Właściwości farmakodynamiczne leku Solderol

Produkt leczniczy Solderol, zawierający substancję czynną cholekalcyferol (witamina D3), należy do grupy farmakoterapeutycznej: witamina D i analogi (kod ATC: A11CC05). Lek jest dostępny w różnych dawkach (800 j.m., 1000 j.m., 7000 j.m. oraz 30 000 j.m.), co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta i charakteru schorzenia.¹

Mechanizm działania

Witamina D wywiera wielokierunkowy wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. Jej podstawowe działania obejmują zwiększenie wchłaniania wapnia w jelitach, nasilenie resorpcji zwrotnej wapnia w nerkach oraz stymulację procesu tworzenia kości. Jednocześnie witamina D powoduje zmniejszenie stężenia hormonu przytarczyc (PTH) w surowicy krwi.²

Warto podkreślić, że receptory witaminy D nie są ograniczone wyłącznie do tkanek układu szkieletowego, ale występują w wielu innych narządach, co tłumaczy szerokie spektrum jej oddziaływania na różnorodne procesy fizjologiczne. Badania naukowe wskazują na autokrynowy i parakrynowy wpływ witaminy D na:

• Wzrost i różnicowanie komórek hemopoetycznych
• Funkcjonowanie komórek układu odpornościowego
• Biologię komórek skóry
• Metabolizm komórek układu szkieletowego
• Funkcje komórek mięśni gładkich
• Aktywność komórek mózgu, wątroby i wybranych narządów wydzielania wewnętrznego

³

Dawkowanie i skuteczność kliniczna

Należy zauważyć, że dawki mniejsze niż 800 j.m., które były wcześniej rekomendowane, są wystarczające jedynie do utrzymania właściwego poziomu suplementacji witaminy D, natomiast nie zapewniają odpowiedniego efektu terapeutycznego w przypadku leczenia stanów niedoboru. Zapotrzebowanie na witaminę D w terapii osteoporozy różni się od dawek stosowanych w leczeniu niedoborów oraz w monoterapii witaminą D.⁴

Z uwagi na specyficzne właściwości farmakokinetyczne witaminy D, istnieje możliwość stosowania schematu dawkowania tygodniowego lub miesięcznego, zamiast codziennego przyjmowania leku. Jednorazowe podanie całkowitej dawki tygodniowej lub miesięcznej prowadzi do podobnych efektów terapeutycznych jak dawkowanie codzienne. Należy jednak zaznaczyć, że większość danych klinicznych z randomizowanych badań kontrolowanych dotyczy schematów z codziennym dawkowaniem.⁵

Wyniki badań klinicznych

Jednoroczne randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z udziałem 228 dziewcząt wykazało, że dawka dobowa 200 j.m. i 400 j.m. witaminy D zwiększała mineralizację kości udowej odpowiednio o 14,3% i 17,2%. Co istotne, dawka 400 j.m. powodowała również znaczące zwiększenie mineralizacji kręgosłupa. W trakcie badania zaobserwowano wzrost stężenia 25(OH)D w surowicy o 5,7 ± 15,7 nM w grupie otrzymującej 200 j.m. oraz o 12,4 ± 13,7 nM w grupie przyjmującej 400 j.m., podczas gdy w grupie placebo nastąpił spadek tego parametru o 6,7 ± 11,3 nM.⁶

Witamina D, poprzez zwiększenie wchłaniania wapnia, efektywnie nasila związane z wapniem zjawisko zmniejszenia resorpcji kości. Badanie obejmujące 148 kobiet w podeszłym wieku po menopauzie dowiodło, że jednoczesne stosowanie 800 j.m. witaminy D (cholekalcyferol) i 1200 mg wapnia prowadziło do znaczącego wzrostu stężenia 25(OH)D (o 72%) oraz redukcji stężenia PTH (o 17%) w porównaniu do grupy otrzymującej wyłącznie suplementację wapnia.⁷

Badanie kliniczne z udziałem hospitalizowanych pacjentów z niedoborem witaminy D wykazało, że sześciomiesięczna suplementacja 100 mg wapnia i 800 j.m. witaminy D dziennie przynosiła następujące korzyści terapeutyczne:

1. Normalizację stężenia 25-hydroksy metabolitu witaminy D w surowicy
2. Redukcję wtórnej nadczynności przytarczyc
3. Zmniejszenie aktywności fosfatazy zasadowej

⁸

Wpływ na układ mięśniowy i ryzyko upadków

U pacjentów z osłabieniem mięśni lub zmniejszoną masą mięśniową, co dotyczy zwłaszcza osób w podeszłym wieku oraz pacjentów po przebytym udarze, suplementacja witaminy D w dawce 800 j.m. lub większej wykazywała wyraźne działanie na siłę mięśniową. Obserwowano zmniejszenie liczby upadków oraz korzystny wpływ na masę mięśniową.⁹

Trzyletnie, kontrolowane placebo, podwójnie zaślepione badanie kliniczne przeprowadzone z udziałem 445 pacjentów w wieku powyżej 65 lat dostarczyło istotnych dowodów na to, że jednoczesne stosowanie witaminy D i związków wapnia zmniejsza ryzyko upadków spowodowanych osłabieniem mięśni u osób starszych. Uczestnicy badania otrzymywali cytrynianojabłczan wapnia odpowiadający 700 j.m. witaminy D dziennie oraz 500 mg wapnia pierwiastkowego dziennie. Wyniki wykazały znaczącą redukcję (o 46%) ryzyka upadku wśród badanych kobiet (OR – iloraz szans 0,54; 95% CI, 0,30-0,97).¹⁰

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Solderol (cholekalcyferol) wykazuje szereg korzystnych efektów farmakodynamicznych, które obejmują nie tylko klasyczne działanie na metabolizm wapniowo-fosforanowy i układ kostny, ale również wpływ na funkcjonowanie układu mięśniowego, odpornościowego oraz innych tkanek i narządów posiadających receptory dla witaminy D. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność preparatu w dawce 800 j.m. i wyższej w leczeniu niedoborów witaminy D, prewencji i terapii osteoporozy, a także w zmniejszaniu ryzyka upadków u osób starszych poprzez poprawę funkcji mięśniowych.¹¹