lewodropropizyna nie powoduje istotnych objawów sercowo-naczyniowych u zwierząt. Także u ludzi nie stwierdzono zmian w zakresie parametrów układu sercowo-naczyniowego przy podawaniu dawek nawet do 240 mg, czyli czterokrotnie wyższych niż dawka zawarta w jednej tabletce preparatu Solvetusan.¹²

W przeciwieństwie do wielu innych leków przeciwkaszlowych, lewodropropizyna nie powoduje zaparć, co znacząco poprawia jej profil bezpieczeństwa i tolerancji.¹³

Skuteczność kliniczna

U zdrowych ochotników wykazano, że dawka 60 mg lewodropropizyny pozwala zmniejszyć na okres co najmniej 6 godzin natężenie kaszlu indukowanego aerozolem zawierającym kwas cytrynowy.¹⁴

Liczne dowody eksperymentalne wskazują na skuteczność kliniczną lewodropropizyny w hamowaniu kaszlu o różnej etiologii, w tym:¹⁵

• kaszel w przebiegu raka płuca
• kaszel związany z zakażeniami górnych i dolnych dróg oddechowych
• krztusiec

Działanie przeciwkaszlowe lewodropropizyny jest porównywalne z lekami o działaniu ośrodkowym, jednak wyróżnia się lepszym profilem tolerancji, szczególnie w odniesieniu do ośrodkowego działania uspokajającego.¹⁶